“Reuters”: Rama kërkon mandatin e katërt në zgjedhjet e dominuara nga korrupsioni dhe bandat kriminale

Nga Reuters

Ilir Rranci u zhvendos në një fshat jashtë qytetit të Elbasanit për të parë majat e mbuluara me borë dhe një kopsht mjaftueshëm të madh për pemë frutore, pula dhe gjela deti. Megjithatë, sot peizazhi përreth është i bllokuar nga një mal shumëngjyrësh me mbeturina nga një landfill ngjitur.

Mbeturinat duhej të futeshin në një incenerator të ri për të prodhuar energji elektrike, por projekti është prekur nga probleme operative dhe grumbulli është rritur, thonë banorët.

Është një nga tre vende të tilla me vlerë qindra miliona euro në zemër të një skandali korrupsioni në të cilin prokurorët pretendojnë se kontratat për inceneratorët u dhanë në mënyrë të paligjshme, ministrat pranuan pagesa dhe kontraktorët falsifikuan fatura për punë që nuk u krye kurrë.

Pamja nga shtëpia e Rrancit nxjerr në pah ndikimet e vazhdueshme të korrupsionit endemik në vendin ballkanik me 2.4 milionë banorë, ku kryeministri Edi Rama po kërkon rizgjedhjen për një mandat të katërt të paprecedentë në zgjedhjet e 11 majit me premtimin se Shqipëria do të përmirësohet dhe do t'i bashkohet Bashkimit Evropian deri në vitin 2030.

Nuk është e qartë se si kjo dhe skandale të tjera korrupsioni do të ndikojnë te Rama në zgjedhje, të cilat do të përfshijnë rreth 250,000 votues të regjistruar nga diaspora për herë të parë.

Sondazhet e tregojnë atë me një epërsi të madhe ndaj një opozite që i ka përballuar vetë akuzat për korrupsion. Por analistët thonë se kjo mund t'i kushtojë atij vende në parlament nga Partia Socialiste dhe të ulë shanset për t'u bashkuar me BE-në brenda pesë viteve.

Në të vërtetë, shumë ekspertë janë skeptikë në lidhje me afatin kohor të Ramës për në BE, duke pasur parasysh se sa kohë u është dashur vendeve të tjera në rajon për të përmbushur kushtet për anëtarësim.

"Rasti i incineratorit tregoi se çfarë nuk shkon me sistemin shqiptar. Të gjitha masat mbrojtëse dështuan, dështuan verifikimet e duhura", tha Andi Hoxhaj, një ekspert i Ballkanit në King's College London. Pas hetimeve nga prokurorët e anti-korrupsionit të Shqipërisë, të njohur si SPAK, ish-ministri i mjedisit Lefter Koka u burgos për akuza korrupsioni në lidhje me marrëveshjet e inceneratorit. Ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj u akuzua gjithashtu, por është larguar nga Shqipëria.

Avokati i Kokës nuk pranoi të komentojë. Reuters nuk mundi të kontaktonte Ahmetajn.

Banorët vendas jashtë Elbasanit thonë se impianti nuk ka funksionuar për muaj të tërë. Eco-Elb, një kompani që drejton projektin në emër të bashkive lokale, nuk iu përgjigj kërkesave për koment.

Në deponi, zogjtë kërcasin mbi mbetjet e kalbura. Kur fryn një erë jugore, banorët mbyllin dritaret kundër erës së keqe. Të pyetur nëse do të votonin për Ramën, ata qeshin. "Unë nuk do të votoj kurrë për të tani," tha Rranci.

"Kështu janë gjërat në Shqipëri," tha një banor tjetër, Besim Stafa. "Ata shpenzojnë shumë para për asgjë."

Dera e Evropës ‘e hapur’

Mbështetësit e Ramës thonë se ai e ndihmoi Shqipërinë të linte pas të kaluarën e saj të vështirë të epokës komuniste, në të cilën sundimtari i hershëm Enver Hoxha e mbylli vendin larg botës për dekada të tëra.

Në kryeqytetin e Tiranës sot, banesat e shëmtuara të epokës sovjetike ngjiten pranë pallateve të reja elegante të apartamenteve dhe restoranteve e kafeneve të zhurmshme. Një pistë e re në aeroportin e Tiranës mund të ofrojë së shpejti fluturime direkte për në Nju Jork.

Rritja ekonomike vjetore mbi 4% për vitet 2022-2024, e nxitur nga tregtia me BE-në, një bum turizmi dhe prodhimi i fortë i energjisë hidroelektrike, i tejkaloi vendet e tjera në Ballkan, thotë Banka Botërore.

Investitorët e profilit të lartë përfshijnë dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner, kompania e të cilit planifikon të ndërtojë një vendpushim luksoz në një ishull të pabanuar pranë bregdetit Adriatik, duke shqetësuar disa vendas.

Vendi u hoq nga lista gri e Task Forcës Globale të Veprimit Financiar në vitin 2023 për punën e tij në luftën kundër pastrimit të parave. Kjo është pjesërisht për shkak të SPAK, i cili u themelua në vitin 2019 dhe që atëherë ka konfiskuar 200 milionë euro nga veprat penale të korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Rama ka fituar mbështetjen e Perëndimit duke pranuar emigrantë nga Italia dhe duke strehuar afganët që presin përpunimin e vizave për në Shtetet e Bashkuara.

Në tubimet e kësaj jave, Rama ngriti flamujt e BE-së. "Jemi në derën e përparme të Evropës dhe ajo derë tani është e hapur për ne", u tha ai mbështetësve në qytetin lindor të Pogradecit.

Korrupsion, trazira

Kritikët thonë se Rama ushtron shumë pushtet, nuk ka arritur të çrrënjosë korrupsionin dhe është përpjekur ta heshtë opozitën me akuza të sajuara për korrupsion, të gjitha akuza që Rama i mohon.

Standardet e dobëta të jetesës dhe papunësia e lartë nxitën emigrim të plotë: popullsia u tkurr me 420,000 nga viti 2011 deri në vitin 2023, tregojnë të dhënat e regjistrimit të popullsisë.

Trazirat shpërthyen vazhdimisht vitin e kaluar për shkak të akuzave kundër udhëheqësit të opozitës Sali Berisha të Partisë Demokratike, i cili u vu në arrest shtëpiak.

Berisha, i cili ka punësuar një firmë lobimi në SHBA pjesërisht për të përmirësuar imazhin e tij në Uashington, ku zyrtarisht konsiderohet "persona non grata", thotë se akuzat janë të motivuara politikisht.

Ekspertët thonë se vendi mbetet një qendër për bandat kriminale që kërkojnë të pastrojnë miliarda euro të fituara nga trafikimi i drogës dhe armëve në të gjithë botën.

Kjo shpjegon përhapjen e Range Rover-ave dhe blloqeve të reja apartamentesh me shkëlqim, por shpesh të zbrazëta, thonë ata.

Të dhënat e regjistrimit të popullsisë tregojnë se rreth një e treta e banesave në Shqipëri janë të pabanuara, shumë më tepër se në shumicën e vendeve të BE-së.

"Shqipëria është një studente e mirë në letër, por i mungon zbatimi", tha Jorida Tabaku, një deputete nga Partia Demokratike. "Ne duam që standardet të përmirësohen për njerëzit, standardet në jetën e përditshme, qoftë ekonomia... shkollimi, arsimi dhe shëndetësia."