Mungesa e fuqisë punëtore, fermerët shqiptarë kthejnë ‘sytë’ nga të huajt

Sektori i bimëve mjekësore në Shqipëri po lufton me mungesën e punëtorëve për shkak të emigrimit dhe në vend të kësaj është kthyer të punësojë të huaj nga vende si Bangladeshi dhe India për të mbushur boshllëkun.

E ndodhur në zemër të Ballkanit, Shqipëria ka bërë shumë tituj ndër vite për kultivimin dhe eksportin e paligjshëm të kanabisit. Megjithatë, pak dinë për sektorin e saj të lulëzuar dhe ligjor të bimëve mjekësore, raporton EURACTIV.

Aktualisht, vendi kultivon 330 lloje bimësh mjekësore, me 186 varietete të eksportuara në mbarë botën. Përveç kësaj, ajo punëson dhjetëra mijëra njerëz dhe e vendos vendin midis liderëve globalë për eksportin e sherebelës dhe livandës.

Më shumë se 100,000 familje shqiptare merren me tregtinë e bimëve mjekësore, e barabartë me një në shtatë familje. Sektori gjeneron deri në 48 milionë dollarë në eksporte, të cilat i hapin rrugën jashtë shtetit për të bërë vajra esencialë, ilaçe bimore dhe garnitura në restorante të bukura. Fermerët thonë se potenciali i industrisë është të paktën dyfishi i vëllimit aktual.

Por, çështja e punës është më e spikatura dhe ushqehet si nga migrimi i brendshëm, ashtu edhe ai përtej kufijve të vendit. Shqiptarët janë larguar prej shekujsh nga vendi i tyre, por dallgët e fundit po lënë fshatra të tëra pa të rinj. Mbi 700,000 njerëz vlerësohet të jenë larguar në dekadën e fundit, veçanërisht nga veriu i vendit dhe zonat më rurale ku gjendet tregtia e bimëve mjekësore.

Për të luftuar këtë çështje, disa prodhues po kërkojnë të importojnë fuqi punëtore.

“Fillimisht, më 16 maj, nga India do të mbërrijnë katër punonjës të cilët do të përfshihen në sektorin e përpunimit të një prej fabrikave eksportuese të bimëve mjekësore. Me ardhjen e grupit të parë të punonjësve do të zbatohet faza eksperimentale për të njohur efikasitetin e punës”, tha për Monitor, kryetari i Shoqatës së Bimeve Mjekësore dhe Bimëve Aromatike, Filip Gjoka.

Ndërkohë, grupi i dytë prej 25 punëtorësh do të mbërrijë në qershor, së bashku me bashkëshortët që do të punojnë me turne me partnerët e tyre, shtoi ai.

Gjoka tha se sjellja e punëtorëve të huaj nuk është ende e përhapur dhe këto dy grupe do të shërbejnë si një lloj eksperimenti.

Landi, një fermer nga Kopliku në veri të vendit, shpjegon se “Një nga pengesat kryesore në industrinë tonë është puna. Nuk ka shumë njerëz tani për të punuar në fusha, kryesisht për shkak të migrimit. Të moshuarit janë ende atje, ata ende punojnë, por thjesht janë atje. Ata nuk kanë më forcë të mjaftueshme për të bërë atë që duhet bërë.”

Përveç mungesës së fuqisë punëtore, fabrikat që përpunojnë dhe eksportojnë bimë mjekësore janë goditur edhe nga zhvlerësimi i euros dhe dollarit, dy monedhat kryesore që përdoren për të paguar eksportet.

Gjoka tha se për transaksionet deri në 50 mijë euro, zhvlerësimi është rreth 10%, krahasuar me vitin 2021.

Megjithatë, kërkesa për bimë mjekësore mbetet e lartë dhe eksportet dominohen nga barëra si sherebela, rigoni, trumza, rozmarina, livanda dhe dëllinja e zezë. Rritet edhe vlera e barishteve, ku dëllinja e zezë është rritur me 30% vitin e fundit.

Shumica e eksporteve nga Shqipëria shkojnë në BE dhe SHBA. Në Europë, kërkesa për bimë mjekësore nga Shqipëria drejtohet nga Gjermania.

Por industria e bimëve nuk është e vetmja që kërkon jashtë vendit për të plotësuar pozicionet vakante. Turizmi, mikpritja dhe prodhimi kanë filluar të angazhojnë punëtorë nga Bangladeshi, India, Filipinet, Kenia dhe madje edhe Afganistani, duke shfrytëzuar refugjatët që gjetën strehë në vend pas pushtimit të talebanëve.

Në vitin 2021, kryeministri Edi Rama e bëri të qartë se Shqipëria do të mirëpriste punëtorët e huaj për të mbushur boshllëkun e aftësive dhe punës. Në vitin 2022, ndryshimet në ligjet për lejet e qëndrimit e lehtësuan gjithashtu ardhjen dhe punën e të huajve në vend, përfshirë nomadët dixhitalë.