Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Nga Eurobondi te rritja e çmimeve, Shano parashikon si do jetë ekonomia në vitin 2022

Politiko 1 Janar 2022, 20:00

Nga Eurobondi te rritja e çmimeve, Shano parashikon si do jetë

Pavarësisht shifrave, ekonomia shqiptare ka mbetur ‘në vend numëro’. Rritja ekonomike do të jetë sfidë edhe për vitin 2022, duke marrë parasysh ‘dëmet’ që ka sjellë pandemia 1-vjeçare dhe kriza energjetike që ka kapluar tashmë të gjithë boten.

Qeveria vendosi këtë vit të emetojë Eurobondin prej 650 milionë eurosh për 10 vite. Për ekspertët e ekonomisë, dhe jo vetëm, borxhi u pa me skepticizëm, për shkak të nivelit të borxhit në vend që u pasua nga goditja e tërmetit të 26 Nëntorit të 2019-ës, si edhe pandemisë Covid-19.

Eksperti i ekonomisë, Dritan Shano, ka dhënë këndvështrimin e tij lidhur me fatin e ekonomisë për vitin 2022, duke bërë një analizë të shkurtër të disa prej komponentëve që e ndikojnë atë.

Pyetje: Si mendoni se do ta ndikojë Eurobondi ekonominë për vitin 2022?

Dritan Shano: Borxhi i marrë në treg të hapur, ose Eurobondi, mendohet se do e ndihmojë qeverinë shqiptare të arrije objektivat e saj të rritjes ekonomike prej 4% në 2022. A do ja arrijë kësaj qeveria mbetet ta shohim. Në pamje të parë duket sikur burimi i rritjes së PBB-se do vijë kryesisht nga shpenzimi publik, pra edhe nga borxhi në fjalë. Marrja borxh ne treg të hapur nuk është ndonjë gjë e re. Kjo mazhorancë ka marrë 4 herë borxh në këtë mënyrë. Që ditën që ka marrë pushtetin e ka rritur borxhin publik shqiptar me 61,9%, ishte 6.3 miliard EUR, sot raportohet të jetë 10.2 miliard EUR. Interesat me të cilat është marrë ky borxh janë më të larta se ato të vendeve të tjera të rajonit. Ergo, e gjej të pakuptueshëm dhe infantil enthuziazmin e qeveritarëve për këtë. Në vlerësimin tim transparenca dhe efektiviteti i shpenzimeve të financuara me këto borxhe është shumë i ulët. Prioritetet dhe transparenca e shpenzimeve publike kanë qenë shqetësim për shumë ekonomistë të vendit por edhe të FMN në vitet e fundit. Produktiviteti dhe konkurrueshmëria e ekonomisë shqiptare nuk është rritur, çka tregon se alokimi i borxhit në ekonomi nuk ka qenë në sektorë që sjellin vlerë të shtuar; pos kësaj mbetet shqetësim përdorimi i borxhit për shpenzime operative apo rroga e pensione. Asnjë nga sektorët publikë si arsimi apo shëndetësia nuk duket të ketë bërë ndonjë hop cilësor përpara, ndërsa numri i shqiptarëve që largohen në shkolla të huaja, apo që kurohen në spitale private rritet në mënyrë galopante, çka do të thotë kosto shtesë në xhepat e qytetarëve. Kostoja e borxhit ka filluar të jetë shqetësuese, për shkak edhe të risqeve që lidhen me kursin e këmbimit; në një kohë kur rreth 3 miliard EUR të lira, kursime të shqiptarëve myken nëpër bankat e nivelit të dytë, qeveria zgjedh të pasurojë investititorët e huaj të Eurobondit.

Pyetje: Sa impakt ka shkaktuar kriza energjetike në rritjen e çmimeve?

Dritan Shano: Rritja e çmimit të energjisë në Europë patjetër që ndikon në treg dhe në xhepat e çdo shqiptari. Çmimin e energjisë e gjen në koston e çdo malli që ble, qoftë ushqim, veshje apo libra. Ne jemi importues neto i ushqimeve dhe mallrave të tjera të konsumit. Kur çmimet e tyre rriten në Europë, e ndjen edhe xhepi ynë këtu. Mendoj se është ende herët për të kuptuar ndikimin e plotë në xhepat tanë. Kjo për efekt edhe të stokut të mallrave që mund të kemi patur gjendje. Por çmimet e karburantit dhe gazit u rriten fort, dhe ato nuk kanë tendencë të ulen, pra të jenë elastike si në Europë ku entet rregullatore funksionojnë dhe nuk lejojnë abuzimin me konsumatorin. Krejt e kundërta ndodh në Shqipëri, dhe për këtë arsye çdo ditë që kalon jetesa e çdo shqiptari bëhet më e shtrenjtë. Tregu në Shqipëri nuk mbikqyret, ai komandohet nga monopolet dhe oligopolet të cilat mbrohen nga autoritetet. Që të eliminojmë ndikimin e krizave të mundshme energjitike në të ardhmen na duhet të diversifikojmë burimet e prodhimit të energjisë duke shtuar ato diellore dhe eolike. Kështu të paktën rritja e çmimeve do ketë arsye të tjera, por jo krizën energjitike.