"Po përballen me pasiguri dhe dyshim", Infomigrants: Urdhrat e Trump prekin mijëra afganë të 'mbërthyer' në Shqipëri

Ndryshimi në udhëheqjen në Shtëpinë e Bardhë në Uashington DC po krijon efekte valëzuese në mbarë botën. Politikat e emigracionit dhe urdhrat e lidhura me të, të nënshkruara nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, po ndikojnë gjithashtu në demografi të caktuara në Evropë, veçanërisht shtetasit afganë të mbërthyer në Shqipëri.

Në SHBA, Presidenti Donald Trump ka nisur një operacion të madh kundër emigrantëve të parregullt në vend, duke nisur një program deportimi masiv në të gjithë vendin. Por disa nga urdhrat ekzekutivë që ai nënshkroi, të cilat në pamje të parë mund të mos lidhen drejtpërdrejt me emigracionin, prekin gjithashtu njerëzit larg çdo territori amerikan.

Trump ka vendosur një pauzë për ndihmën e huaj në mbarë botën, gjë që ka dërguar shumë qeveri në gjendje krize, duke u përpjekur të kërkojnë mënyra të tjera për të financuar projekte të rëndësishme sociale. Ndalimi i ndihmës së huaj po prek gjithashtu mbi 40,000 shtetas afganë në mbarë botën. Afganët ishin miratuar tashmë për viza speciale amerikane, pas marrjes së Afganistanit nga talibanët në vitin 2021, por duket se ata tani janë lënë në harresë, disa prej tyre në Shqipëri.

Logjistika e procedurave të evakuimit të tyre ishte planifikuar të financohej nga buxheti i ndihmës së huaj, i cili tani nuk është më i aksesueshëm. Edhe fluturimet e planifikuara tashmë nga vendet e treta, ku afganët kanë pritur disa vite për të shkuar në SHBA, janë anuluar, duke lënë shumë të pasigurt për atë që mund të sjellë e ardhmja.

Refuzimi pak ditë para zhvendosjes

Ali Amini është një nga mbi 3200 afganë që janë dërguar në Shqipëri për aranzhime për viza amerikane që kur talebanët morën Afganistanin me forcë. Ai kishte punuar si bravandreqës për forcat amerikane për vite me rradhë dhe pas pushtimit të talebanëve, ai dhe familja e tij duhej të jetonin të fshehur për tre vjet nga frika e hakmarrjeve talebane. Pasi mori më në fund miratimin për të nisur një jetë të re në SHBA, Amini mbërriti në Shqipëri mbi një muaj më parë për të përgatitur veten, gruan dhe tre fëmijët e tij për lëvizjen e madhe.

Familja kishte një fluturim të rezervuar për 28 janar dhe çantat e tyre ishin të mbushura dhe gati për të shkuar, kur Presidenti Trump ndërpreu programet e ndihmës javën e kaluar, përfshirë ato të destinuara për rivendosjen e refugjatëve afganë.

“Nuk e di nëse do të hipim ndonjëherë në atë aeroplan dhe nëse po, nëse do të shkojë në Kabul apo në Shtetet e Bashkuara”, tha Amini për agjencinë e lajmeve Reuters në Shëngjin në Shqipërinë veriore.

Ai tha se shqetësohet se kthimi në Afganistan do të vinte jetën e tij në rrezik. Gruaja e tij, thotë ai, qau kur mësoi se ata nuk do të niseshin për në SHBA siç ishte planifikuar.

"Nëse kthehemi, ata do të na vrasin sepse, për talebanët, ne jemi në thelb amerikanë dhe armiqtë e tyre numër një, pasi kemi punuar krah për krah me amerikanët."

Nga frika për jetën e tyre

Pas tërheqjes së SHBA nga Afganistani në vitin 2021 dhe marrjes së shpejtë të talebanëve, mijëra shtetas afganë u gjendën në rrezik të madh brenda natës. Ata që punuan për ushtrinë amerikane ose organizata të tjera në 20 vitet që nga pushtimi i Afganistanit i udhëhequr nga NATO, mund të përballen me reprezalje serioze nga talebanët.

Shumë u evakuuan menjëherë, por të tjerët u lanë pas dhe janë përballur me procedura të gjata për t'u kualifikuar për një leje për t'u larguar nga vendi dhe për t'u zhvendosur në SHBA. Ata që përfundimisht morën dritën jeshile, zakonisht u transferuan fillimisht në Shqipëri për përpunim përpara se të udhëtonin në Shtetet e Bashkuara javë më vonë - deri më tani. Gati 200,000 afganë janë zhvendosur në SHBA derisa Trump e ndaloi programin.

Rënia e të drejtave të njeriut

Misioni i OKB-së në Afganistan thotë se talebanët kanë arrestuar, torturuar dhe vrarë ish-ushtarë dhe zyrtarë që punonin me qeverinë e mëparshme të mbështetur nga SHBA. Talebanët mohojnë këto akuza, duke thënë se ata kishin lëshuar një amnisti të përgjithshme për ish-trupat dhe zyrtarët e qeverisë.

Me një ndërprerje mediatike në vend, është e pasigurt se deri në çfarë mase afganët që kanë punuar me forcat e huaja në të kaluarën vazhdojnë të vuajnë nga persekutimi; megjithatë, rekordi i përgjithshëm i të drejtave të njeriut në vend është ulur që nga marrja e pushtetit nga Talibanët, me të drejtat e grave në veçanti të gërryera praktikisht.

Nuk ka strategji të qartë në Shqipëri

Trump ka ndërprerë gjithashtu programin e pranimit të refugjatëve në SHBA për të paktën tre muaj për të vlerësuar nëse rifillimi i programit është në interes të SHBA. Kjo do të thotë se edhe nëse fondet e ndihmës do të viheshin sërish në dispozicion për të zhvendosur afganët nga Shqipëria dhe vende të tjera në SHBA, programi i pritjes ndoshta do të ishte ende në pritje.

Nëse dhe kur të rifillojnë programet, mbetet ende pyetja se çfarë do të ndodhë me ata që nuk arrijnë të kualifikohen për vizë pas intervistimit nga zyrtarët amerikanë në Shqipëri. Sipas raporteve lokale, disave u është thënë që të përqafojnë një të ardhme në Shqipëri dhe thjesht të integrohen atje. 

Por Shqipëria nuk ka specifikuar ende se sa kohë mund të jenë të mirëpritur afganët. Qeveria fillimisht ra dakord të strehonte afganët vetëm për një vit përpara transferimit të tyre në SHBA, por më vonë ra dakord t'i mbante ata më gjatë nëse aplikimet e tyre për viza hasnin probleme. Megjithatë, nuk janë diskutuar më shumë detaje që atëherë, dhe kështu mijëra afganë po përballen përsëri me pasiguri dhe dyshim. Përkthyer nga Infomigrants