Nga kolapsi i viteve ’90 te rrjetet ndërkombëtare: Si u bë krimi shqiptar lojtar kyç në Europë?

Historia e krimit të organizuar shqiptar fillon me një vakum pushteti. Është fillimi i viteve 1990: regjimi komunist i Enver Hoxhës kishte rënë së fundmi dhe Shqipëria kishte mbetur pa një strukturë të fortë ekonomike, me institucione të brishta dhe struktura ligjzbatuese të papërgatitura, shkruan media italiane L' Unione Sarda.

Pika e kthesës erdhi në vitin 1997. Rënia e skemave piramidale zhduku kursimet e qindra mijëra familjeve. Shpërthyen trazira, arsenale ushtarake u plaçkitën dhe miliona armë dolën jashtë kontrollit. Në atë kaos dolën dhe u konsoliduan grupe kriminale, të afta të pushtonin hapësirat e lëna bosh nga shteti.

Italia si destinacioni i parë

Gjatë të njëjtave vite, mijëra qytetarë shqiptarë kaluan Adriatikun. Imazhi i anijes Vlora të mbushur me emigrantë në portin e Barit mbetet një simbol i atij eksodi. Brenda këtyre flukseve migratore, krahas atyre që kërkonin punë dhe stabilitet, u përfshinë edhe rrjete kriminale në zhvillim.

Afërsia gjeografike dhe rrugët e shkurtra detare e bënë Italinë një platformë ideale. Fillimisht, krimet ishin të përhapura: vjedhje, grabitje dhe prostitucion. Por nga mesi i viteve 1990, bandat shqiptare kishin krijuar një rol strategjik në trafikimin e heroinës përgjatë rrugës ballkanike.

Me kalimin e kohës, rrjetet avancuan: menaxhim i drejtpërdrejtë i dërgesave të marijuanës së kultivuar në Ballkan, hyrje në tregun e kokainës dhe bashkëpunim i qëndrueshëm me organizatat italiane. Jo më punë manuale, por partnerë të besueshëm në logjistikë dhe shpërndarje.

Strukturë fleksibile, lidhje familjare

Ndryshe nga mafiet historike italiane, krimi shqiptar nuk ka një strukturë të vetme dhe të dallueshme. Nuk ka një organizatë të centralizuar dominuese. Përkundrazi, ai përbëhet nga klane familjare, të lidhura nga lidhjet e gjakut dhe territorit.

Forca e tyre qëndron në unitetin e brendshëm dhe aftësinë për të lëvizur shpejt midis vendeve të ndryshme. Rrjetet në Itali dhe pjesën tjetër të Europës ofrojnë mbështetje logjistike, kontakte dhe mbulim. Çdo grup vepron relativisht në mënyrë autonome, por ruan lidhjet me atdheun.

Një tipar dallues, veçanërisht në vitet 1990, ishte dhuna e drejtpërdrejtë dhe demonstrative: larja e hesapeve, rrëmbimet dhe përleshjet e armatosura. Megjithatë, me kalimin e kohës, shumë organizata kanë zgjedhur një profil më të ulët, duke u përqendruar në trafikimin fitimprurës dhe pastrimin e parave.

Një lojtar i qëndrueshëm në trafikun evropian të drogës

Sot, krimi i organizuar shqiptar konsiderohet ndër më dinamikët në Europë. Hetimet ndërkombëtare nxjerrin në pah aftësinë e tij për të kontrolluar segmente të tëra të zinxhirit të furnizimit me kanabis në Ballkan dhe për të komunikuar drejtpërdrejt me furnizuesit e kokainës në Amerikën e Jugut.

Tipari kryesor është rrjeti i gjerë: grupe të shkathëta, pa një markë të vetme, por me një identitet të fortë komunitar. Një fenomen i lindur nga kolapsi institucional i viteve 1990, brenda një brezi, është shndërruar në një lojtar të heshtur, por qendror në krimin transnacional.

Trafikimi i drogës dhe lidhjet me qarqet shqiptare: tre hetime të mëdha në Sardenjë

Gjatë dhjetë viteve të fundit, Sardenja është shfaqur vazhdimisht në dosjet e Drejtorisë Antimafia të Distriktit të Cagliarit për trafik droge me lidhje me Ballkanin.

Nuk del në pah asnjë “mafie shqiptare” e rrënjosur në ishull me kontroll territorial, por tre operacione tregojnë një fije të përbashkët: grupe që veprojnë në Sardenjë të futura në rrjete më të gjera me qarqet kriminale shqiptare.

2016 – Operacioni “Poli Lindor”

Ky është rasti i parë i strukturuar. Hetimi çoi në arrestimin e 30 personave, italianë dhe shqiptarë, për komplot për t'u përfshirë në trafik ndërkombëtar droge. Një i arratisur shqiptar, subjekt i një urdhër-arresti ndërkombëtar, u arrestua gjithashtu. Fotografia është një nga rastet e trafikimit transnacional me operacione të bazuara gjithashtu në ishull.

2023 – Operacioni “Familja dhe Miqtë”

Drejtoria Antimafia (DDA) koordinoi 40 masa paraprake (22 në burg dhe 18 nën arrest shtëpiak) kundër një organizate të përshkruar si italo-shqiptare. Sipas hetuesve, kokaina vinte gjithashtu nga Shqipëria, ndërsa kanabisi kishte origjinën nga Spanja. Qarkullimi i vlerësuar ishte afër 15 milionë euro. Aktiviteti ishte i përqendruar midis Kaljarit, Quartusë dhe Sardenjës veriore, me degë në disa rajone italiane.

2025 – Operacioni “Termine”

Ky është hetimi më i fundit dhe më i gjerë: 71 masa paraprake në një hetim mbi trafikun ndërkombëtar të drogës. Burimet flasin për dy organizata me seli në Sardenjë, të lidhura me qarqet kriminale shqiptare aktive në Toskanë dhe Veneto. Operacioni çoi gjithashtu në sekuestrimin e mbi 50 kilogramëve hashash.