Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Intervista e Karl Rove pë DER SPIEGEL: 'Eminenca gri' e George W. Bush analizon Donald Trump-in

Politiko 6 Janar 2020, 19:32

Intervista e Karl Rove pë DER SPIEGEL: 'Eminenca gri' e George W.

Karl Rove konsiderohet prej kohësh si një nga këshilltarët strategjikë më të suksesshëm dhe kontroversialë në politikën amerikane. Ai ndihmoi George W. Bush të ngrihej, së pari për t'u bërë guvernator i Teksasit dhe më vonë presidenti i 43-të i Shteteve të Bashkuara. Nën Bush, Rove shërbeu si zv/shef i Kabinetit në Shtëpinë e Bardhë. Sot, ai shkruan libra dhe është kolumnist i gazetës konservatore Wall Street Journal.

Në një intervistë për DER SPIEGEL Rove thotë se Partia Republikane do të humbë në terma afatgjatë nëse ndjek shtegun e Trump-it

DER SPIEGEL: Z. Rove, ju keni shkruar një libër për William McKinley-n, presidentin e 25-të të Shteteve të Bashkuara. Aty ju e përshkruani atë si një politikan që modernizoi Partinë Republikane në fillim të shekullit të 20. McKinley mirëpriti fluksin e emigrantëve të rinj dhe u përpoq të bashkonte SHBA pas Luftës Civile. A është e drejtë të thuash që McKinley është e kundërta e Donald Trump?

Rove: Epo, do t'ua lë njerëzve që ta nxjerrin këtë përfundim. McKinley ishte një njeri me karakter dhe integritet të jashtëzakonshëm, gjë që i fitoi atij respekt bipartizan. Ai demonstroi gatishmëri për t'iu kundërvënë partisë së tij për çështjen e emigracionit, veçanërisht në mbështetje të hyrjes së katolikëve nga Italia dhe Europa Lindore. Grupi më i madh i presionit në atë kohë ishte një grup anti-katolik i quajtur Shoqata Mbrojtëse Amerikane (American Protective Association). Në 1896, ata deklaruan se McKinley ishte kandidati i vetëm republikan për president që ishte i papranueshëm për ta. Kjo, për shkak se kur ai kandidoi për rizgjedhje si guvernator i Ohio-s, ata kishin zbuluar se disa roje burgu në një burg të atij shteti ishin katolikë. APA kërkoi që McKinley t'i hiqte nga puna dhe ai nuk pranoi. Kështu, ata iu kundërvunë në zgjedhjet e 1896, por ai e mposhti oponencën e tyre dhe fitoi nominimin. Ai u hakmor në një farë mënyre duke bërë që lutja e hapjes në Konventën Kombëtare Republikane në Saint Louis të mbahej nga një rabin (hebre). Ditën e dytë, ishte një prift afrikano-amerikan që drejtonte lutjen.

DER SPIEGEL: Pse e bëri atë?

Rove: McKinley ishte një reformator dhe ai e kuptoi që vendi po ndryshonte. Po bëhej më urban. Amerika po pranonte më shumë emigrantë. Ishte pothuajse skandaloze sepse Partia Republikane në Veri ishte partia e bardhë protestante anglo-saksone, dhe ja ku del një burrë që bëhet kandidati i parë Republikan për president që mbështetet nga figura të hierarkisë katolike.

DER SPIEGEL: Në librin tuaj për McKinley-in, ju shkruani që politika bazohet në krijimin e bazës më të gjerë të mundshme të votuesve. Ju e quani atë "loja e shtesave". Por në zgjedhjet e vitit 2016, Donald Trump luajti 'lojën e zbritjes'. Ai u përqëndrua te votuesit e bardhë të klasës punëtore. Sidoqoftë, ai fitoi. Pse?

Rove: Sepse ai i shtoi koalicionit republikan punëtorët dhe të pa diplomuarit (në universitet) duke fituar Pennsylvania-n, Michigan-in dhe Wisconsin-in. Ai fitoi njerëz që jetojnë në Kenosha dhe Allentown dhe në periferitë e Detroit-it, të cilët janë demokratë nominalë, por nuk mund ta shihnin veten në vitin 2016 duke votuar për Hillary Clinton. Tani, pjesa tjetër e atij ekuacioni është se, në ato tre shtete, Clinton shkurajoi disa pjesë të koalicionit demokrat. Trump-it pati momentin e tij kur njerëzit thanë: "Nëse jam punëtor që jeton mes dy brigjeve, nuk mendoj se po më respektojnë. Hillary mendon se jam një mjeran dhe ai para saj (Obama) tha se unë nuk u ndahem armëve dhe fesë sime".

DER SPIEGEL: Pasi Barack Obama mposhti Mitt Romney-n në zgjedhjet presidenciale të vitit 2012, konsensusi midis republikanëve ishte që ajo parti duhej të përqëndrohej më shumë në tërheqjen e votuesve jo të bardhë. Duke pasur parasysh rezultatin e zgjedhjeve të vitit 2016, a ishte kjo analizë e gabuar?

Rove: Jo, jo në një pikëpamje afatgjatë.

DER SPIEGEL: Atëherë, pse fushata e Trump po përqendrohet edhe një herë te votuesit e bardhë?

Rove: Shikoni, unë nuk jam zëdhënësi i tyre. Por ata do të mbështesin argumentin se do ia dalin të fitojnë dicka më mirë në komunitetet afrikano-amerikane dhe latino për shkak të gjendjes së mirë të ekonomisë amerikane. Ne kemi nivelet më të ulëta të papunësisë në mesin e Afrikano-Amerikanëve dhe Latinëve që kur filluam t'i kategorizojmë ato statistika sipas racave në vitin 1948.

DER SPIEGEL: Një paralele midis epokës së McKinley dhe sot është se një ndarje e thellë e dallon ShBA. Cilat, sipas mendimit tuaj, janë arsyet për këtë?

Rove: Eshtë interesante. Ne po kalonim një moment populizmi edhe atëherë, dhe po kalojmë një moment populizmi edhe tani - të dy i kishin rrënjët në ndarjen midis të pasurve dhe të varfërve. Kriza e viteve 1870 dhe '80 u shënua nga konflikti midis debitorëve dhe kursimtarëve. Njerëzit që kishin para dhe i kursyen, ishin më mirë se njerëzit që kishin kredi dhe morën para hua. Në atë epokë, kjo çoi në krijimin e Partisë Populiste, por brenda Partisë Demokrate. Këtë herë, kriza financiare e vitit 2008 çoi në një impuls populist brenda Partisë Republikane, gjithashtu

DER SPIEGEL: Cili, saktësisht, është talenti i Donald Trump?

Rove: Epo, ai është shumë i mirë për të lexuar njerëzit, shumë i mirë në leximin e turmave. Trump është një shoëman, pavarësisht nëse është audienca e tij në TV apo turma në tubimin e tij. Ai zbulon se çfarë duhet të bëjë për të motivuar turmën. Ata njerëz kapen pas çdo fjale. Autori Salena Zito kishte të drejtë: Media e merr Trump-in literalisht, por jo seriozisht, ndërsa turmat e marrin seriozisht, por jo literalisht.

DER SPIEGEL: Ju keni kaluar tërë jetën në elitën e Partisë Republikane. Duke pasur parasysh të gjitha skandalet që rrethojnë Donald Trump, si mund ta mbështesë dikush që me të vërtetë beson në vlera si familja dhe integriteti?

Rove: Epo, ma thonë shumë vetë këtë. Njerëzit vijnë tek unë në aeroporte dhe më thonë: "ju shoh në Fox News. ju lexoj në Wall Street Journal. Më pëlqen shumë se çfarë po bën Trump. Më pëlqenjnë gjyqtarët (konservatorë) që ai emëron. Më pëlqen ulja e taksave, mbrojtja e fortë". Dhe unë u them: po për tweet-et e tij çfarë mendoni? Përgjigja është: "O Zot, sa dëshiroj që ai të ndalojë". Jemi në një moment fisnor. Nëse e sulmonit Obamën kur ai ishte në detyrë, demokratët do të hidheshin në mbrojtje të tij. Sot, do të vini re se ka shumë pikëpyetje për vitet e tij në Shtëpinë e Bardhë. Ai nuk ishte mjaftueshëm liberal. Ai nuk ishte shumë largpamës. Por demokratët nuk po i thoshin këto gjëra kur ai ishte në detyrë, sepse, për Zotin, nëse po sulmon liderin tim, unë do të qëndroj fort pas tij. Njësoj me Trump.

DER SPIEGEL: A është gjuha e papërpunuar e Trump në Twitter një mjet për të mbajtur të lumtur bazën e tij?

Rove: Po, është, por zgjedhjet amerikane fitohen nga votuesit që lëkunden nga njëra anë te tjetra. Tani të kuptohemi, nuk ka shumë prej tyre. Kur flisn për zgjedhjen e Nixon dhe Reagan, jeni duke folur për një kohë kur një e treta e elektoratit ishte e asnjërës palë. Këto zgjedhje, do të jenë 8 ose 10 përqind të lëkundur. Por këtu qëndron ndryshimi midis fitores dhe humbjes.

DER SPIEGEL: Si do të duket Partia Republikane pas Donald Trump?

Rove: Kemi pasur Reaganizmin - një filozofi optimiste, me diell, konservatore, me të cilën shumë republikanë ende sot identifikohen. Ajo që do të jetë interesante për të parë në dekadat në vazhdim, është nëse Trump e ka bërë Partinë Republikane një parti populiste të spërkatur me nacionalizëm dhe me simpatitë e herëpashershme të së djathtës alternative, dhe me qëndrime anti-emigrante dhe anti-muslimane. Ose nëse njerëzit nuk kthehen mbrapa te konservatorizmi i vjetër, por hartojnë diçka të re që duket pak si sot dhe pak si Reaganizëm, por është diçka e re.

DER SPIEGEL: Cila është përgjigjja juaj?

Rove: Unë mendoj se kjo ndodh, sepse populizmi nuk është i qëndrueshëm për një kohë të gjatë. Ne e pamë populizmin e Presidentit Andrew Jackson, por u zvetënua shpejt. Dhe atëherë kemi populizmin e Trump sot, por unë nuk shoh një trashëgimtar të gatshëm. A është zv/ Presidenti Mike Pence?

DER SPIEGEL: Ndoshta Donald Trump Jr.? Ai padyshim dëshiron të kandidojë pas njëfarë kohe.

Rove: Epo, do ta shohim.

DER SPIEGEL: Analiza juaj për situatën midis Republikanëve ka qenë e njëjtë për vite me rradhë: Partia do të duhet të zgjerojë bazën e votuesve nëse dëshiron ta shprehë veten në një vend ku të bardhët janë gjithnjë e më në pakicë. Por a nuk do të thotë kjo gjithashtu se republikanët janë të dënuar nëse vazhdojnë të ndjekin rrugën e Donald Trump?

Rove: Epo, nuk e di. Ne nuk do të vdesim. Do të humbasim dhe pastaj do të ndryshojmë. Kjo është një nga pikat e forta të sistemit tonë dypalësh. Këto dy parti (demokratët dhe republikanët) janë koalicione të gjera, dhe nëse fillojnë të humbasin, ata zgjohen dhe thonë: "Duhet të bëjmë diçka ndryshe".

DER SPIEGEL: Kush është demokrati me shanset më të mira për të mposhtur Donald Trump?

Rove: Mendimi im personal është se Joe Biden është më i rrezikshmi nga demokratët nëse ai mund të fitonte nominimin. Ai është pak i çuditshëm. Ai nuk mund të bëjë bashkë dy fjali, por është një lloj demokrati normal. Ai mund të ngrihet dhe të marrë atë 8 deri në 12 përqindësh të votave që do të vendosin zgjedhjet. Votuesit mund ta shohin dhe të thonë: "Shiko, vendi ynë do të jetë në rregull me të si president. Xhaxhai Joe mund ta bëjë këtë punë."

DER SPIEGEL: A mundet që një konservator i moderuar si ju, seriozisht, të votojë për Donald Trump në vitin 2020?

Rove: Oh, po.

DER SPIEGEL: Pse?

Rove: Ka konservatorë në Britani që nuk e pëlqejnë atë që po bën Boris Johnson, por kur shikojnë një socialist si Jeremy Corbyn, ata e dinë se do të jetë më keq. Njësoj këtu. Baza republikane do të jetë fuqimisht me Trump. Dhe disa votues që janë të lëkundur në vitin 2020 mund ta bëjnë veten me dëshirë të votojnë për të sepse mendojnë se Elizabeth Warren ose Bernie Sanders janë më keq. Dhe ata janë më keq.

*Përkthimi nga Politiko.al