Paralajmërimi i shkencëtarëve/ 2026 mund të thyejë rekordet e ngrohjes globale

Parashikimet nga organizatat ndërkombëtare tregojnë se viti 2026 pritet të jetë ndër vitet më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë në Tokë.

Ky vlerësim, i publikuar nga Zyra Meteorologjike e Mbretërisë së Bashkuar, bazohet në studime të kohëve të fundit që zbulojnë një rritje të vazhdueshme të temperaturave mesatare globale, me vlera që tejkalojnë rekordet e mëparshme, duke përforcuar nevojën urgjente për të kufizuar ngrohjen globale dhe ndikimet serioze të ndryshimeve klimatike.

Rritja e temperaturës është e lidhur drejtpërdrejt me aktivitetet njerëzore dhe emetimet e gazrave serrë, sipas Kombeve të Bashkuara (OKB):

“Gazrat kryesorë serrë që shkaktojnë ndryshimet klimatike janë dioksidi i karbonit dhe metani. Ato vijnë, për shembull, nga përdorimi i benzinës për makinat ose djegia e qymyrit për të ngrohur ndërtesat.”

Parashikimet për vitin 2026 vendosin standarde të reja në përpjekjet e shteteve për të përmbushur angazhimet e tyre ndaj marrëveshjeve ndërkombëtare, siç është Marrëveshja e Parisit, e cila ka si objektiv kryesor parandalimin e rritjes së temperaturës mbi kufijtë kritikë.

Parashikimi për vitin 2026: Rekord i ri i temperaturës

Raporti vlerëson se temperatura mesatare globale në vitin 2026 do të arrijë 1.46°C mbi nivelet para-industriale (1850-1900), me një gamë të mundshme nga 1.34°C deri në 1.58°C. Kjo është pak më poshtë rekordit prej 1.55°C të regjistruar në vitin 2024, më i larti deri më sot.

Zyra Meteorologjike thekson se parashikimi “sugjeron që viti 2026 ka të ngjarë të jetë një nga katër vitet më të ngrohta të regjistruara ndonjëherë për sa i përket temperaturës mesatare globale”.

Regjistrimet globale të temperaturës datojnë që nga viti 1850 dhe tregojnë një trend të fortë në rritje në dekadat e fundit. Adam Scaife, kreu i ekipit të parashikimit global të Zyrës Meteorologjike, shpjegoi:

“Tre vitet e fundit ndoshta kanë tejkaluar 1.4°C dhe ne presim që viti 2026 të jetë viti i katërt radhazi që kjo ka ndodhur. Përpara kësaj rritjeje të papritur, temperatura globale nuk kishte tejkaluar 1.3°C.”

Meteorologu kryesor Nick Dunstone tha:

“Viti 2024 pa shkeljen e parë të përkohshme prej 1.5°C dhe parashikimi për vitin 2026 tregon se ka të ngjarë të ndodhë përsëri. Kjo nxjerr në pah se sa shpejt po i afrohemi objektivit prej 1.5°C të Marrëveshjes së Parisit.”

Marrëveshja e Parisit dhe sfidat e ngrohjes globale

Marrëveshja e Parisit, e miratuar në vitin 2015 gjatë COP21, synon të kufizojë rritjen e temperaturës mesatare globale në 2°C, me përpjekje për ta kufizuar atë më tej në 1.5°C. Marrëveshja ka 194 pjesëmarrës, duke përfshirë vendet dhe Bashkimin Evropian, dhe kërkon që vendet të rishikojnë planet e tyre kombëtare çdo pesë vjet për të ulur emetimet e gazrave serrë dhe për të përforcuar përshtatjen ndaj ndikimeve klimatike.

Këto plane kombëtare, të njohura si Kontribute të Përcaktuara Kombëtarisht (NDC), përfshijnë politika të reduktimit të emetimeve dhe strategji për qëndrueshmëri ndaj ngjarjeve ekstreme. Marrëveshja gjithashtu siguron financim për vendet në zhvillim dhe mekanizma transparence për monitorim dhe vlerësim.

OKB-ja thekson se “marrëveshja ofron një kornizë të qëndrueshme për të udhëhequr përpjekjet globale për dekada” dhe shënon fillimin e tranzicionit drejt një bote me emetime neto.

Rreziqet e tejkalimit të 1.5°C

Komuniteti shkencor paralajmëron se tejkalimi i kufirit prej 1.5°C rrit rrezikun e ndikimeve të rënda dhe kufizon mundësitë e përshtatjes. Zyra Meteorologjike thekson se edhe tejkalimi i përkohshëm e përkeqëson situatën dhe e bën më të vështirë kufizimin e dëmit.

Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) raporton se niveli aktual i ngrohjes është 1.37°C mbi mesataren e viteve 1850-1900. Sipas Zyrës Meteorologjike, “shkenca ka paralajmëruar vazhdimisht se tejkalimi i 1.5°C çon në rritje të ngjarjeve ekstreme dhe kufizon potencialin për përshtatje”.

Procesi i rishikimit i Marrëveshjes së Parisit synon të inkurajojë masa më ambicioze për ta mbajtur ngrohjen nën kufijtë e rënë dakord. Në vitin 2023, “inventari i parë global” vlerësoi progresin dhe nxiti vendet të përshpejtojnë veprimet për të shmangur tejkalimin e temperaturave kritike.

Zbatimi i Marrëveshjes së Parisit është thelbësor jo vetëm për objektivat klimatike, por edhe për Objektivat e Zhvillimit të Qëndrueshëm, të cilat përfshijnë uljen e emetimeve dhe rritjen e qëndrueshmërisë ndaj sfidave mjedisore.