Gërdeci/ Mustafa Laçi u zvarrit nga gjykatat shqiptare, Strasburgu ‘ultimatum’ Shqipërisë t'i kompensojë kostot

Mustafa Laçi, një nga punëtorët e fabrikës së demontimit të armëve bërthamore në Gërdec, ka fituar sot të drejtën nga Gjykata e Strasburgut. Laçi humbi bashkëshorten e tij pas shpërthimit të fuqishëm në Gërdec.

Sipas vendimit të Gjykatës së Strasburgut, qeveria shqiptare duhet t’i paguajë Laçit 7.500 euro plus çdo taksë që mund të jetë e ngarkueshme lidhur me dëmin jomonetar dhe 3.000 euro plus çdo taksë të ngarkueshme për kostot dhe shpenzimet.

Në pasqyrimin e vendimit të Gjykatës së Strasburgut thuhet se “ankuesi  (në këtë rast Laçi) paraqiti një dokument që përmbante një tabelë të kostove dhe shpenzimeve të bëra nga përfaqësuesit e tij. Qeveria parashtroi se këto pretendime ishin të tepruara dhe të pabazuara.”

Gjykata thekson se “një aplikant ka të drejtën e rimbursimit të shpenzimeve dhe shpenzimeve vetëm për aq sa është treguar se këto janë bërë në të vërtetë dhe domosdoshmërisht dhe janë të arsyeshme si kuantike.”

Gjykata e Strasburgut vendosi:

(a) se shteti i paditur duhet t'i paguajë kërkuesit, brenda tre muajsh nga data në të cilën vendimi merr formë të prerë në përputhje me nenin 44 § 2 të Konventës, shumat e mëposhtme, për t'u konvertuar në monedhën e shtetit të paditur në norma e aplikueshme në datën e shlyerjes:

(i) 7,500 euro (shtatë mijë e pesëqind euro), plus çdo taksë që mund të jetë e ngarkueshme, në lidhje me dëmin jomonetar;

(ii) 3,000 euro (tre mijë euro), plus çdo taksë që mund të jenë të ngarkueshme për aplikantin, në lidhje me kostot dhe shpenzimet;

(b) që nga skadimi i tre muajve të sipërpërmendur deri në zgjidhjen e interesit të thjeshtë, do të paguhen mbi shumat e mësipërme me një tarifë të barabartë me normën marxhinale të huadhënies së Qendrës Evropiane Bankë gjatë periudhës së paracaktuar plus tre pikë përqindjeje.

Parashtrimi i Gjykatës së Strasburgut:

1. Më 21 shkurt 2011, ankuesi dhe shtatëdhjetë njerëz të tjerë parashtruan pretendimet kundër Ministrisë së Mbrojtjes për humbjen e jetës së anëtarëve të familjes së tyre në një shpërthim në një municion objekti i çmontimit, menaxhimi i të cilit ishte transferuar nga autoritetet tek kompanitë private. 

2. Më 27 janar 2012, Gjykata e Rrethit Tiranë ndërpreu kërkesat për dëmshpërblim. Më 20 janar 2014, aplikanti pagoi një shumë fikse të tarifës së pullës ( taksa e padisë ) prej 12,000 lekë shqiptare (lekë – afërsisht 98 euro). Më 28 shkurt 2014, gjykata u deklarua jo kompetente për të shqyrtuar kërkesën e ankuesit në funksion të krijimit dhe funksionimit të gjykatave administrative dhe e çoi çështjen në Gjykatën Administrative të Shkallës së Parë Tiranë (“Gjykata e Shkallës së Parë”). Shuma e kompensimit të kërkuar u përcaktua në 32,000,000 lekë (afërsisht 228,000 euro ) dhe pagesa e pullës ishte 3% e asaj shume, domethënë 960,000 lekë (afërsisht 6,840 euro ).     

3. Më 6 janar 2015, kërkuesi, i cili ishte i papunë dhe jetonte me një pagesë mujore prej 8,000 lekësh (afërsisht 57 euro), i kërkoi Komisionit Shtetëror për Ndihmë Juridike (“SCLA”) një formular aplikimi për të kërkuar ndihmë juridike në formën e përjashtimi nga pagesa e tarifës së pullës për shkak të varfërisë së tij. Kërkesa u la pa përgjigje . 

4. Pas kërkesës së aplikantit për përjashtim nga pagesa e tarifës së vulës, Gjykata e Shkallës së Parë, në një seancë paraprake, e refuzoi atë në përputhje me nenin 154/a të Kodit të Procedurës Civile (” KPP”) për mos korrigjimin e mangësive të kërkesës (të metat e padisë ). Më 20 nëntor 2014, përfaqësuesi i ankuesit kërkoi një ulje të shumës së kompensimit të kërkuar. Kërkesa nuk duket se është shqyrtuar nga gjykata.   

5. Më 20 janar 2015, Gjykata e Shkallës së Parë ia ktheu padinë kërkuesit pa ndërmarrë asnjë veprim, duke deklaruar se ai kishte dështuar në korrigjimin e mangësive, përkatësisht pagesën e detyrimit të pullës dhe tarifat e ekspertëve në tërësi brenda afatit të caktuar. Gjykata më tej konstatoi se legjislacioni përkatës tatimor nuk parashikonte në mënyrë eksplicite përjashtimin nga pagesa e tarifës së pullës dhe tarifave të ekspertëve, edhe pse ankuesi kishte treguar, duke paraqitur dokumentet mbështetëse, se nuk ishte në gjendje të paguante detyrën e pullës. Më 26 janar 2015, ankuesi apeloi kundër këtij vendimi. 

6. Më 21 Dhjetor 2017, Gjykata Administrative e Apelit Tiranë (“Gjykata Administrative e Apelit”) rrëzoi vendimin dhe ia ktheu çështjen Gjykatës së Shkallës së Parë, duke e udhëzuar atë që: të përcaktojë vlerën e kërkesës dhe shumën e tarifës së pullës që do të jetë e paguar; të marrë një vendim ndërmjetësues duke treguar se cila palë do të paguajë kostot; dhe të drejtojë kërkuesin të kërkojë ndihmë juridike në formën e përjashtimit nga pagesa e tarifës së pullës sipas Aktit të Ndihmës Juridike 2008.

7. Më 22 janar 2018, Ministria e Mbrojtjes, e cila ishte e pandehur në procedurë, paraqiti një apel për kasacion në Gjykatën e Lartë, para së cilës procedurat ende duket se janë në pritje. Ankesa e kasacionit nuk e sfidoi mungesën e mjeteve financiare të ankuesit, por pohoi se Gjykata e Shkallës së Parë kishte interpretuar dhe zbatuar saktë dispozitat përkatëse në lidhje me kërkesën e tij për përjashtim.