Ekspertja e WIIW në Politiko: Largimi i trurit po dobëson ekonominë shqiptare në mënyrë të qëndrueshme

Suela Gjidede

Në një intervistë për Politiko.al, ekspertja e Institutit Ndërkombëtar Vjenez për Studime Ekonomike (WIIW), Isilda Mara ka shtjelluar dy nga sfidat më të mëdha që po përjeton ekonomia shqiptare vitet e fundit.

Konkretisht, ndikimi i emigracionit në tregun e punës dhe rreziqet që mund të ndikojneë në ngadalësimin e rritjes ekonomike të parashikuar për vitin 2025. 

Ndikimi i emigracionit në tregun e punës

E pyetur nëse ka të dhëna që tregojnë ndikimin afatgjatë të emigrimit në produktivitetin dhe strukturën e tregut të punës në Shqipëri, Mara thekson në Politiko.al se efektet janë të thella dhe të qëndrueshme, veçanërisht kur bëhet fjalë për largimin e individëve të kualifikuar.
"Emigrimi, veçanërisht i individëve të kualifikuar ka efekte të rëndësishme dhe të qëndrueshme si në produktivitet ashtu edhe në strukturën e tregut të punës. Largimi i trurit kufizon grupin vendas të talenteve të nevojshme për inovacion, investime dhe përparim teknologjik.

Sektorë të tillë si kujdesi shëndetësor, ndërtimi dhe IT tashmë po përballen me mungesë të aftësive dhe inflacion pagash për shkak të këtij largimi.
Këto sfida zvogëlojnë konkurrueshmërinë e Shqipërisë dhe mund të thellojnë dobësitë strukturore.

Ne e kemi përshkruar këtë si një "rreth vicioz": tregu vendas i punës nuk arrin të ofrojë mundësi të përshtatshme - veçanërisht për punëtorët me arsim të lartë të cilët më pas emigrojnë", paralajmëron Mara.

Ajo sqaron se ky fenomen krijon mungesë të profesionistëve të kualifikuar, duke penguar aftësinë e sektorëve për të investuar dhe zgjeruar, duke dobësuar më tej ekonominë.

"Thyerja e këtij cikli kërkon koordinim të fortë midis sistemeve arsimore, politikave të tregut të punës dhe kornizave të migracionit. Do të doja gjithashtu të theksoja se qasja e adresimit të mungesës së punës dhe aftësive me punëtorë emigrantë nga vendet e tjera - ndërsa shqiptarët vazhdojnë të largohen - është zbuluar se është më pak efektive në Shqipëri. Ndërsa është vënë re fluksi i punëtorëve emigrantë nga Azia dhe rajone të tjera, Shqipëria vazhdon të funksionojë kryesisht si një vend tranziti sesa një destinacion afatmesëm ose afatgjatë", shprehet erkspertja e WIIW. 

"Megjithatë, ka një anë pozitive. Siç e kam treguar në këtë studim dhe prezantim, dixhitalizimi dhe puna në distancë - të përshpejtuara nga pandemia COVID-19 - kanë lejuar shumë shqiptarë të kualifikuar të punojnë jashtë vendit ndërsa qëndrojnë fizikisht në vend. Ky fenomen, i referuar si "telemigrim", ofron një kanal të ri për të mbajtur talentin dhe për të zbutur ikjen e trurit, duke siguruar akses në paga më të larta dhe mundësi ndërkombëtare pa pasur nevojë për zhvendosje fizike", shton ajo. 

Rreziqet që kërcënojnë ekonomine në 2025  
Në raportin e fundit të pranverës, WIIW parashikon një rritje prej 3.7% për ekonominë shqiptare në vitin 2025. Por, sipas Marës, kjo rrritje është e kushtëzuar nga disa faktorë të brendshëm dhe të jashtëm që mund ta ngadalësojnë.
“Mungesa e fuqisë punëtore dhe boshllëqet në aftësi, të nxitura nga emigrimi mund të kufizojnë performancën ekonomike, veçanërisht në sektorët e ndërtimit, turizmit dhe shërbimeve,”, paralajmëron ajo.

Ajo shton se  paqëndrueshmëria gjeopolitike dhe një ngadalësim i mundshëm në ekonominë e Bashkimit Europian mund të ndikojnë negativisht në kërkesën për eksportet shqiptare dhe në nivelin e remitancave.

"Goditjet e jashtme mund të krijojnë njëfarë paqëndrueshmërie gjeopolitike dhe një ngadalësim në BE mund të dobësojë kërkesën për eksport dhe remitancat, megjithëse këto të fundit janë treguar rezistente edhe gjatë krizave të fundit si pandemia dhe lufta në Ukrainë", perfundon Mara për Politiko.al.