Nga amnistia fiskale te qeverisja dhe gjyqësori/ Pikat kyçe të progres-raportit të BE për Shqipërinë

Komisioni Evropian përgatiti një progres-raport për Shqipërinë të cilin e dorëzoi sot ambasadorja Christaine Hohmann. Progres-raporti pasqyron një analizë të BE-së mbi ecurinë e Shqipërisë në reforma dhe rrezikun apo problematikat që nismat e fundit si amnistia fiskale apo ‘pasaportat e arta’, paraqesin për zhvillimin e vendit.

Qeverisja

Në gjetjet e progres-raportit të BE-së, nënvizohet se “Axhenda e reformave duhet të avancojë në bashkëpunim me opozitën dhe të gjitha segmentet e shoqërisë.” Qeveria Rama ka miratuar vendime të vetëpropozuara duke anashkaluar projektligjet e dorëzuara në Kuvend nga opozita dhe duke mos llogaritur votën e saj.

“Krijimi i disa agjencive qeveritare rreth Kryeministrisë, pa një kuadër gjithëpërfshirës drejtues dhe pa vëmendje sistematike ndaj linjave të mbikqyrjes dhe raportimit, ngre pikëpyetje në lidhje me standardet e administratës publike. Ka përkeqësuar në ndarjen e detyrave që i besohen personelit të punësuar sipas Kodit të Punës, në vend të nëpunësve civilë”, thotë progres-raporti, duke nxjerrë në pah kompetencat që qeveria merr për ngritjen e agjencive, institucioneve apo edhe siç është rasti i dy Bordeve të Transparencës (Hidrokarbureve dhe Ushqimeve).

Qeveria mori në dorë edhe kompetencat e qeverisjes vendore disa muaj më parë. Komisioni Evropian vlerëson se njësitë e qeverisjes vendore vuajnë nga mungesa e burimeve financiare, transparenca dhe kapacitetet administrative. “Autonomia e tyre fiskale mbetet e rrezikuar, për shkak se buxheti varet prej transferimit në nivel qendror. Aksesi i njesive vendore në fondet e BE vazhdon të jetë problematik për shkak të ndryshimeve të shpeshta të administratës dhe procedurave komplekse”, thekson progres-raporti.

Tërheqja nga ‘pasaportat e arta’

Bashkimi Evropian është shprehur kundër aplikimit të ‘pasaportave të arta’ në Shqipëri, që konsiston në dhënien me koncesion të shtetësisë shqiptare për shtetasit e huaj në këmbim të investimeve.

Progres-raporti thekson se qeveria duhet të tërhiqet nga amnistia fiskale duke e cilësuar një rrezik për sigurinë, evazionin dhe pastrimin e parave. “Shqipëria duhet të frenohet nga zbatimi i skemës se pasaportave të arta, pasi përbën rrezik për sigurinë, pastrimin e parave, evazionin fiskal, financimin e terrorizmit, korrupsionin dhe infiltrimin nga krimi i organizuar dhe është i papajtueshëm me legjislacionin e BE-së”, citohet në raport.

Rreziku nga amnistia fiskale

Pavarësisht kritikave dhe thirrjeve nga ndërkombëtarët, qeveria u shpreh qartë se nuk do të tërhiqet nga ligji i amnistisë fiskale duke e cilësuar si të domosdoshëm për Shqipërinë. BE e vlerëson amnistinë fiskale me risk të lartë në luftën kundër pastrimit të parave.

BE thekson se “Miratimi i një amnistie tatimore dhe penale kundër këshillave të BE-së dhe Moneyval rrezikon përparimin në këtë fushë, dhe luftën kundër pastrimit të parave. Shqipëria vazhdon të jetë nën monitorim të shtuar për pastrimin e parave”, thuhet në raport.

Fondet e BE

Jo pak herë, qeveria është kritikuar për shpërdorim fondesh të Bashkimit Evropian, fakt që e ka mohuar vazhd9imisht. Në progres-raport theksohet se “BE mbështeti Shqipërinë me 180 milionë euro ndihmë makro-financiare, të disbursuar plotësisht gjatë 2021. Qeveria përdori aktet normative në vend të procedurës së rregullt legjislative kundër kushteve të miratuara bashkarisht”, duke konfirmuar se ka një shkelje të partneritetit dypalësh.

Gjyqësori

Progres-raporti vlerëson se sistemi gjyqësor në Shqipëri ka problematika duke filluar nga gjykimi i çështjeve e deri te transparenca dhe pavarësia.

“Gjyqësori vuan nga procedurat e gjata, shkalla e ulët e gjykimit perfundimtar, dhe numri i madh i çështjeve të mbartura. Ndërsa gjyqtarët e prokurorët kanë pagesat më të larta, duhet të adresohet me përparësi mungesa e transparencës për promovimin e prokurorëve. Mesatarja europiane e gjyqtarëve dhe prokurorëve për 100.000 banorë është 21 gjyqtarë, dhe 12 prokurorë. Përpara nisjes së reformës, Shqipëria kishte 10.8 gjyqtarë dhe 10.5 prokurorë për 100.000 banorë.  Institucionet e reja duhet të mbështeten me burimet e nevojshme njerëzore dhe financiare, dhe të sigurohet pavarësia e tyre”, thuhet në progres-raport.

Media

BE vë në dukej censurën që i bëhetë mediave në Shqipëri dhe mungesës së transparencës. “Nuk është bërë progres në lirinë e shprehjes. Cënim i pavarësisë së medias, frikësimi i gazetarëve, mungesa e aksesit në institucionet qeveritare, mungesa e transparencës. Të sigurohet pavarësia e RTSH”, citohet në raport.