Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

E-TJERA

Projekti që lidhet me Kadarenë, Hudhri në 'Pasvon': Si do të mbërrijë libri shqip në çdo familje shqiptare në SHBA

Politiko 19 Prill 2026, 14:38

Projekti që lidhet me Kadarenë, Hudhri në 'Pasvon': Si

Një nga sfidat më të mëdha me të cilat përballet kultura dhe gjuha shqipe në dekadat e fundit është emigrimi masiv. Me largimin e qindra mijëra shqiptarëve drejt vendeve perëndimore, tkurrja e lexuesit vendas është bërë një realitet thellësisht i dhimbshëm për shtëpitë botuese dhe autorët.

Në këtë kontekst, Bujar Hudhri, pionier i botimeve në Shqipëri dhe drejtues i shtëpisë botuese 'Onufri', ka zbuluar detajet e një plani ambicioz biznesi dhe kulturor: dërgimin e librit fizik shqip direkt në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në Kanada.

Gjatë intervistës së tij në podkastin Pasvon i Alfred Lelës, Hudhri shpjegoi se kjo nismë nuk është thjesht një zgjerim tregu, por një mision për të ruajtur rrënjët identitare.

Për shumë vite, statistikat dhe politikat shtetërore e kanë trajtuar emigracionin vetëm si një fenomen ekonomik apo demografik, duke anashkaluar dëmin e madh kulturor. Fëmijët e lindur në diasporë rriten në një mjedis ku gjuha shqipe zhvlerësohet ose zëvendësohet tërësisht nga gjuha e vendit pritës. Duke parë këtë trend shkatërrues, Hudhri projektoi ngritjen e kompanisë 'Alba Libris' (apo Alba Albania Libris) me bazë në New Jersey, në bashkëpunim me partnerë lokalë.

Por pse pikërisht në Amerikë dhe jo në Evropë, ku gjendet numri më i madh i emigrantëve shqiptarë? Hudhri jep një shpjegim sociologjik dhe praktik tepër interesant. Sipas tij, libri është një mjet i fortë identifikimi. Të mbash një libër shqip në avion, në restorant apo në rrugë, tregon qartë kombësinë tënde. Për fat të keq, një pjesë e shqiptarëve në Evropë hezitojnë të identifikohen hapur për shkak të paragjykimeve racore apo sociale, ndërsa shqiptaro-amerikanët kanë një krenari të spikatur për origjinën e tyre. Ata nuk hezitojnë ta shfaqin atë kudo. Së dyti, faktori gjeografik dhe logjistik luan një rol kyç. Në Evropë, shqiptarët udhëtojnë shpesh me makina personale dhe mund të marrin libra me vete nga atdheu. Në Amerikë, distanca e largët dhe kufizimet strikte të bagazheve në fluturimet transoqeanike e bëjnë pothuajse të pamundur transportin masiv të librave fizikë.

Inaugurimi i kësaj kompanie në Amerikë u bë në një datë thellësisht simbolike: më 28 janar, ditëlindja e gjeniut të letrave shqipe, Ismail Kadare. Hudhri zbuloi një koincidencë magjike që e lidhte atë me këtë datë. Vite më parë, atij i ishte ofruar një mundësi e artë për të kryer një trajnim disamujor në Nju Jork, përfshirë Bibliotekën e Kongresit. Pikërisht ditën që duhej të fluturonte, Ismail Kadare zbriti në Tiranë nga Parisi për të qëndruar një muaj. Me një kërkesë të heshtur, Kadare i sugjeroi të mos ikte, duke thënë se prania e tij në Tiranë ishte e domosdoshme. Hudhri e anuloi udhëtimin e tij amerikan për të qëndruar pranë shkrimtarit.

Vite më vonë, kur Kadare e pyeti për planet e tij të ardhshme, Hudhri u përgjigj se do të merrej me shpërndarjen e librave, një mision që vetë Kadare e cilësoi si të shenjtë. Hapja e këtij stacioni letrar në Amerikë pikërisht në ditëlindjen e tij është një kurorëzim i atij udhëtimi të anuluar, këtë herë duke çuar vetë veprën e Kadaresë dhe qindra autorëve të tjerë përtej oqeanit. Kjo nismë përbën një garanci të fortë se gjuha shqipe do të vazhdojë të frymojë edhe tek gjeneratat e reja të diasporës.