Nga korrupsioni te vala e emigrimit, kreu i Dhomës Amerikane të Tregtisë rendit sfidat e biznesit në Shqipëri

Presidenti i Dhomës Amerikane të Tregtisë, Enio Jaço ka renditur sfidat me të cilat po përballet biznesi në vendin tonë.

Duke folur në takimin e zhvilluar në Asamblenë e Dhomës Amerikane të Tregtisë, Jaço përmendi disa prej tyre si mjedisi inflacionit, vala e dukshme e emigrimit apo korrupsionin dhe nevojën për një mjedis më konkurrues.

FJALA E PLOTË:

Ndërhurrja e post-pandemisë me luftën në Ukrainë, tronditi zinxhirët e furnizimit global dhe ju detyroi të përshtateni me një realitet të ri ekonomik.

Ekonomia e ngadalshme – jo vetëm në Shqipëri – vijon.

Mjedisi inflacionist, ku ju keni përballur rritje të çmimeve për produktet thelbësore dhe keni pasur për zgjedhje mes uljes së fitimit ose kalimit të kostove te konsumatorët.

Më në fund sfidat e forcës punëtore, pasi vala e dukshme e emigrimit ndikoi disa nga segmentet më të kualifikuara të forcës së punës.

Këto janë sfida të vërteta, por jam i lumtur të deklaroj se ju keni menaxhuar me dinjitet, rezistencë, krijimtari dhe aftësinë për të kapur mundësitë e reja.

E dyta, pozicioni i AmCham ka evoluar. Nuk është më një grup i qëndrueshëm i kompanive, tani jemi në rritje të shpejtë. Ne dikur shqyrtonim vetëm një ose dy anëtarë të rinj, por tani ne shqyrtojmë 10 ose 12 aplikime të reja çdo mbledhje të bordit. Tani AmCham përfaqëson 240 anëtarë, 3.1 miliardë dollarë të të ardhurave dhe 40,000 punëtorë – kjo është impresionuese.

Ju nuk i bashkoheni AmCham vetëm për rrjetin, por ju i bashkoheni atij për të gjetur një zë që mbron interesat tuaja. Është një komunitet i gjallë, i reflektuar në rritjen e numrit të aktiviteteve që mbajmë çdo vit – 30% më shumë. Sot, ju do të dëgjoni nga kryetarët e komiteteve që do të prezantojnë strategjitë e tyre. Ju inkurajoj të keni kujdes dhe të merrni në konsideratë pjesëmarrjen, pa marrë parasysh statusin e anëtarësimit tuaj.

Por AmCham në Shqipëri nuk është vetëm një dhomë lokale – ne jemi pjesë e një rrjeti global me mbi 100 Dhoma Amerikane. Vetëm në Europë, ka 46 Dhoma Amerikane, që përfaqësojnë 17,000 kompani dhe 20 milion punëtorë. Ne jemi duke punuar për të forcuar këto lidhje, sidomos në Ballkanin Perëndimor, ku shumë nga anëtarët tanë zhvillojnë biznes.

AmCham Shqipëri nisi konferencën e suksesshme SmartCity, që nxit bashkëpunimin mes kryetarëve të bashkive, kompanive të teknologjisë amerikane dhe AmCham-eve rajonale, duke çuar në ngjarje të tjera të frytshme në Beograd dhe Shkup. Ju inkurajoj të angazhoheni në takimet e delegacionit të Dhomës Amerikane në të ardhmen për të forcuar këto lidhje.

Së treti, le të flasim për investimet amerikane në Shqipëri. Për vite, investimet ngecën në rreth 80 milionë dollarë, por gjatë dy viteve të fundit, ato janë rritur në 220 milionë dollarë – një rritje e jashtëzakonshme prej 250%. Kjo tregon ndryshimin e realitetit, por ne duhet të pranojmë se jemi ende shumë nën potencialin tonë. Ne duhet të synojmë për miliarda investime.

Çështja është qëndrueshmëria – si t’i bëjmë këta investitorë të qëndrojnë për një afat të gjatë kohor. Për ta arritur këtë, ne kemi nevojë për një klimë konkurruese biznesi dhe investimesh. Faktorë të tillë si lehtësia e lejeve, niveli i korrupsionit, a kanë investitorët shanse për të hyrë në prokurimet publike, a janë stimujt e investimeve konkurruese – janë çështje reale që përcaktojnë klimën e investimeve. Ne duhet të ofrojmë një mjedis tërheqës për të siguruar investitorë strategjikë.

Ne duam të jemi konstruktiv, nuk duam thjesht të ankohemi, ndaj dhe kemi krijuar një vizion të quajtur Axhenda e Investimeve, e cila ka 40 rekomandime, duke përfshirë strategjinë e investimeve (sektorët prioritarë, vendndodhjet, infrastrukturën), një paketë kundër korrupsionit (e bën të lehtë që agjencitë e zbatimit të ligjit të identifikojnë dhe kapin aktet e gabuara), një reformim i plotë i Prokurimit Publik në mënyrë që të gjithë të kenë akses, zbatimi i Konsultimit Publik në mënyrë që të rrisë besimin dhe angazhimin e grupeve të interesit dhe në fund një sistem tatimor modern që është konkurrues në rajoni, lufton informalitetin dhe pasqyron standardet ndërkombëtare të kontabilitetit.

Kjo nuk është lista jonë e dëshirave është përbërësi bazë i një ekonomie të suksesshme dhe konkurruese dhe së bashku me Dhomën Amerikane, ky është një vizion që ne ndajmë me dhomën gjermane, franceze dhe italiane.

Nuk mund t’ju them sot se kemi bërë shumë përparim. Edhe pse Qeveria e ka njohur në rrethana të ndryshme vlerën e këtyre rekomandimeve, nuk ka pasur shumë zhvillim. Ne do të mbetemi një partner konstruktiv dhe presim të angazhohemi me qeverinë për zbatimin. Por dua të them gjithashtu se nuk është koha për bisedime, por për veprim.

Së fundi dua të vë në dukje 2 mundësi të rëndësishme për ekonominë shqiptare dhe komunitetin e biznesit të Dhomës Amerikane. E para është teknologjia. Tani keni një shans për të hapur një biznes në Shqipëri dhe për të pasur një klient në SHBA. Kjo është një mundësi e vërtetë dhe disa duke përfshirë anëtarët tanë po e bëjnë. Por për ta bërë atë në masë sigurisht që ju duhet një mjedis më konkurrues.

Së dyti është procesi i anëtarësimit në Bashkimin Europian, e cila është në pragun tonë dhe paraqet njëkohësisht një sfidë dhe një mundësi të pabesueshme. Bizneset duhet të rrisin standardet për të qenë në gjendje të jenë konkurruese në tregjet e BE-së, por ata gjithashtu mund të hyjnë në tregjet e BE-së tani.

Dhe për të përfituar si nga teknologjia ashtu edhe nga tregjet e BE-së, ne kemi nevojë për një kuadër më konkurrues biznesi dhe investimesh. Megjithatë, kjo kërkon një partneritet të vërtetë midis sektorit publik dhe privat – asnjë vend i suksesshëm dhe i zhvilluar nuk e ka arritur këtë i vetëm. Shpresojmë të shohim një bashkëpunim të përmirësuar në vitet e ardhshme.