Presidentja e Kosovës për mediat portugeze: Serbia, me ndihmën e Rusisë, po destabilizon rajonin

"Është një situatë e ndërlikuar, për fat të keq, e krijuar nga fqinji ynë verior, nga synimet e tij destabilizuese jo vetëm kundër Kosovës, por edhe në Bosnjë, Mal të Zi dhe vende të tjera të rajonit."

Kështu e ka paraqitur situatën aktuale në Kosovë, presidentja Vjosa Osmani teksa ka foluar për median portugeze "Diario de Notizias".

Osmani deklaron se Serbia ka karshi Kosovës vetëm qëllime destabilizuese jo vetëm për vendin, por edhe për rajonin. Ajo thekson se për të ecur përpara në dialogun Kosovë-Serbi, fillimisht duhet bërë një ballafaqim me të kaluarën mes të dyja vendeve.

"Serbia, me ndihmën e Rusisë,- thotë Osmani,- ka kryer një sërë nismash destabilizuese, duke mbajtur gjallë tensionet dhe konfliktet dhe duke e lënë rajonin tërësisht jashtë integrimit europian, duke shkuar kundër asaj që duam dhe mbrojmë."

Intervista e plotë:

Si janë marrëdhëniet me Serbinë, e cila vazhdon të refuzojë të njohë pavarësinë e Kosovës? E di që ju keni deklaruar se qëllimi juaj është të ndërtoni marrëdhëniet më të mira të mundshme, madje normale, ndërmjet Kosovës ku jeni presidente dhe Serbisë. Si e përshkruani situatën aktuale?

Është një situatë e ndërlikuar, për fat të keq, e krijuar nga fqinji ynë verior, nga synimet e tij destabilizuese jo vetëm kundër Kosovës, por edhe në Bosnjë, Mal të Zi dhe vende të tjera të rajonit. Por pavarësisht sulmeve kundër nesh dhe synimeve për të destabilizuar vendin tonë, Kosova ka qenë gjithmonë një fqinj paqësor dhe konstruktiv. Ne gjithmonë e kemi shtrirë dorën e miqësisë dhe bashkëpunimit, madje duke pasur parasysh se Serbia jo vetëm që nuk kërkoi falje, por as nuk dha drejtësi për viktimat që shkaktoi në ish-Jugosllavi gjatë regjimit të Millosheviqit dhe konkretisht në Kosovë. Unë besoj fuqishëm se ekzistojnë parime, apo parakushte bazë për krijimin e një situate të qëndrueshme paqeje në rajonin tonë... dhe një prej tyre është drejtësia. Jo vetëm në rajonin tonë, por nëse shikojmë historinë botërore, shohim se nuk ka territor ku kjo paqe e qëndrueshme është arritur pa drejtësi për viktimat e shkaktuara nga lufta. Dhe ndërsa ne kemi pasur numrin më të madh të vdekjeve të fëmijëve gjatë luftës në krahasim me vendet e tjera të rajonit, për kokë banori, më shumë se 20,000 gra u përdhunuan nga forcat e Millosheviçit, dhe ne kemi humbur mijëra civilë në vetëm disa muaj, drejtësia nuk u vendos kurrë në asnjë nga këto raste. Kjo na sjell në një kërkesë shumë themelore që është: ballafaqimi me të kaluarën. Ballafaqimi me të kaluarën është shumë i rëndësishëm nëse duam që rajoni ynë të ecë përpara dhe pavarësisht përkushtimit të Kosovës për dialogun shtet-me-shtet me Serbinë për të siguruar që të ketë marrëdhënie të mira tregtare, që të mos ketë pengesa për lëvizjen e lirë të mallrave dhe njerëzit dhe se ne nuk e bllokojmë njëri-tjetrin ndërkombëtarisht, Serbia ka bërë të kundërtën. Vazhdon të zhvillojë një fushatë agresive kundër Kosovës, ndërkombëtarisht, vazhdon të abuzojë me dialogun duke u përcjellë informacione të gabuara disa vendeve, veçanërisht atyre që janë gjeografikisht më larg, duke thënë se dialogu ka në qendër statusin e Kosovës – gjë që padyshim nuk është. - dhe ka kryer një sërë nismash destabilizuese, me ndihmën e Rusisë, duke mbajtur gjallë tensionet dhe konfliktet dhe duke e lënë rajonin tërësisht jashtë integrimit europian, duke shkuar kundër asaj që duam dhe mbrojmë. Pavarësisht gjithë kësaj, përpjekjet tona janë të sinqerta, jemi shumë të sigurt në synimet tona, flasim sinqerisht me miqtë tanë në BE, SHBA dhe më gjerë, kemi marrëdhënie të shkëlqyera me të gjithë fqinjët tanë dhe hapat që hedhim janë drejt marrëdhënieve të mira me Serbia, por për fat të keq nuk mund të them se Serbia po bën të njëjtën gjë.

Ka kritika për Kosovën në lidhje me respektimin e pakicave etnike, në mënyrën se si ky shtet i ri sillet me njerëzit që nuk janë shqiptarë etnikë. E di që keni lindur në Mitrovicë, një qytet që shpesh është skenë e përplasjeve ndërmjet grupeve etnike. Cila është gjendja e pakicave etnike, veçanërisht e serbëve, në Kosovë?

Këto kritika nuk janë të bazuara në realitet dhe për ata që kanë dyshime ju ftoj të vini në Kosovë dhe ta shihni vetë. Unë do të ndaj disa fakte: Kosova ka një nga standardet më të larta të mbrojtjes së pakicave etnike të përcaktuara në Kushtetutë, dhe që nuk gjendet askund tjetër, në BE apo jashtë saj. Minoritetet kanë një vend të garantuar në parlament, janë të përfaqësuara në të gjitha institucionet, kanë të drejta që nuk gjenden në asnjë kushtetutë tjetër evropiane. Ne donim të siguronim që, duke qenë viktima të represionit, askush tjetër në Kosovë nuk do të ndihej kështu. Multietniciteti është, në fakt, një nga pikat tona më të forta, është parimi bazë i Kushtetutës sonë. Dhe kjo është arsyeja pse kur dikush propozon një zgjidhje të supozuar në të cilën territoret duhet të ndahen në bazë të origjinës etnike, ne gjithmonë refuzojmë. Ne nuk besojmë në monoetnicitet, ne besojmë se multietniciteti e bën një vend jo vetëm më të larmishëm, por edhe më të fortë, sepse diversiteti është një pasuri. Pastaj, nëse shikojmë raportet ndërkombëtare, shohim se nuk ka pasur sulme veçanërisht të rëndësishme fetare në Kosovë në dekadën e fundit. Për më tepër, nëse shikojmë shifrat e sakta, krimet e motivuara nga dallimet etnike përfaqësojnë 0.03% të krimeve. Por ne jemi ende të përkushtuar për ta ulur atë numër në zero. Sipas OSBE-së, në xhamitë e Kosovës ka më shumë sulme dhe grabitje sesa në kisha. E gjithë kjo tregon se aktet e urrejtjes etnike në Kosovë janë në rënie. Dhe për momentin ato janë shumë më të ulëta në Kosovë se në pjesën tjetër të rajonit. Unë personalisht jam shumë i përkushtuar që t'u tregoj të gjitha komuniteteve në Kosovë, përfshirë serbët që jetojnë atje, se synimi ynë është që të gjithë të ndjehen të sigurt, por edhe të shohin një perspektivë punësimi, arsimimi dhe suksesi në vend. Unë kam lindur dhe kam jetuar në Mitrovicë për 18 vjet dhe, sidomos pas luftës, kam folur me shqiptarët në jug, serbët në veri, boshnjakët dhe turqit dhe pakicat e tjera etnike që jetojnë në qytet, dhe të gjithë kishin të njëjtat probleme: papunësia, mungesa e mundësive ekonomike dhe, në rastin e grave, diskriminimi. Prandaj zgjidhja duhet të jetë e përbashkët, multietnike. Për këtë arsye, ata që besojnë se zgjidhja qëndron në segregacionin dhe ndarjen etnike e kanë gabim. Dhe ne vetëm duhet të shikojmë botën në tërësi për të arritur në përfundimin se kjo lloj zgjidhje nuk ka qenë kurrë e suksesshme, nuk ka funksionuar kurrë. Policia jonë është multietnike, gjyqtarët tanë janë multietnikë dhe kur është fjala për luftën tonë kundër krimit dhe korrupsionit, gjyqtarët dhe prokurorët tanë shqiptarë punojnë ngushtë me gjyqtarët dhe prokurorët serbë. Në të kaluarën, ata të përfshirë në krimin e organizuar, për shembull, ishin edhe shqiptarë edhe serbë, dhe askush nuk kujdesej për përkatësinë etnike. Sot, përpjekja efektive për të luftuar krimin dhe korrupsionin është multietnike, sepse ata të gjithë punojnë së bashku dhe janë shumë të suksesshëm në atë partneritet.

Në vizitën tuaj në Portugali dhe duke synuar zhvillimin e marrëdhënieve dypalëshe, a janë pikënisja kujtimet e mira të pjesëmarrjes së ushtrisë portugeze në KFOR?

Të gjithë në Kosovë janë shumë mirënjohës për praninë portugeze në NATO. NATO dhe të gjithë ushtarët e KFOR-it, edhe sot, edhe 20 vjet pas luftës, konsiderohen si shpëtimtarët tanë. Një sondazh i fundit tregon se pothuajse 90% e njerëzve në Kosovë i besojnë shumë KFOR-it, duke e bërë atë një nga rastet shumë të rralla në botë ku prezenca ndërkombëtare është e çmuar, edhe pas dy dekadash. Ne kemi pasur gjithmonë marrëdhënie të mira me ushtrinë portugeze në Kosovë dhe kam pasur rastin të shpreh mirënjohjen time në këtë vizitë në Lisbonë, por mendoj se gjëja më e rëndësishme që duhet marrë nga këtu është forcimi i marrëdhënieve njerëzore midis njerëzve dhe vendeve dhe urë që u krijua mes dy vendeve, një urë që ne duam të jemi gjithnjë e më të fortë. Ajo që është e rëndësishme të kihet parasysh në këto raste është se edhe pse Kosova dikur ishte zonë lufte, ajo sot është një vend dhe shoqëri e begatë, me perspektiva të mëdha për rritje ndërkombëtare dhe zhvillim të biznesit, përmes shkëmbimit të njohurive, edukimit, në mënyrë që ne të garantojmë që na vizitojnë më shumë, sepse ka një sërë avantazhesh turistike si në Portugali ashtu edhe në Kosovë, sidomos në segmentin e turizmit malor. Dhe nëse është e vërtetë që kontakti i parë i madh mes dy kombeve është siguruar tashmë që nga ardhja e rrethit ushtarak portugez, pse të mos vendosen ura të reja, si bashkëpunimi në industrinë teknologjike, partneritetet universitare, rritja dypalëshe e investimeve. Prandaj jam këtu: duhet të krijojmë forca të reja dhe bashkëpunim në fushën e mbrojtjes, që është një nga prioritetet e mia.

Islami në Kosovë është mjaft i moderuar, por duke parë një vend me shumicë myslimane, a është e habitshme të shohësh një grua si presidente apo jo?

Kosova është një shoqëri multi-fetare dhe multikulturore. Kushtetuta jonë e përcakton vendin si një shtet laik. Sigurisht që ka fe të ndryshme në Kosovë, por ne jemi të njohur në mbarë botën për tolerancën tonë fetare. Ka familje ku njëri element është mysliman dhe tjetri katolik dhe gjithçka është në rregull. Ne kemi një komunitet shumë aktiv katolik, me të cilin punoj ngushtë dhe siç e dini prindërit e Nënë Terezës janë nga Kosova dhe ajo është ende një nga figurat më të admiruara nga të gjithë, e kuptuar si shembull për shembujt e mirë që na ka dhënë. Feja nuk ishte asnjëherë arsyeja pse Kosova nuk përparoi. Ne e respektojmë njëri-tjetrin, e vlerësojmë njëri-tjetrin dhe, edhe pse është një shtet laik, ai mbron lirinë fetare në të gjitha format e saj. Shoqëria jonë na ka treguar se është e emancipuar për sa i përket barazisë gjinore dhe dëshmi për këtë është votimi për një grua, duke e bërë atë personin më të votuar në historinë e vendit, diçka që disa vende të BE-së nuk e kanë arritur ende. Zgjedhja ime nuk ishte rezultat i një kalkulimi politik, unë isha personi me më shumë vota, prandaj parlamenti konfirmoi zgjedhjen time si president. Edhe pse ne ende po luftojmë diskriminimin, ne mund të shërbejmë si shembull për vendet e tjera për sa i përket arritjeve në jetën publike dhe mbi të gjitha në mënyrën se si përfaqësohen gratë - dhe mbi të gjitha përmes votës së qytetarëve.