"Na shohin si trampolinë", Shqipëria braktiset edhe nga punëtorët e huaj, bizneset në krizë për staf

Importimi i punëtorëve të huaj nga vendet e varfra tingëllon si një zgjidhje e shpejtë për mungesën e fuqisë punëtore në Shqipëri – por shumë prej tyre shpejt zhduken në Perëndim.

Balkan Insight shkruan se në javën e fundit të gushtit të vitit të kaluar, ndërsa sezoni turistik po i afrohej fundit në qytetin bregdetar të Durrësit, dy vajza të reja nga Nepali, Lulu dhe Tutu, mbërritën për të filluar punën si pastruese në një hotel në zonën e Shkembit të Kavajës. , rreth gjashtë kilometra poshtë bregut nga qendra e qytetit.

Ndërsa pronari i hotelit përgatitej për sezonin e ri, pa paralajmërim, Lulu dhe Tutu sapo u zhdukën.

“Gjatë dy muajve të fundit i pashë duke folur shumë në telefon dhe duke mbajtur më shumë nga pagat e tyre mujore për vete,” tha për BIRN Ismet Kryeziu, pronar i hotelit. “Ata ishin punëtorë dhe kurrë nuk u ankuan apo ngritën ndonjë ankesë,” shtoi ai.

Lulu dhe Tutu u larguan nga hoteli në fund të natës, duke lënë pas pasaportat së bashku me kontratën e punës. Kryeziu ka njoftuar policinë, por nuk kanë mundur të kuptojnë se ku kanë shkuar.

Bizneset shqiptare punësojnë rregullisht punëtorë të huaj nga vende më të varfra se Shqipëria, e cila është ende një vend në zhvillim me një PBB vjetore për frymë prej vetëm 6,000 euro dhe një pagë mesatare mujore prej rreth 450 euro.

GPD e Shqipërisë është vetëm një e treta e mesatares së vendeve anëtare të Bashkimit Evropian. Megjithatë, vende të tilla si Bangladeshi apo Nepali janë shumë më të varfra se Shqipëria.

“Punëtorët përdorin Shqipërinë si pikë kërcimi për të shkuar në Evropë,” tha për BIRN në hotelin e Kryeziut një nga kamerierët, një shqiptar.

Mbajtja e dokumenteve të udhëtimit të punëtorëve migrantë nën çelës, si në këtë rast, është një praktikë e diskutueshme.

Vendet e Lindjes së Mesme të pasura me naftë kanë një reputacion për këtë dhe është kritikuar si shkelje e të drejtave të njeriut të punëtorëve, duke shfrytëzuar varfërinë dhe dëshpërimin e disa prej popullsive më të varfra në botë.

Sektori i turizmit në Shqipëri ka nevojë të madhe për fuqi punëtore të lirë të pakualifikuar, pasi shqiptarët, edhe pse vetë të varfër dhe me një nivel të lartë papunësie, preferojnë të emigrojnë diku tjetër në Evropë.

Gjatë disa viteve të fundit, disa punëdhënës janë përpjekur ta zgjidhin problemin duke importuar punëtorë të huaj. Por procesi nuk është i lirë. Shefat duhet të paguajnë shpenzimet e udhëtimit për fluturimet në distanca të gjata dhe të sigurojnë ushqim dhe strehim për migrantët.

Disa prej tyre i kanë thënë BIRN se në fakt kanë humbur para kur këta emigrantë u larguan pa paralajmërim drejt vendeve më të pasura të Europës Perëndimore, ku edhe pagat minimale janë sa katër herë më të larta se ato që ofrohen në Shqipëri.

Shumë punëdhënës tani po mendojnë nëse kjo ide e punëtorëve të huaj funksionon vërtet.

Statistikat e Drejtorisë së Kufirit dhe Migracionit Durrës tregojnë se numri i punëtorëve të huaj në rajon është në rritje, ndonëse nga një nivel shumë i ulët. Vitin e kaluar, rreth 860 të huaj aplikuan për leje pune këtu. Rreth gjysma e tyre vinin nga Azia dhe Afrika, nga vende si Nepali, Bangladeshi, Sri Lanka, Filipinet dhe Egjipti.

Pjesa tjetër janë kryesisht sipërmarrës të vetëpunësuar nga Italia apo vende të tjera evropiane. Ata vijnë për punë të nivelit të lartë.

Gjatë tre muajve të parë të këtij viti, rreth 312 emigrantë kanë kërkuar leje pune. Rreth 205 prej tyre ishin nga Azia dhe Egjipti.

Edvin Prençe, kreu i ProEksport Albania, një grup lobimi, tha për BIRN se industria vendase e veshjeve ka nevojë për rreth 20,000 punëtorë për të plotësuar porositë e tyre.

“Aktualisht ka vetëm rreth 250 të huaj, 90 për qind e të cilëve janë nga Nepali dhe pjesa tjetër nga Filipinet,” tha ai për BIRN. “Ata largohen nga vendet e tyre për shkak të kushteve shumë të këqija të punës dhe kjo na bën shumë të hapur për t'i punësuar ata,” tha ai.

Donato Sabato, një sipërmarrës italian që zotëron një fabrikë këpucësh në Durrës, tha për BIRN se është i kënaqur me punëtorët e huaj. Ai mori një grup të parë prej tyre këtë janar, burra dhe gra, nga Nepali.

Donato, i cili jeton në Shqipëri që nga viti 2004, thotë se punëtorët nepalezë paguhen të njëjtat paga me ata shqiptarë dhe marrin ushqim dhe strehim. Por ai është i lumtur sepse nuk humbasin asnjë ditë pune dhe nuk humbasin kohë duke biseduar me njëri-tjetrin.

“E mira është se ata kurrë nuk dështojnë të vijnë në punë,” tha ai. “Ata janë punëtorë dhe të aftë për të përmirësuar punën që bëjnë çdo ditë,” shtoi ai.

Sabato thotë se fabrika e tij ka nevojë për 100 punëtorë të tjerë të tillë. Ai fajëson liberalizimin e vizave, i cili u ka dhënë shqiptarëve mundësinë që nga viti 2010 të udhëtojnë pa viza në vendet e BE-së, si arsyeja pse këtu mungojnë punëtorët. "Njerëzit po largohen nga vendi çdo ditë," tha ai.

Por gjatë viteve të fundit, ka shenja se emigracioni po josh brezin e ri të shqiptarëve që zbarkuan në periferi të Tiranës dhe Durrësit tre dekada më parë. Ata zakonisht vinin nga veriu më i varfër, ku gratë furnizonin shumicën e fuqisë punëtore për dyqanet e këpucëve dhe veshjeve.