Hekurudha shqiptare drejt privatizimit në emër të BE-së

Një tjetër sektor publik i rëndësishëm duket se po i kalohet privatëve nga qeveria shqiptare, kësaj here përmes një skeme të radhës me Partneritet Publik-Privat (PPP).

Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, me mbështetjen e programit të BE-së CONNECTA2, po përgatit një kontratë për operimin privat të trenave të pasagjerëve në të gjithë rrjetin hekurudhor të vendit.

Në vend që të ringrejë me fonde publike transportin hekurudhor qeveria po zgjedh t’ia kalojë këtë shërbim një operatori privat, që do të zgjidhet përmes një tenderi që pritet të hapet në fund të vitit.

Sipas planit, operatori privat jo vetëm do të operojë trenat e pasagjerëve, por edhe do të sigurojë vetë trenat – të rinj, të përdorur apo të marrë me qira – dhe mund të përfitojë edhe nga mbledhja e tarifave.

Shteti nuk përmend asnjë garanci për mbrojtjen e interesit publik, qoftë në tarifat e biletave, cilësinë e shërbimit apo mbikëqyrjen e investimeve.

“Shqipëria po i përafron politikat e saj të transportit me ato të BE-së si pjesë e procesit të saj të pranimit. Është planifikuar një ristrukturim i HSH-së së hekurudhës shtetërore, me krijimin e një menaxheri të infrastrukturës të ndarë vertikalisht për rrjetin 677 km.

Operatorët do të kishin "një mundësi unike për të hyrë në një treg në rritje me mbështetje të fortë qeveritare dhe të BE-së, duke ofruar potencial për fitim afatgjatë përmes kontratave të shërbimit publik dhe zgjerimit të ardhshëm në shërbime ndërkufitare".

Shërbimet e pasagjerëve do të operonin kryesisht në korridorin e Aeroportit Ndërkombëtar të Durrsit - Tiranë - Tiranë, me zgjerime të mundshme në të ardhmen në Hani i Hotit në kufirin me Malin e Zi dhe Pogradec në kufirin me Maqedoninë e Veriut. Operacionet e pasagjerëve vlerësohen në 1.1 milion tren-km në vitin 2026, duke u rritur me zgjerime të ardhshme në rreth 4 milion tren-km në vitin 2036.”, thuhet nw artikullin e Railwaygazette.

 Por ndryshe nga vendet e Bashkimit Europian ku shteti mban kontrollin strategjik mbi rrjetin hekurudhor, Shqipëria po e hap rrugën një privatizimi të plotë, që ngjall dyshime të forta për interesa klienteliste dhe mungesë transparence.

Plani parashikon që shërbimet e para të trenave të operuar nga privatët të nisin në vitin 2026, fillimisht në aksin Durrës–Tiranë–Aeroport, ndërsa më vonë të zgjerohet drejt kufirit me Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut. Rrjeti po përshtatet për shpejtësi deri në 120 km/h, me sinjalistikë të re dhe elektrifikim, por investimet kryesore mbeten të paqarta: kush do t’i bëjë dhe me çfarë garancish?

Kohëzgjatja e kontratës dhe modeli i shpërblimit do të përcaktohen bazuar në rezultatin e konsultimit të tregut, duke marrë parasysh ciklet e jetës së materialeve lëvizëse, kostot e mobilizimit dhe nevojën për të siguruar një tender konkurrues.