Zyrtarja për Evropën dhe Azinë Qendrore: Shqipëria dhe RMV i përmbushin kriteret për të nisur negociatat

Bashkimi Evropian ka filluar Konferencën për të ardhmen e Evropës në maj të vitit 2021, si një iniciativë të re e cila synon t'iu japë qytetarëve, shoqërisë civile dhe institucioneve të drejtën për të thënë më shumë rreth politikbërjes së Bashkimit Evropian. Pjesë e kësaj konference janë edhe vendet e Ballkanit Perëndimor, kur veçojmë Forumin e Prespës për Dialog.

Në një intervistë për European Balkans Western, Aneglina Ajkhorst drejtore menaxhuese për Evropën dhe Azinë Qendrore në Shërbimin Evropian për Veprim të Jashtëm, ka folur lidhur me pritshmëritë e saj për Konferencën për të ardhmen e Evropës, rëndësinë e pjesëmarrjes së Ballkanit Perëndimor, situatën e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian dhe Presidencën Sllovene të BE, margjinat e forumit të Prespës për Dialog. Ajo është ndalur edhe te procesi i integrimit të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut.

E pyetur lidhur me pritshmëritë e Konferencës dhe ndikimin që ajo do të ketë mbi vendet pjesëmarrëse dhe jo vetëm, Angelina Ajkhorst e cilëson konferencën si një ngjarje simbolike dhe vizionare, e cila duhet shfrytëzuar në maksimum nga vendet.

 "Është një ngjarje simbolike, shumë e fuqishme, me shumë njerëz të cilët me të vërtetë besojnë në Bashkimin Evropian si një kontinent të unifikuar. Dhe prandaj mendoj se Konferenca për të ardhmen e Evropës është në një kohë të qëlluar. Desha të jap një porosi të qartë më parë në panel, duke thënë – “të shfrytëzojmë këtë në maksimum”. Është thelbësore që të kemi një metodë të re me të cilën dëshirojmë të sigurohemi se ne dëgjojmë. Është shumë vizionare. Njerëzit nuk janë mjaftueshëm të vetëdijshëm. Ata e marrin BE si të mirëqënë, dhe ata nuk janë mjaftueshëm të vetëdijshëm se si jeta do të ishte pa Bashkimin Evropian", shprehet Ajkhorst.

Sipas Ajkhorst, vendet e Ballkanit Perëndimor, edhe pse pjesë joformalisht e Konferencës, duhet të përqendrohen në disa pika veprimi për të mos devijuar nga drejtimi. Sa i përket procesit të integrimit, Angelina Ajkhorst shprehet se ka edhe një shpërqëndrim nga ana e institucioneve të Bashkimit Evropian.

"Ju keni shumë miq në institucionet e BE të cilët do të vazhdojnë që t’i referohen kontributit nga gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor, së bashku apo të ndarë apo nga partnerët e ndryshëm sepse këtu ka shumë për të dhënë dhe për të patur. Nuk mund ta përmendja këtë mëngjes, por e ndjej se shumë prej punës tonë ka të bëjë me devijimin, që ju shpërqendroheni nga drejtimi që keni marrë. Mendoj se ka shpërqendrim edhe në kuadër të BE kur bëhet fjalë për të gjithë çështjen e unifikimit, integrimit, zgjerimit", ka vijuar më tej Ajkhorst.

Teksa një pjesë e ekspertëve mendon se procesi aktual i integrimit të vendeve nuk po ndihmon në demokratizimin e shoqërive të tyre spas nevojave të BE, Ajkhorst thekson se raportet e publikuara rregullisht tregojnë arritjet e një pune të mirë. "Më parë ishte çdo vjet, pastaj kishte një hendek të shkurtër, dhe tani do të publikohen sërish në tetor, nëntor, në atë periudhë, ndoshta në tetor. Ky është një mjet shumë i mirë për punë. Dhe shumë shpesh gjuha është e bazuar në fakte, ashtu si edhe Komisioni Evropian, dhe raporti është shumë i mirë", shprehet Ajkhorst.

Sa i përket integrimit të Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, ajo pohon se të dyja vendet i përmbushin kriteret dhe janë të gatshme për të filluar negociatat, por theksi vendoset të sundimi i ligjit si një nga masat më të rrepta të Bashkimit Evropian sot.

"Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut i përmbushin kriteret për të filluar negociatat për anëtarësim. A do të thotë kjo se Shqipëria nuk është e gatshme për të filluar negociatat? Jo, Shqipëria është e gatshme. Maqedonia e Veriut është e gatshme. Ajo që ne këmbëngulim – sundimi i ligjit, të gjithë liritë, gjyqësori, janë të vështira, dhe ju e dini se pse porosia është sot më e rreptë se më parë – sepse ne e shohim se çfarë po ndodh brenda Bashkimit Evropian", shton Angelina Ajkhorst.

Njëkohësisht Ajkhorst i ka bërë thirrje qeverive dhe institucioneve të vendeve përfaqësues etë punojnë fort në miratimin e ligjeve nga Parlamenti dhe të përfshijnë qytetarët në procesin legjislativ. "Prandaj siç e shihni, sërish vijmë te pika e devijimit – të përpiqemi që të mos humbim drejtimin sepse ne përpiqemi që të rizbulojmë disa prej temave, por ne duhet t’u themi të gjithë qeverive dhe përfaqësuesve të qytetarëve, institucioneve dhe deputetëve të Parlamentit – vazhdoni të punoni, punoni për ju. Ka shumë punë. Miratoni ligjet në parlament, kërkoni nga qeveritë që të propozojnë legjislacion, përfshini gjithashtu qytetarët në këtë proces legjislativ", ka thënë Ajkhorst.

SAhtyrja e fillimit të negociatave për Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, sipas disa zëerave, mund të ketë krijuar një gjendje dhe situatë aspak entuziaste brenda BE. Teksa vende si Mali i Zi dhe Serbia nuk po përparonë në rrugën drejt integrimit, Kosova ende nuk ka finalizuar liberalizimin e vizave. Sipas, Ajkhorst kjo situatë mund të marrë një tjetër drejtim nëse të gjitha forcat unifikohen në një të vetme, pavarësisht se gjërat brenda Këshillit nuk kane funksionuar si duhet.

"Bashkimi Evropian ka ardhur shumë fuqishëm në vitin 2018 me perspektivën e besueshme të zgjerimit për një angazhim të rritur të BE me Ballkanin Perëndimor. Atëherë, për fat të keq, në Këshill, gjërat nuk kanë lëvizur në mënyrën e duhur. Unë jam optimiste që mund të rikthehet sërish. Kjo nuk është aspak një kauzë e humbur, për një arsye – nuk ka alternativë. Prandaj i them secilit – veproni sikur tashmë të jemi një", është shprehur Ajkhorst.

Ndërkohë ajo i ka bërë thirrjeve shtetve kandidate të vijojnë punën për procesin e integrimit, pasi një tërheqje e vendeve nga rruga drejt BE, do të sillte humbjen e interesit nga palët e treta.

"Ne nuk kemi mundësi të themi – nuk funksionon, nuk është mirë, nuk jemi në formë të mirë,  jemi të brishtë, do të shpërbëhemi. Nuk na ndihmon aspak, përkundrazi. Sepse kështu tërhiqni partnerët e tretë. Nëse jeni imponues dhe të konfirmuar në drejtimin e veprimit tuaj, palët e treta nuk kanë interes që të vijnë, sepse për to është një lojë e vogël", ka shtuar Ajkhorst.

Përtej mbështetjës që i është ofruar vendeve të Ballkanit Perëndimor në procesin e iontegrimit, një pjesë e liderëve besojnë së kanë bërë mjaftueshëm punë, por nuk kanë arritur të avancojnë në procesin e integrimit brenda BE. adje një pjesë e tyre shprehen pesimist dhe mund të arrijnë në një pikë sa të dorëzohen dhe të ndalen përballë integrimit. Ajkhorst iu ka bërë thirrje vendeve dhe institucioneve përkatëse të mos ndalen, por të vijojnë punën dhe të luftojnë si një familje e përbashkët.

"Jo të ndalen. Në të vërtetë, energjia e mëparshme nuk ka qënë aty. Nëse ka dyshime për ndonjë temë, qytetarët kanë gjithmonë qasje në të gjithë raportet e Komisionit për gjendjen aktuale. Tani, ajo që unë mendoj se është ndoshta më e nevojshme është që qytetarët e Bashkimit Evropian të fillojnë të debatojnë dhe diskutojnë, dhe prandaj po rikthehemi te Konferenca për të ardhmen e Evropës – për të debatuar dhe diskutuar se është aq e rëndësishme sepse jemi një familje dhe si mund të përfitojmë nga kjo. Ne duhet ta luftojmë atë, dhe ne këtë po bëjmë në mënyrë institucionale", ka thënë Ajkhorst.

Slovenia do të ketë Presidencën e Këshillit të BE, nga muaji korrik deri në dhjetor të vitit 2021, ku kanë shpallur se vendet e Ballkanit Perëndimor do të kenë një prioritet të lartë. Lidhur me pritshmëritë e saj për Presidencën e Sllovenisë, Ajkhorst shprehet se ka një pikë më të rëndësishme që është Samiti i tetorit, për të cilin duhet të përfitohen rezultate sa më të mirateksa nuk hedh poshtë edhe suksesin e Sllovenisë.

"Ka një pikë shumë të rëndësishme në kalendar, që është Samiti në tetor. Ju e dini se kështu funksionojnë institucionet, ata punojnë për rezultate të mira në Samit dhe tashmë e shoh se për shumë liderë harta e tyre mendore është drejtuar drejtë Samitit – të përpiqemi dhe të marrin rezultate më parë dhe ta bëjmë Samitin të suksesshëm. Mendoj se Sllovenia do të jetë shumë e suksseshme. Ne ndihmuam presidencën, dhe ne ndihmojmë presidencën që të ketë rezultate të mira", thekson Ajkhorst.