Sfidat dhe përpjekjet e përafrimit të Aktit të Shërbimeve Digjitale me legjislacionin shqiptar

Organizatat e shoqërisë civile, gazetarë, hulumtues, dhe aktivistë mbajtën të martën një qëndrim të përbashkët advokues lidhur me përafrimin legjislativ të Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor, me fokus respektimin e të drejtave digjitale, lirisë së shprehjes, sundimin e ligjit, dhe përfshirjen e shoqërisë civile në proceset e konsultimit.

Instituti për Demokraci dhe Ndërmjetësim (IDM) në Tiranë organizoi të martën paradite një tryezë diskutimi me organizata të shoqërisë civile, gazetarë, hulumtues, aktivistë dhe kontrollues të fakteve për të diskutuar perspektivën e harmonizimit të Aktit të Shërbimeve Digjitale të BE-së (DSA) në Shqipëri dhe Ballkanin Perëndimor.

Qëllimi i këtij takimi ishte nxitja e dialogut për të drejtat digjitale dhe dhe angazhimi i aktorëve të shoqërisë civile në këtë proces, për t’u përfshirë në konsultimet gjatë hartimit të ligjit dhe për të kontribuar në zbatimin dhe monitorimin e tij.

“Aktualisht Shqipëria nuk ka kërkesa specifike për transparencën dhe llogaridhënien e platformave online dhe ka progres të limituar drejt përafrimit të legjislacionit me DSA, ndërsa procesi i digjitalizimit është i qendërzuar rreth agjencive shtetërore”, u shpreh Megi Reçi, hulumtuese pranë IDM.

Ky takim ishte pjesë e nismës së udhëhequr nga Partnerët për Ndryshim Demokratik Serbi, me mbështetjen financiare të Open Society Foundations Western Balkans.

Gjatë takimit u theksua gjithashtu rëndësia dhe ndikimi i Aktit të Shërbimeve Digjitale (DSA) në punën e aktorëve të përfshirë, si edhe sfidat në lidhje me kapacitetet e kufizuara ekzistuese për zbatimin e tij, nevoja për garantimin e pavarësisë institucionale të Koordinatorit Kombëtar të Shërbimeve Digjitale, kompleksitetin e zbatimit të këtij akti në tregje të vogla digjitale, si edhe shqetësimet në lidhje me cenimin e lirisë së shprehjes dhe mbrojtjen e të dhënave personale.

“DSA duhet të përqendrohet në rregullimin e proceseve të qeverisjes së përmbajtjes, jo në kontrollin e drejtpërdrejtë të përmbajtjes si gjuha e urrejtjes, dezinformimi, apo mediat online. Një qasje e tillë respekton lirinë e shprehjes dhe shmang censurën”, tha Reçi.

“DSA nuk synon të reduktojë gjuhën e urrejtjes, dezinformimin, apo të rregullojë mediat online, por synon garantimin e proceseve të sigurta, të qarta dhe llogaridhënëse të qeverisjes së përmbajtjes”, shtoi ajo mbi qëllimin e këtij akti.

Ekspertët theksuan rolin thelbësor që shoqëria civile luan në procesin e përafrimit me DSA-në, dhe shtuan se përfshirja e saj duhet të inkurajohet në mënyrë aktive.

“Një risk potencial është impakti i limituar i aktorëve të shoqërisë civile në politikat e digjitalizimit dhe sigurisë kibernetike, si pasojë e konsultimeve publike të vakëta dhe kapacitetet teknike të pamjaftueshme të grupeve të shoqërisë civile”, shtoi Reçi.

Risqe të tjera potenciale lidhur me implementimin e legjislacionit të DSA në Shqipëri lidhen me mungesën e pavarësisë institucionale dhe ndikimin e pushtetit.

“Pavarësia e institucioneve në implementimin e DSA mund të komprometohet, duke qenë se mund të ndikohen nga influenca e pushtetit ekzekutiv dhe mbikëqyrja e ulët e parlamentit”, tha hulumtuesja e IDM gjatë fjalës së saj.

Shqetësime ngrihen edhe mbi ruajtjen e lirisë së shprehjes dhe lirisë së medias, duke marrë parasysh ndërhyrjet e mundshme politike që gjithmonë përpiqen t’i kthejnë diskutimet mbi sigurinë kibernetike në favor të tyre dhe në kontrollin mbi mediat online.

Sipas ekspertëve, platformat që operojnë në rajon duhet të caktojnë përfaqësues ligjorë ose pika kontakti të dedikuara në secilin vend për të garantuar komunikim efektiv dhe pajtueshmëri me rregullimet vendase./BIRN