Euronews: Planet për të ndërtuar një aeroport në Shqipëri kërcënojnë fluturimet e shpendëve migrues

Shqipëria është lokalizuar si një nga vendet më të rëndësishme për zogjtë migrues që udhëtojnë midis Evropës dhe Afrikës. Laguna e Nartës, e vendosur në bregdetin jug-lindor të Detit Adriatik, dhe e përbërë nga mbi 10 000 hektarë tokë të kripur dhe tokë të kultivuar, është vendi ku pushojnë qindra specie të këtyre zogjve në tranzit.

Po ashtu është vendi i dytë më i rëndësishëm për shpendët ujorë në Shqipëri, ndaj dhe është një zonë e mbrojtur.

Zogjtë në Lagunën e Nartës tashmë duhet të shmangin plumbat nga gjuetarët pa leje dhe rrugët e zënë. Por armët dhe makinat nuk janë kërcënimi i vetëm për ta. Tani ka plane për të ndërtuar një aeroport ndërkombëtar brenda kësaj zone të mbrojtur.

Planet e diskutueshme

Masterplani i qeverisë nuk është vetëm ndërtimi i një aeroporti ndërkombëtar. Do të ketë gjithashtu ndërtime në shkallë të gjerë të hoteleve, marinave dhe vendpushimeve turistike. Ne u takuam me disa nga ekspertët më të shquar të jetës së shpendëve në Shqipëri duke dhënë alarmin mbi zhvillimet turistike për të marrë pikëpamjen e tyre.

Shkencëtarët si Erald Xeka nga Shoqëria Ornitologjike Shqiptare dhe Zydjon Vorpsi, menaxheri i projektit në organizatën e mbrojtjes së natyrës, PPNEA, janë të tmerruar nga planet. Zona e këtij ndërtimi është në një nga ekosistemet më të mëdha dhe më të rëndësishme të ligatinave të Shqipërisë dhe Mesdheut.

Xeka na thotë se "zogjtë përdorin këtë pjesë të fluturimit në Adriatik për të migruar, kështu që, nëse e vendosim nën kërcënim, do të jetë një pengesë për ta".

Vorpsi shton se "këto plane shkojnë kundër ligjeve tona kombëtare dhe ndërkombëtare. Shqipëria po aspiron të bëhet një vend anëtar i BE dhe këto plane shkojnë kundër direktivave të zogjve dhe habitateve". Asnjë prej tyre nuk është kundër ndërtimit të një aeroporti, thjesht nuk duhet që të ndërtohet në një zonë të mbrojtur.

Një zonë në nevojë për një nxitje ekonomike

Por Laguna e Nartës është gjithashtu shtëpia e peshkatarëve. Viktor Moçka është një prej tyre. Ashtu si shumë prej popullsisë lokale, ai nuk shqetësohet për projektin e ri të aeroportit. Ai beson se do të jetë me përfitim ekonomik për zonën.  

Kryetari lokal, Dritan Leli, është i njëjti mendim si Viktori. Ai e sheh qytetin e tij si të ardhmen e turizmit mesdhetar. Ai kundërshton argumentet e eksploruesve të zogjve duke thënë se në fillimin e viteve '90, kishte një aeroport ushtarak në vend. Ai na tregon se është pjesë e punës së tij si kryetar bashkie për të krijuar zhvillim ekonomik dhe ai beson fuqimisht se aeroporti i ri do të jetë i mirë për rajonin. Ai dëshiron që ajo të ndërtohet sa më shpejt që të jetë e mundur.

 

Përmbushja e kërkesave të mbrojtjes

Zona Vjosa-Narta është pjesë e pothuajse çdo rrjeti ekologjik ndërkombëtar që mund të jetë pjesë e një vendi natyror në Shqipëri. Ai futet nën 'Rrjetin e Zonave të Mbrojtura' të Shqipërisë, njihet si 'Zonë e Rëndësishme e Zogjve' dhe si 'Zonë kryesore e biodiversitetit'. Ka edhe më shumë, ai gjithashtu plotëson të gjitha kriteret për t'u klasifikuar si një "Ligatinë me Rëndësi Ndërkombëtare" dhe është emëruar nga qeveria shqiptare si një vend kandidat për "Rrjetin smerald" sipas Konventës së Bernës.

Shqipëria ka nënshkruar gjithashtu "Marrëveshjen ndërqeveritare për ruajtjen e Zogjve Ujorë Migrues Afrikano-Euroaziatik" (AEËA), e cila ka të bëjë me 92 specie të gjetura në lagunën e Nartës. Për më tepër, më shumë se 200 lloje të zogjve të egër monitorohen në zonë. Pavarësisht nga kjo, ndërtimet e hoteleve po shfaqen përgjatë vijës bregdetare. Sipas ekspertëve vendas, strategjia e vendit për të zhvilluar një industri më të madhe turistike është shkatërrimi i kënetave dhe habitateve të shpendëve.

Zgjedhjet e ardhshme mund të kenë të bëjnë me këtë drejtim zhvillimi dhe ato duket se kanë mbingarkuar biodiversitetin e zonës. Partitë politike, përfshirë ato që qeverisin dhe opozita kryesore, janë në anën e promovuesve të turizmit.

Xeka punon me një grup ornitologësh hungarezë. Kërkimi i përbashkët shqiptaro-hungarez mbi rrugët migratore filloi gjashtë vjet më parë.  Por, pavarësisht rezultateve të hulumtimit, politikanët shqiptarë vazhdojnë ende me planet e tyre të infrastrukturës të lidhura me turizmin.

Brenga e BE-së

Raporti i Komisionit Evropian për vendin duke shqyrtuar legjislacionin shqiptar për investimet strategjike, një portë e mundshme për investime të mëdha në zonat e mbrojtura, ka ngritur shqetësime për mbrojtjen e biodiversitetit në Vjosa-Narta. Këto shqetësime ndahen nga rreth 37 organizata të botës së egër në të gjithë Evropën, të cilët i shkruan një letër të hapur Kryeministrit shqiptar.

Shqipëria dëshiron të bëhet shtet anëtar i BE. Kjo do të thotë që vendi pritet të respektojë ligjin e BE, duke përfshirë direktivat evropiane për të mbrojtur jetën e egër dhe habitatet. Për momentin, planet për aeroportin janë ende në vazhdim. Por ekspertët e kafshëve të egra vazhdojnë të luftojnë që kjo të ndryshojë sepse siç thotë Zydjon Vorpsi, ata nuk kanë "luksin për të humbur një perlë të tillë". Euronews.com