Pyjet tropikale pësuan shkatërrim rekord në vitin 2024

Viti 2024 shënoi një vit të trishtuar për pyjet tropikale të botës, me humbjen e 67 milionë hektarëve pyje, një sipërfaqe që është ekuivalente me madhësinë e Panamasë. Ky është një nivel rekord, duke e bërë vitin e kaluar atë më të keqin për pyjet tropikale që nga viti 2002, kur filluan të mblidheshin të dhënat nga observatori Global Forest Watch. Në një raport alarmant, ekspertët theksojnë se zjarret dhe ndryshimet klimatike janë dy faktorët kryesorë që po shkatërrojnë shpejt këtë pasuri të natyrës.

Një nga shqetësimet më të mëdha të këtij shkatërrimi është se zjarret, për herë të parë, kanë qenë përgjegjëse për pothuajse gjysmën e humbjeve të pyjeve, duke e kaluar bujqësinë në vendin e dytë.

Sipas Elizabeth Goldman, bashkëdrejtoreshë e observatorit, humbja e pyjeve tropikale është kaq e madhe sa që “shkallë e shkatërrimit të pyjeve është krejtësisht e pashembullt në më shumë se 20 vjet mbledhje të të dhënave”. Ajo theksoi se 'ky është një alarm i kuq global', pasi pyjet tropikale janë kritike për thithjen e dioksidit të karbonit dhe mbrojtjen e biodiversitetit.

Në vitin 2024, zjarret përhapën më shpejt dhe u bë më e vështirë t’i kontrolloheshin. Kushtet ekstreme dhe temperaturat rekord të vitit të kaluar, të cilat ishin pasojë e ndryshimeve klimatike, i bënë këto zjarre më të dëmshme. Në shumë raste, zjarret janë shkaktuar nga aktivitetet njerëzore, ku fermerët djegin pyjet për të hapur hapësira për bujqësi, si kultivimin e sojës dhe rritjen e bagëtive.

Në Brazil, pylli i Amazonës ka pësuar një shkatërrim të madh, me 28 milionë hektarë pyll primar që janë humbur vitin e kaluar. Dy të tretat e këtyre humbjeve ishin shkaktuar nga zjarret, shumë prej të cilave ishin pasojë e zgjerimit të tokës për bujqësi. Ky nivel i shkatërrimit është më i madhi që nga viti 2016, dhe është një shqetësim serioz për të ardhmen e Amazonës si një rezervuar i dioksidit të karbonit. Në të njëjtën kohë, Bolivia gjithashtu pa një rritje të madhe të shkatërrimit të pyjeve, me një trefishim të sipërfaqes së pyjeve të humbura, ku shkaku kryesor ishin po ashtu zjarret për të hapur tokë për fermat.

Raporti gjithashtu thekson se, ndërsa aktivitetet tradicionale si kultivimi i vajit të palmës dhe sojës, si dhe prerja e drurëve, janë ende faktorë kryesorë për shkatërrimin e pyjeve, tani janë shfaqur edhe sfida të reja.

Për shembull, kultivimi i avokados në Meksikë dhe pemëve të kakaos dhe kafesë ka filluar të ketë ndikim të madh. Për më tepër, sektori minerar dhe ai i metaleve kritike gjithashtu po lënë gjurmë të dëmshme në pyjet tropikale, duke e bërë këtë një problem gjithnjë e më kompleks dhe të vështirë për t’u menaxhuar.

Ekspertët kërkojnë një qasje gjithëpërfshirëse për të adresuar këtë krizë.

Rod Taylor, drejtor i programit pyjor të ËRI-së, tha se është e nevojshme të merren masa urgjente për të frenuar këtë proces, duke u fokusuar jo vetëm te sektori bujqësor, por edhe te industrisë minerare dhe metalurgjike, që kanë një ndikim gjithnjë e më të madh.

“Ne tashmë po shohim ndikimet e industrisë minerare dhe metalet kritike,” tha ai, duke theksuar se është e rëndësishme që vendet dhe kompanitë të angazhohen në mënyrë më aktive për të ndaluar shkatërrimin e pyjeve dhe për të promovuar menaxhimin e qëndrueshëm të burimeve natyrore.

Si pasojë e këtij shkatërrimi masiv, në atmosferë u liruan 3.1 miliardë ton dioksid karboni, një sasi që është më e madhe se emetimet e lidhura me prodhimin e energjisë në Indi. Ky dioksid karboni mund të ketë ndikime afatgjata në ngrohjen globale dhe ndryshimet klimatike. Pyjet tropikale janë një prej mekanizmave më të rëndësishëm për balancimin e atmosferës dhe për parandalimin e efektet katastrofike të ndryshimeve klimatike. Pa to, planeti mund të përballet me pasoja të rënda dhe të pariparueshme.

Ndërkohë që disa rajone, si Indonezia dhe Malajzia, kanë treguar përmirësime, pjesa tjetër e botës, përfshirë Brazilin, Bolivinë dhe Congo-Brazzavill, vazhdojnë të përballen me një krizë të thellë, dhe është më se e qartë se koha për veprime është tashmë urgjente/ iefimerida