Ç'u bë me paktin Rama-Meloni? Media e huaj: Një vit pas marrëveshjes kampet janë bosh!

Pakti Rama-Meloni për emigrantët është rikthyer sërish në vëmendjen e mediave ndërkombëtare. France 24, në një artikull të publikuar së fundmi, shkruan se një vit pas hapjes së kampeve në Shqipëri, projekti duket se ka dështuar në përmbushjen e objektivave.

Media franceze thekson se kampet janë pothuajse bosh dhe se përpjekjet për deportime janë penguar vazhdimisht nga gjykatat italiane, të cilat kanë vënë në pikëpyetje ligjshmërinë e këtij modeli.

Artikulli sjell në vëmendje kritikat e ashpra të organizatave ndërkombëtare për kushtet e këqija të jetesës në këto qendra dhe për shkeljen e të drejtave themelore të emigrantëve. 

France 24 shkruan ndër të tjera se "eksperimenti italian" i eksportimit të migrantëve jashtë kufijve të BE-së, me bekimin e qeverisë shqiptare, rrezikon të krijojë një precedent të rrezikshëm, jo vetëm për të drejtat e njeriut, por edhe për vetë arkitekturën ligjore të Bashkimit Evropian.

Artikulli i plotë

OJQ të shumta kanë kritikuar kushtet e jetesës brenda kampeve dhe gjykatat italiane kanë rrëzuar disa përpjekje për deportime drejt Shqipërisë.

Por, ndërsa Bashkimi Evropian diskuton mundësinë e krijimit të "qendrave të kthimit" të veta, qeveria e ekstremit të djathtë e Italisë duket e angazhuar për të dërguar emigrantët në qendrat e paraburgimit jashtë vendit në Shqipëri.

"Shumë shqetësuese"

Më 16 tetor 2024, u hapën dy qendra në portin e Shëngjinit dhe në fshatin Gjadër, të vendosura në veri të Shqipërisë, por të menaxhuara nga Roma.

Po atë ditë, dhjetëra kamera filmuan mbërritjen e anijes së parë detare italiane që mbante 16 burra nga Egjipti dhe Bangladeshi, të arrestuar në det ndërsa përpiqeshin të arrinin në BE.

Identitetet e tyre u verifikuan fillimisht në port. Pastaj u dërguan në kampin Gjader, ku mund të prisnin që të përpunohej një kërkesë për azil nëse do të paraqisnin një të tillë.

Por shumë shpejt, katër nga burrat u identifikuan si "të prekshëm" dhe u kthyen në Itali.

Brenda dy ditësh, edhe 12 burrat e mbetur do të ktheheshin, pasi një gjykatë italiane vendosi kundër ndalimit të tyre.

Gjykata përmendi mosmarrëveshjet mbi listën e vendeve të origjinës "të sigurta" të krijuar nga qeveria italiane, e cila përfshinte kombe që nuk përmbushin kriteret ligjore evropiane.

Një vit më vonë, gjyqtarët italianë kanë refuzuar vazhdimisht deportimet, duke ngadalësuar planet për të vendosur deri në 3,000 emigrantë në kamp.

Sipas ekspertit ligjor Gianfranco Schiavone, një raport nga OJQ-të italiane zbuloi se gjithsej, 132 persona u dërguan në qendrat shqiptare.

Prej tyre, vetëm 32 janë riatdhesuar, megjithëse detajet se sa prej tyre janë kthyer në Itali ose janë dërguar në një vend tjetër janë të paqarta.

Është gjithashtu e vështirë të merret konfirmim zyrtar në lidhje me detajet e programit dhe kushtet e kampit -- autoritetet shqiptare ia referuan pyetjen e AFP-së italianëve, të cilët nuk iu përgjigjën pyetjeve specifike në lidhje me skemën.

"Situata është shumë shqetësuese për shkak të vështirësisë ekstreme për të paraburgosurit që të ushtrojnë të drejtat e tyre themelore në përgjithësi", tha Schiavone.

Sipas një raporti nga një grup OJQ-sh, të paktën nëntë persona kanë tentuar vetëvrasje ndërsa mbaheshin në kampe dhe ka pasur 21 raste të vetëgjymtimit.

'Eksperimenti italian'

Mes betejave të vazhdueshme ligjore, Italia planifikon të përdorë kampet si qendra paraburgimi për njerëzit që presin deportimin, pasi tashmë janë konsideruar si migrantë "të paligjshëm" nga autoritetet italiane.

Ky ripërdorim ka të ngjarë të bllokohet edhe nga gjykatat evropiane, tha Schiavone.

"Nuk ka asnjë dispozitë që ndalimi administrativ i të huajve që presin dëbimin në Itali të kryhet në një vend jashtë BE-së."

Por kjo mund të ndryshojë brenda pak muajsh nëse miratohet "rregullorja e kthimit", aktualisht nën debat në Parlamentin Evropian: korniza do të hapte rrugën për krijimin e qendrave të migrantëve jashtë kufijve të BE-së.

Që nga zgjedhja e saj në vitin 2022, kryeministrja italiane Giorgia Meloni e ka bërë luftën kundër imigracionit të parregullt një politikë kyçe të qeverisë së saj.

Legalizimi i eksperimentit të Melonit do të përfaqësonte një fitore të rëndësishme politike për partinë e saj të ekstremit të djathtë Fratelli d'Italia (FDI).

Por Filippo Furri nga OJQ-ja italiane ARCI tha se shpreson që BE-ja ta rishqyrtojë këtë qasje dhe në vend të kësaj ta konsiderojë atë "të paligjshme ose ekonomikisht të paqëndrueshme".

Ndërkohë, rreziku për njerëzit që migrojnë është se "ky eksperiment italian përhapet në vende të tjera", tha ai.

Gjatë një vizite në Shqipëri në maj, kryeministri britanik Keir Starmer shprehu dëshirën e tij për të krijuar "qendra kthimi".

Por homologu i tij shqiptar Edi Rama ngurroi të hapte një program tjetër në vendin e tij dhe tha se modeli italian "duhet kohë për t'u testuar".

"Nëse funksionon, mund të replikohet. Por jo në Shqipëri, diku tjetër në rajon", tha Rama.