Prespektiva e zymtë dhe shteti pasiv/ Raporti i Bankës Botërore për bujqësinë: Plot potencial dhe një mori problemesh

Shqipëria, ku sektori i qumështit po lufton me kostot në rritje dhe uljen e numrit të bagëtive, ka potencial të pashfrytëzuar në sektorin e prodhimit bujqësor, veçanërisht atë të domateve që mund të jetë një burim i të ardhurave të konsiderueshme për fermerët, sipas një raporti të Bankës Botërore.

Sektori i bujqësisë në Shqipëri përballet me një mori problemesh. Këto përfshijnë metoda joefektive të bujqësisë, çështjet e shpërndarjes, subvencionet e ulëta, çmimet në rritje të plehrave dhe konkurrencën nga produktet e huaja. Ndërsa vendi është shtëpia e shumë fermave dhe shumë tokave pjellore, fermerët e tij vazhdojnë të luftojnë.

Por raporti i Bankës Botërore zbuloi se shqiptarët po i nënvlerësojnë ndjeshëm shumë artikuj, përfshirë domatet e thjeshta. Eksportet nga vendi shkojnë për 0,5 dollarë (0,48 €) për kilogram, ndërsa Italia eksporton të njëjtin produkt në Britaninë e Madhe me 2,4 dollarë (2,3 €) për kilogram.

Raporti sugjeron që Shqipëria duhet të konsiderojë shitjen e produkteve të saj në tregje më të zhvilluara si Evropa Perëndimore, pasi produktet shqiptare mund të konkurrojnë për sa i përket standardeve ndërkombëtare.

Ai gjithashtu vë në dukje se kompanitë e eksportit dhe ministria e bujqësisë duhet të punojnë për të ndihmuar me certifikimet e nevojshme për të rritur të ardhurat për fermerët, në vend që shumë të punojnë me humbje.

Produkte të tjera të identifikuara nga Banka Botërore si burime të mundshme të të ardhurave për fermerët shqiptarë përfshijnë peshkun, arrat, frutat, shalqinjtë dhe ullinjtë e konservuar.

Por perspektiva nuk është aq rozë për fermerët e qumështit në Shqipëri, të cilët po përballen me rritjen e kërkesës, rritjen e çmimeve dhe uljen e numrit të krerëve të bagëtive.

Aktualisht, një litër qumësht shitet për rreth 131 lekë (1,1 €), dukshëm më e lartë se në Kosovë (1,01 €), Serbi (0,86 €) dhe Mal të Zi (0,85 €). Çmimi është edhe më i ulët në vendet e BE-së si Hungaria (0,67 €) dhe Polonia (0,61 €), sipas të dhënave nga Numbeo.

Produktet e tjera thelbësore të qumështit si kosi dhe djathi gjithashtu janë rritur ndjeshëm në vlerë gjatë gjashtë muajve të fundit.

Një pjesë e kësaj rritje mund t'i atribuohet rritjes së kostove të lëndëve të para pasi fermat shqiptare importojnë pothuajse gjithçka nga jashtë. Çmimet e ushqimeve për kafshë janë rritur me 50% vetëm këtë vit, kryesisht për shkak të mungesës së drithërave dhe drithërave të shkaktuara nga lufta në Rusi dhe Ukrainë.

Fermerët që nuk subvencionohen nga shteti u është dashur të rrisin çmimin e shitjes me rreth 30%, ndërsa fabrikat kanë rritur kostot e tyre me një ritëm të ngjashëm.

Por ndërsa fermerët shqiptarë kanë vështirësi, importet e produkteve të qumështit nga jashtë janë rritur me 18% gjatë pesë muajve të parë të 2022. Gjatë tre viteve të fundit, kjo është rritur me 27% në përgjithësi, me një vlerë prej 38.8 milionë euro.

Kjo është nxitur kryesisht nga rritja e qumështit të importuar nga Serbia, që përbën 25% të rritjes.

Por edhe krerët e bagëtive po zvogëlohen me shpejtësi përveç problemeve që lidhen me rritjen e kostove dhe konkurrencën me produktet e huaja më të lira. Shumë prona të vogla po mbyllen pasi ato bëhen financiarisht të paqëndrueshme dhe çështje të tilla si emigracioni dhe migrimi i brendshëm drejt qyteteve të mëdha po përkeqësojnë situatën.

Numri i gjedheve në vitin 2020 ishte 362.583, një rënie prej afro 13% nga një vit më parë. Edhe dhitë kanë rënë me gati 11 për qind. Kjo korrespondon me uljen e qumështit të grumbulluar në vitin 2020, i cili ra me afro 15%.

Në përgjithësi, të dhënat e INSTAT-it thonë se ka pasur një reduktim të krerëve të bagëtive në masën 20% në vitin 2021, i cili pritet të ulet më tej në vitin 2022.

Më 6 qershor, çmimi i produkteve të qumështit shqiptar u rrit në të gjitha pikat dhe në të gjitha pikat e shitjes me pakicë. Rreth 55 artikuj u rritën në çmim nga 10 në 50%, rritja e katërt e organizuar e çmimeve në 2022.

Burimi: Euroactiv