Shqipëria përballë rrezikut të një lufte, eksperti Softa në Politiko: Iran-Izrael, përshkallëzim që mund të ndikojë edhe sigurinë në Ballkan

Eksperti i sigurisë Fatjon Softa ka komentuar zhvillimet e fundit mes Iranit dhe Izraelit, duke i cilësuar si një përshkallëzim serioz që mund të ndikojë drejtpërdrejt edhe sigurinë në Ballkan dhe Shqipëri.

Gjatë një interviste për Politiko.al, eksperti Softa tha se, sulmi iranian me raketa balistike të teknologjisë së avancuar – përfshirë raketat supersonike Fattah-1 dhe Kheibar Shekan – ndaj Izraelit është një sinjal i qartë se rajoni i Lindjes së Mesme po hyn në një fazë kritike konflikti. 

Pavarësisht mbrojtjes së avancuar izraelite përmes “Kupolës së Hekurt”, raketat balistike janë shumë të vështira për t’u kapur dhe kanë shkaktuar dëme reale.

“Ky është një moment delikat për sigurinë botërore. Rreziku i përshkallëzimit është më i lartë se kurrë,” u shpreh Softa, duke përmendur edhe paralajmërimet e Iranit për goditjen e bazave amerikane në rajon dhe hartat që identifikojnë shtete ‘armike’.

Në këtë kontekst, eksperti vlerëson si pozitive evakuimin e qytetarëve shqiptarë nga Izraeli, duke e krahasuar me reagimet e vendeve perëndimore.

 Megjithatë, ai ngre shqetësime të mëdha për përgatitjen reale të shtetit shqiptar në rast të një krize më të madhe.

“Shqipëria nuk ka rezerva shtetërore ushqimore, strehime për popullsinë dhe ka kapacitete të kufizuara në menaxhimin e emergjencave. Mbrojtja e vetme e besueshme mbetet NATO, por dhe kjo është e paprovuar në një situatë reale lufte,” thekson ai.

Për më tepër, Ballkani, sipas Softës, mund të jetë një terren i përshtatshëm për aktivitetet hibride të Iranit: “Rreziku i aktivizimit të agjenturës, i krimeve kibernetike apo i trazirave të stimuluara nga elementë të radikalizuar është real.”

Në përfundim, eksperti i bën thirrje autoriteteve shqiptare që të vlerësojnë me seriozitet situatën, duke marrë masa për forcimin e sigurisë kombëtare dhe rritjen e qëndrueshmërisë përballë krizave ndërkombëtare që mund të ndikojnë drejtpërdrejt vendin.

Intervista e plotë

1. Si e lexoni sulmin e Iranit ndaj Izraelit? A jemi përballë një përshkallëzimi të pakthyeshëm në Lindjen e Mesme?

EKSPERTI: Situata në këtë konflikt është kritike. Sulmi i Izraelit ndaj objektivave ku pasurohej uranium, ndaj shkencëtarëve të përfshirë në industrinë e luftës, dhe nivelit të lartë të drejtimit ushtarak prodhoi pasoja dhe një reagim të menjëhershëm nga Irani. Ky sulm iranian me raketa supersonike testoi kapacitetet e Kupolës së Hekurt, mburojën mbrojtëse shumë të kushtueshme të Izraelit. Edhe pse një pjesë e madhe e raketave u detektuan dhe u eliminuan, mbetjet dhe disa raketa që depërtuan shkaktuan dëme materiale dhe njerëzore në Izrael.

Zyrtarët ushtarakë izraelitë kanë theksuar vazhdimisht se asnjë mburojë nuk është plotësisht e padëpërtueshme, madje as Kupola e Hekurt, e teknologjisë më të avancuar, nuk mund të përshkruhet si “hermetike” dhe e papërshkueshme.

Sulmi iranian u bazua në raketa balistike të avancuara me rreze të mesme veprimi. Këto raketa fluturojnë shumë lart dhe kthehen në Tokë me shpejtësi supersonike, duke i bërë ato shumë më të vështira për t’u kapur nga mbrojtja antiraketore. Raportet e mediave ndërkombëtare tregojnë se Teherani përdori në këtë sulm raketat balistike supersonike Fattah-1 dhe Kheibar Shekan.

Kjo situatë mund të ndërlikohet më tej, dhe rreziku i përshkallëzimit apo i zgjerimit të konfliktit e bën edhe më serioze dinamikën aktuale.

Deklaratat e Iranit për mundësinë e goditjes së bazave amerikane në rajon, si dhe publikimi i një harte me shtete të konsideruara si "armike" dhe të rrezikuara për t'u sulmuar, e shtojnë ndjeshëm tensionin dhe pasigurinë në shkallë globale.

2. Shqipëria evakuoi disa qytetarë nga Izraeli pas tensioneve. Çfarë mesazhi jep ky veprim për sigurinë rajonale dhe për përgatitjen e shtetit shqiptar në situata krize ndërkombëtare?

EKSPERTI: Shqipëria evakuoi disa shtetas nga Izraeli, dhe ky është një hap për t’u përgëzuar, pasi ndjek modelin e vendeve të tjera perëndimore që evakuojnë stafet diplomatike dhe qytetarët për t’i mbrojtur në situata të rrezikshme.

Megjithatë, Shqipëria përballet me sfida serioze në rastet kur mund të bëhet objektiv i kërcënimeve nga Irani, si anëtare e NATO-s, por edhe si një vend i cilësuar “armik” nga Teherani, për shkak të strehimit të opozitës iraniane në Manzë. Po ashtu, vendi ka qenë më parë objekt i sulmeve të mëdha kibernetike ndaj infrastrukturës së tij kritike digjitale, duke ekspozuar mangësi të dukshme në siguri.

Në rast të një përfshirjeje në një konflikt ushtarak apo përballjeje me një krizë të rëndë, Shqipëria nuk ka rezerva shtetërore ushqimore, nuk disponon strehime për popullsinë dhe ka mangësi të mëdha në teknologji dhe burime njerëzore në fushën e mbrojtjes. 

Edhe për emergjencat civile, vendi përballet me vështirësi, siç është vërejtur gjatë zjarreve në sezonin e verës, ku shpeshherë mbështetja vjen nga vendet fqinje përmes avionëve apo helikopterëve.

E vetmja shpresë reale mbetet mbështetja e NATO-s, por edhe kjo, në rastin e një konflikti të drejtpërdrejtë, mbetet e paprovuar në aspektin e efektivitetit dhe kohës së reagimit.

3. Ka pasur paralajmërime për ndikim të Iranit edhe në rajonin tonë, përmes lidhjeve të fshehta apo aktiviteteve hibride. A përbën Ballkani një terren i përshtatshëm për rrjete të influencës iraniane, dhe a duhet të shqetësohet Shqipëria në këtë kontekst?"

EKSPERTI: Irani është një shtet që mbështet dhe financon terrorizmin ndërkombëtar. Ekziston një rrezik real që të aktivizojë agjenturën e tij — persona të rekrutuar dhe të indoktrinuar — të cilët mund të shkaktojnë trazira ose të kryejnë krime kibernetike.

Kjo luftë frontale me Izraelin nuk mund të fitohet nga Irani, pasi Izraeli është një fuqi ushtarake superiore, e mbështetur në teknologji të avancuar dhe në aleanca të forta, veçanërisht me SHBA-në.

 Këto të fundit kanë si synim të rrëzojnë sistemin politik të Iranit dhe ta detyrojnë atë të tërhiqet nga planet për ndërtimin e armëve bërthamore — nëse këto tashmë janë prodhuar.

Një rrezik tjetër serioz për stabilitetin rajonal është edhe Pakistani, një shtet që tashmë zotëron armë bërthamore dhe përfaqëson një pikë tensioni në rast përshkallëzimi global.

Shqipëria duhet ta vlerësojë me shumë seriozitet situatën dhe rrezikun në rast se konflikti del jashtë kontrollit, pasi pasojat mund të jenë reale dhe të drejtpërdrejta për sigurinë kombëtare dhe për elementët e infrastrukturës kritike të vendit. / Përgatiti NETA FERO