Këshilli Evropian pro mbajtjes së Konferencës së I Ndërqeveritare: SPAK të hetojë korrupsionin e nivelit të lartë

Zbardhen konkluzionet e miratuara të Këshillit Evropian për vendet kandidate që aspirojnë anëtarësim në Bashkimin Europian, ku përfshihet edhe Shqipëria.

Lidhur me vendin tonë, Këshilli shprehet pro mbajtjes së Konferencës së parë Ndërqeveritare, pas miratimit të kuadrit negociator nga Këshilli.

Në konkluzionet për zgjerimin thuhet se Shqipëria ka bërë progres në fushën e sundimit të ligjit, veçanërisht nga zbatimin e reformës gjithëpërfshirëse në drejtësi, por shton se duke përfshirë korrupsioni i nivelit të lartë dhe krimi i organizuar nëpërmjet hetimeve proaktive dhe vendimet përfundimtare.

Po ashtu, sa i përket lirisë së shprehjes, këshilli ka kërkuar të bëhen përparime.

Konkluzionet e miratuara: 

Këshilli mirëpret vendosmërinë e vazhdueshme të Shqipërisë për të çuar përpara reformën e BE-së axhendë, e cila i hapi rrugën vendimit për hapjen e negociatave të anëtarësimit me BE-në Mars 2020. Këshilli pret me padurim mbajtjen e të parës ndërqeveritare konferencë me Shqipërinë sa më shpejt të jetë e mundur, pas miratimit të kuadrit negociator nga Këshilli.

Këshilli vëren se zgjedhjet parlamentare në prill 2021 ishin përgjithësisht të mirëorganizuar dhe kujton se këto zgjedhje u mbajtën në bazë të zgjedhjeve të reja kuadër pas një reforme të gjerë në përputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR.

Këshilli gjithashtu inkurajon zbatimin e mëtejshëm të OSBE/ODIHR-it të shquar rekomandimet. Këshilli nënvizon se dialogu politik gjithëpërfshirës dhe konstruktiv në vend mbetet vendimtar dhe në këtë kontekst, Këshilli mirëpret rikthimin e opozita ndaj parlamentit.

Këshilli mirëpret përparimin e mirë të Shqipërisë në fushën e sundimit të ligjit, veçanërisht nga zbatimin e reformës gjithëpërfshirëse në drejtësi, e cila ka përparuar në mënyrë të qëndrueshme, dhe nga forcimi i luftës kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Të sapokrijuarat Strukturat e specializuara kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit kanë treguar tashmë të parat rezultate pozitive. Përpjekjet për krijimin e një historie solide duhet të vazhdojnë, duke përfshirë korrupsionin e nivelit të lartë dhe krimin e organizuar nëpërmjet hetimeve proaktive dhe vendimet përfundimtare, dhe përmes zbatimit të mëtejshëm të planit të veprimit për të adresuar Rekomandimet e Task Forcës së Veprimit Financiar, siç duhet bashkëpunimi i mirë me përkatës autoritetet e shteteve anëtare.

Këshilli mirëpret që verifikimi ka përparuar në mënyrë të qëndrueshme dhe ka prodhuar rezultate të prekshme, dhe inkurajon autoritetet shqiptare që të vazhdojnë të gjitha përpjekjet për të lejuar që procesi të jetë i tillë finalizuar me sukses.

Këshilli mirëpret rifillimin e funksionimit të Gjykatës së Lartë pasi ka rifituar një kuorum të mjaftueshëm për të ecur përpara në gjykimin e çështjeve, ndërsa më tej emërimet duhet të vazhdojnë në mënyrë që të plotësohen të gjitha vendet e lira të mbetura. Këshilli gjithashtu mirëpret që Gjykata Kushtetuese rifitoi funksionalitetin e plotë përmes shtesave emërimet.

Në lidhje me të drejtat themelore, Këshilli merr parasysh pozitivisht përpjekjet e vazhdueshme për të zbatuar reforma gjithëpërfshirëse në sektorin e tokës dhe për të konsoliduar të drejtat pronësore dhe bën thirrje për të autoritetet të vazhdojnë të ndjekin përpjekje të tilla, në mënyrë transparente duke mbajtur konsultime me të gjithë aktorët përkatës, duke përfshirë adresimin e rasteve të falsifikimit të dokumentet dhe avancimi i shpejtë i procesit për regjistrim dhe kompensim.

Keshilli mirëpret miratimin e Ligjit për Regjistrimin e Popullsisë dhe pret me padurim që ai të qetësohet sjellje në transparencë të plotë dhe në përputhje me standardet ndërkombëtare.  

Për më tepër, Këshilli i bën thirrje Shqipërisë të rifillojë përpjekjet për të bërë përparim të prekshëm lirinë e shprehjes dhe sigurinë e gazetarëve. Këshilli rithekson rëndësinë e duke siguruar që ndryshimet në ligjin për median të jenë në përputhje me Komisionin e Venecias rekomandimet dhe standardet ndërkombëtare, nëse ligji shqyrtohet më tej nga parlamenti.

Këshilli gjithashtu mirëpret përparimin e prekshëm të arritur në publik reformën e administratës dhe inkurajon Shqipërinë të vazhdojë me vendosmëri përpjekjet e saj në kjo zone. Koordinimi brenda administratës publike ka nevojë për përmirësim veçanërisht për integrimin e proceseve të planifikimit të politikave dhe buxhetimit, si dhe për çështjet e integrimit në BE. Të krijimi i agjencive të reja duhet të jetë një progres gjithëpërfshirës me përfshirjen e shoqërisë civile organizatat dhe duhet të jenë të favorshme për kontrolle dhe balancime dhe për efikasitet.

Kur bëhet fjalë për migracionin, Shqipëria është vendi i parë në Ballkanin Perëndimor ku Marrëveshja e Statusit të Rojeve Bregdetare dhe Kufitare Evropiane ka hyrë në fuqi. Nyja e parë ndonjëherë Operacioni jashtë BE-së me Frontex ka rezultuar i suksesshëm.  

Kërkesat e pabazuara për azil të paraqitura nga shtetasit shqiptarë në BE është ulur në mënyrë të konsiderueshme, por duhet të monitorohet nga afër dhe kërkon përpjekje të vazhdueshme dhe të qëndrueshme nga autoritetet shqiptare.

Për reformat ekonomike, Këshilli vëren se para tërmetit të nëntorit 2019 dhe shoku i jashtëm në vitin 2020 i shkaktuar nga pandemia COVID-19, papunësia vazhdoi ulje në nivele rekord, eksportet u rritën dhe raporti i borxhit publik ndaj PBB-së vazhdoi të bjerë megjithëse mbetet në një nivel të lartë. Këshilli inkurajon Shqipërinë që të zbatojë plotësisht udhëzimet e politikave të përcaktuara në Konkluzionet e Përbashkëta të Dialogut Ekonomik dhe Financiar, nga duke ulur gradualisht raportin e borxhit të qeverisë së përgjithshme, duke përmirësuar qeverisjen fiskale dhe transparencë si dhe duke zbatuar reforma strukturore efektive dhe të mirëkoordinuara.