Goditje nga media franceze për Ramën: Krijuesit e ministres virtuale antikorrupsion, të zhytur në korrupsion

Pas New York Times, edhe gazeta prestigjioze franceze Libération ka publikuar një artikull kritik ndaj Diellës, ministres së gjeneruar nga inteligjenca artificiale, e promovuar nga kryeministri Edi Rama si simbol i luftës kundër korrupsionit. Artikulli vjen vetëm një ditë pasi New York Times iu referua Diellës në të njëjtën mënyrë, duke hedhur dyshime serioze mbi sfondin e krijuesve të saj.

Sipas Libération, drejtuesit e agjencisë qeveritare që krijoi Diellën – Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) – janë nën hetim për lidhje të dyshuara me një organizatë kriminale të akuzuar për manipulim të prokurimeve publike. Më 16 dhjetor, SPAK njoftoi se kishte ngritur akuza ndaj tetë personave, përfshirë drejtoreshën e AKSHI-së dhe zëvendësen e saj, për vepra të rënda penale që lidhen me tendera publikë, konkurrencë të padrejtë dhe privim të paligjshëm të lirisë.

Diella, e emëruar zyrtarisht në shtator 2025 si “Ministre e Prokurimit Publik”, u prezantua nga qeveria si një instrument transparent dhe i paanshëm për të luftuar korrupsionin në administratë, por tani, sipas Libération, ajo po shndërrohet në një “viktimë anësore” të një hetimi që errëson imazhin e reformave dixhitale të qeverisë.

Artikulli i Libération vë në dukje se, pavarësisht retorikës qeveritare dhe aspiratave për anëtarësim në Bashkimin Evropian, korrupsioni në Shqipëri mbetet “i përhapur gjerësisht”, sipas vlerësimeve të ekspertëve evropianë dhe raporteve të Komisionit Evropian.

Artikulli i Libération:

Ekzekutivët e agjencisë qeveritare që krijoi Diellën, ministren e inteligjencës artificiale, janë nën hetim për lidhje të dyshuara me një organizatë kriminale, e akuzuar për manipulimin e prokurimit publik në vend.

Ministrja shqiptare e gjeneruar nga IA foli gjatë seancës parlamentare kushtuar votimit për qeverinë e re shqiptare, në Tiranë, më 18 shtator 2025.

E veshur me një kostum tradicional dhe me një buzëqeshje të gjerë, Diella ishte menduar të ishte fytyra e luftës së qeverisë shqiptare kundër korrupsionit. Një simbol i angazhimit të autoriteteve të Tiranës për të luftuar këtë plagë, kjo ministre shqiptare e gjeneruar nga inteligjenca artificiale është tani viktimë anësore e një hetimi të gjerë. New York Times hedh dritë mbi sfondin e errët të krijuesve të këtij asistenti virtual, të lidhur me Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit, siç u raportua të martën, më 27 janar.

Më 16 dhjetor, Zyra e Prokurorit të Posaçëm kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar njoftoi se kishte ngritur akuza ndaj tetë qytetarëve shqiptarë, përfshirë drejtoreshën e Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit dhe zëvendësen e saj. Ky institucion, i cili menaxhon infrastrukturën dixhitale të qeverisë, mbikëqyr një numër të konsiderueshëm sistemesh publike online në Shqipëri, përfshirë edhe ministren e famshme të gjeneruar nga inteligjenca artificiale, Diella.

Sipas deklaratës së prokurorisë, të dyshuarit mendohet se janë të lidhur me një “grup të strukturuar kriminal”, përgjegjës për manipulim dhe frikësim në dhënien e kontratave publike. Gama e akuzave është e gjerë, duke përfshirë “shkeljen e parimit të trajtimit të barabartë të pjesëmarrësve në tendera ose ankande publike”, “konkurrencën e padrejtë përmes dhunës”, si edhe “privimin e paligjshëm të lirisë”.

“Pavarësia dhe profesionalizmi”

E emëruar zyrtarisht në shtator si “Ministre e Prokurimit Publik” nga Kryeministri Edi Rama, Diella ka folur disa herë para deputetëve shqiptarë dhe në konferenca ndërkombëtare. Kjo ministre virtuale u krijua kryesisht për të ndihmuar qytetarët në marrëdhëniet e tyre me shërbimet publike. Ajo kishte për qëllim të garantonte transparencën dhe t’i jepte një goditje serioze korrupsionit të përhapur ndër vite mes zyrtarëve publikë.

Drejtoresha e Agjencisë dhe zëvendësja e saj ende nuk janë akuzuar zyrtarisht. “Duhet të presim dhe të shohim”, deklaroi Kryeministri Edi Rama, siç raporton The New York Times. Kreu i qeverisë shtoi gjithashtu: “Në të njëjtën kohë, duhet të jemi të vetëdijshëm se ky institucion duhet të garantojë jo vetëm pavarësinë, por edhe profesionalizmin e tij.”

Shqipëria, e cila aspiron anëtarësimin në Bashkimin Evropian, e ka bërë luftën kundër korrupsionit një përparësi qeveritare. Kjo politikë është gjithashtu një kusht kyç për integrimin në BE. Që nga maji i vitit 2025 dhe fitorja e partisë së tij pro-evropiane në zgjedhjet parlamentare, Edi Rama ka nisur hetime të gjera, përfshirë çështje të rëndësishme ndaj ish-presidentit Ilir Meta dhe kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj.

Megjithatë, ndonëse një raport i Komisionit Evropian i publikuar në nëntor pranoi “disa përparime” të Shqipërisë në këtë fushë, ekspertët evropianë vlerësojnë se korrupsioni mbetet ende “i përhapur gjerësisht” në vend.