Rritet papunësia e të rinjve në Shqipëri, por mijëra vende pune mbeten të paplotësuara

Papunësia në Shqipëri po rritet, veçanërisht tek të rinjtë, ndërkohë që mijëra pozicione në sektorin e turizmit dhe shërbimeve mbeten të paplotësuara, duke rrezikuar sezonin turistik.

Sipas të dhënave të Institutit Kombëtar të Statistikave, INSTAT, në tre muajt e parë të vitit shkalla zyrtare e papunësisë ishte 10.9%, duke shënuar një rritje prej 0.7% krahasuar me tremujorin e fundit të 2022, shkruan EURACTIV.

Norma për gratë, megjithatë, ishte pak më e lartë në 11.1% krahasuar me 10.6% për burrat. Por shkalla më e lartë e papunësisë është parë në grupmoshën 15-29 vjeç, ku rreth 22.5% e popullsisë nuk punon, 1.8% më e lartë se në fund të vitit të kaluar.

Megjithatë, mungesa të konsiderueshme të fuqisë punëtore ekzistojnë në fusha të shumta të ekonomisë, duke përfshirë turizmin, me palët e interesuara që vlerësojnë qindra mijëra pozicione në restorante, kafene, bare dhe hotele të mbetura të paplotësuara.

Turizmi deri më tani në 2023 është rritur pothuajse 60% në krahasim me një vit më parë, me 1.7 milionë vizitorë në katër muajt e parë të vitit.

Feriolt Ozuni, ekspert i turizmit dhe drejtues i një agjencie turistike, tha se gjetja e stafit të kualifikuar apo gjysmë të kualifikuar është një sfidë e madhe.

“Industria e turizmit ka nevojë për të paktën 35% më shumë staf, pasi kjo lloj industrie garanton një periudhë sezonale. Jemi të detyruar të punësojmë staf të patrajnuar, gjë që ndikon në cilësinë e shërbimeve, por nuk kemi zgjidhje tjetër për disa shërbime.”

Matilda Naco nga Shoqata Shqiptare e Turizmit tha se ata kanë paralajmëruar për këtë çështje prej rreth 13 vitesh, duke ngritur shqetësimin se nuk ka njerëz të mjaftueshëm për të përmbushur kërkesat e sezonit të këtij viti.

“Për herë të parë e vëzhguam këtë çështje në vitin 2010 dhe 13 vjet më vonë, po përballemi me të njëjtin problem, që është një tregues i mirë i gravitetit të situatës.”

Por problemi është i pranishëm edhe në sektorin e bimëve mjekësore në Shqipëri, i cili po detyrohet të shikojë punëtorë të huaj për të plotësuar nevojat e tij.

Aktualisht, vendi kultivon 330 lloje bimësh mjekësore, me 186 varietete të eksportuara në mbarë botën. Përveç kësaj, ajo punëson dhjetëra mijëra njerëz dhe e vendos vendin midis liderëve globalë për eksportin e sherebelës dhe livandës.

Më shumë se 100,000 familje shqiptare merren me tregtinë e bimëve mjekësore, e barabartë me një në shtatë familje. Sektori gjeneron deri në 48 milionë dollarë në eksporte, të cilat i hapin rrugën jashtë shtetit për të bërë vajra esencialë, ilaçe bimore dhe garnitura në restorante të bukura. Fermerët thonë se potenciali i industrisë është të paktën dyfishi i vëllimit aktual.

Edhe në prodhim, nuk ka punëtorë të mjaftueshëm për të shkuar. Industria e tekstilit në vend punëson mbi 150,000 njerëz, me shumicën dërrmuese të punëtorëve femra, në 1,034 kompani, por palët e interesuara thanë se nevojiten masa konkrete për të garantuar sigurinë e sektorit.

Në fund të vitit 2022, në këtë sektor kishte mbi 25,000 vende të lira pune, kryesisht për shkak të migrimit, por edhe mungesës së interesit për personat që duan të punojnë me pagën minimale. Në fillim të qershorit, paga minimale u rrit në 40,000 lekë, ekuivalente me 370 euro.