Korrupsioni në Ballkanin Perëndimor nuk po pakësohet, Shqipëria ka rezultatet më të këqija

Megjithëse pati disa përmirësime të vogla në vitin 2021, në krahasim me vitin 2019, progresi kundër korrupsionit në Ballkanin Perëndimor është ndalur apo edhe përmbysur.

Megjithatë, ajo mbetet shumë e lartë. Shumica e qytetarëve të Ballkanit Perëndimor duket se e kanë humbur shpresën në fizibilitetin e luftimit të korrupsionit, gjë që tregon një mungesë shumë të thellë besimi te qeveria.

Këto janë rezultatet nga Sistemi i Monitorimit të Korrupsionit SELDI 2021 (CMS).

CMS përfaqëson metodologjinë e zhvilluar nga Qendra për Studimin e Demokracisë në 1998. Ai lejon krahasueshmërinë e të dhënave ndërmjet vendeve dhe regjistron nivelin aktual dhe tendencat e përfshirjes së drejtpërdrejtë në korrupsionin administrativ.  

Përvoja me korrupsionin në Ballkanin Perëndimor mbetet e lartë

"Përvoja me korrupsionin është shtylla më e rëndësishme në CMS pasi ajo siguron normat aktuale të incidencës së presionit të korrupsionit dhe përfshirjes në korrupsion në Ballkanin Perëndimor," vëren Alexander Gerganov, Analist i Lartë në Qendrën për Studimin e Demokracisë/SELDI Asistent Profesor në Institutin e Filozofisë dhe Sociologjisë në Akademinë Bullgare të Shkencave. Në vitin 2021, këto nivele mbetën të larta në rajon dhe shumë mbi mesataren e pjesës tjetër të vendeve të BE-së.

Ndër vendet e Ballkanit Perëndimor, në vitin 2021, Shqipëria shfaqi rezultatet më të këqija, si në presionin e korrupsionit (që përfaqëson përqindjen e njerëzve që u është kërkuar ryshfet), ashtu edhe në përfshirjen në korrupsion (që përfaqëson përqindjen e njerëzve që kanë dhënë ryshfet). . Nga ana tjetër, Serbia mbeti vendi me presionin më të ulët të korrupsionit në rajon, ndërsa Kosova kishte shkallë më të ulët të përfshirjes në korrupsion.

Në përgjithësi, presioni i korrupsionit në rajon është në rritje. Pavarësisht rënies prej 1% në këtë fushë, presioni i korrupsionit në vitet 2019-2021 ka qenë më i lartë, krahasuar me rezultatet e arritura nga vendet në 2014 dhe 2016.

Njerëzit nuk e pëlqejnë korrupsionin, megjithatë ata janë të gatshëm të marrin pjesë në të

Bosnja dhe Hercegovina mbeti i vetmi përjashtim nga ky trend, me nivelet e pranueshmërisë shumë të larta ndërmjet viteve 2016 dhe 2021. Megjithatë, në vitin 2021, pranueshmëria ishte më e larta në Shqipëri, ndërsa rezultatin më të mirë e kishte Kosova.

Kur bëhet fjalë për ndjeshmërinë, situata është e ndryshme – ajo mbetet shumë e lartë pavarësisht nga një rënie modeste që nga viti 2014 në shumicën e vendeve. Niveli më i lartë është shënuar në Shqipëri, ndërsa më i ulët është Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi.

Siç shpjegoi Gerganov, këto rezultate tregojnë se njerëzit në rajon nuk i pranojnë praktikat e korrupsionit si normale. Megjithatë, nga ana tjetër, ata janë të gatshëm të marrin pjesë në të nëse situata e kërkon.

Mosbesimi i qytetarëve në aftësitë e qeverive të tyre për të luftuar korrupsionin

Rezultatet e CMS 2021 tregojnë se, kur pyeten për vlerësimin e tyre për gjasat për t'u bërë presion për ryshfet, publiku në rajon është i frikësuar. Kosova, Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi shënuan një rënie të këtyre pritshmërive që nga mesi i viteve 2010, por të gjitha ato ende kanë më shumë se 50% të popullsisë që pret të kërkohet ryshfet. Në të njëjtën kohë, qytetarët e Maqedonisë së Veriut dhe Bosnjë-Hercegovinës e perceptojnë presionin e korrupsionit si më të mundshëm tani sesa midis 2014 dhe 2016.

Ç'pritet më tej?

Në përgjithësi, rezultatet e CMS-së 2021 konfirmuan nevojën për stimuj më të fortë për reforma, monitorim më të rreptë të shpërndarjes së fondeve të BE-së dhe kombëtare, si dhe për sanksionimin e shkeljeve të sundimit të ligjit.

Sipas Gerganov, kushte të rëndësishme në luftimin e korrupsionit paraqesin transparencën dhe punën me shoqërinë civile dhe organizata të tjera të pavarura. EWB