Nga ujgurët, muxhahedinët, afganët, marrëveshjet e Shqipërisë ndër vite për strehimin e refugjatëve

Qeveria shqiptare herë-herë është vetëofruar për të pritur refugjatë nga vende të ndryshme të botës, azilantë politike, qofshin këta dhe të dënuar në burgjet më të rrezikshme si ajo e Guantanamos.

Ndryshe nga  Shqipëria, vende të tjera me fuqi ekonomike dhe sigurie shumë here më të madhe kanë refuzuar të pranojnë në vendet të tyre muxhahedinët, ujgurët apo afganët, duke evituar kështu edhe një përplasje të drejtpërdrejtë me qeveritë e këtyre vendeve nga ku vijnë refugjatet.

Së fundmi Shqipëria nën drejtimin e qeverisë Rama firmosi një marrëveshje për të pritur refugjatët e vendeve të treta të adresuara nga Italia.

Por ky nuk është rasti i parë që vendi ynë kthehet në kamp refugjatësh. Le të rendisim historikun e këtyre ‘akomodimeve’.  

Viti 2006-2010

Ujgurët dhe Tre të dënuar të Burgut të Guantanamos

Shqipëria e filloi këtë bashkëpunim me SHBA-të në vitin 2006-të kur, SHBA-ja ndërmori nisma për të transferuar pesë ujgurët e liruar, por asnjë prej shteteve perëndimore nuk i  pranuan në Europë dhe i vetmi vend ishte Shqipëria. Departamenti Amerikan i Shtetit njoftoi në atë kohë se Tirana zyrtare kishte pranuar  të strehonte në Qendrën e Refugjatëve në Babrru pesë ujgurë. Ndërsa marrëveshja u zgjerua më pas, ku numri total shkoi diku 100 në total. Por, Pekini kundërshtoi dhe dënoi Shqipërinë për këtë  pranim, duke ngrirë marrëdhëniet diplomatike gjatë  gjithë vitit 2006.

Në vitin 2010, Shqipëria strehon edhe tre të dënuar të Burgut të Guantanamos. Në zbatim të paktit që Tirana zyrtare lidhi me Uashingtonin, kësaj radhe vijnë në qendrat e azilimit edhe një shtetas me kombësi egjiptiane, një tunizian dhe një tjetër nga Libia.

Presidenti amerikan, Barak Obama, premtoi mbylljen e Burgut të Guantanamos sapo erdhi në krye të Shtëpisë së Bardhë. Shqipëria ishte ndër të parat vende që pranoi menjëherë kërkesën e SHBA-ve në janar të vitit 2009 për transferimin e të burgosurve nga Guantanamo.

Ministria e Punëve të Brendshme konfirmoi se nga qendra e paraburgimit në Guantanamo u transferuan në Shqipëri tre shtetasit e huaj; Saleh Bin Hadi Asasi, me kombësi tuniziane, Sharif Fati Ali al Mishad, me kombësi egjiptiane dhe Abdul Rauf Omar Mohammad Abu Al Qusin, me kombësi libiane.

Ministria e Brendshme bënte të ditur se këto transferime u bënë në bazë të marrëveshjes individuale midis qeverisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe qeverisë shqiptare.

“Dy qeveritë koordinuan midis tyre mbi modalitetet e transferimit dhe angazhohen të vazhdojnë konsultimet në lidhje me trajtimin e këtyre personave”, – thuhej në deklaratën për shtyp nga Ministria e Brendshme. Ky transferim vjen pas angazhimit që ka shprehur qeveria shqiptare për të mbështetur iniciativën e administratës së presidentit Obama asokohe për mbylljen e qendrës së Guantanamos dhe transferimin e të paraburgosurve në vende mike dhe të sigurta.

Viti 2013

Muxhahedinët

Pas ujgurëve, dhe të dënuarve nga Guantanamo, Shqipëria tregoi sërish gatishmeri ndaj aleatit strategjik, Shtetet e Bashkuara të  Amerikës. Në fund të mandatit të dytë si Kryeministër,  Sali Berisha firmosi një marrëveshje të negociuar me  Sekretaren e Jashtme të  SHBA-së në vitin 2013, Hillari Klinton, që nga Iraku të mbërrinin në Tiranë 270 muxhahedinë. Këta të fundit morën të gjithë dokumentacionin e nevojshëm  dhe u trajtuan me statusin e azilantit politik. Ky hap i qeverisë Berisha u vazhdua edhe nga Kryeministri që e  pasoi, Edi Rama. Ai ra dakord me autoritetet amerikane  që në Shqipëri të strehoheshin një numër rreth 3 mijë muxhahedinësh iranianë. Me ardhjen e këtij kontingjenti të dytë të opozitës  iraniane, u ngrit edhe kampi “Ashraf” në zonën e  Manzës në periferi të Tiranës. Kryeministri Rama, këtë hap të tij e konsideroi si një vendim humanitar dhe jo politik.

Pas këtij vendimi të Ramës, pati një sërë reagimesh në nivelet më të larta të qeverisë amerikane, deri edhe te Presidenti, që shprehu falënderimet për këtë akt të ndërmarrë nga qeveria shqiptare. Edhe pse nuk ka të dhëna të sakta  zyrtare, numri i muxhahedinëve që strehohen në kampin e Manzës shkon rreth  3500. Kampi është i organizuar mbi modelin e një qyteze të vogël ku ofrohen të gjitha shërbimet brenda.

 Viti 2021

Afganet

Pas vendimit për tërheqjen e trupave nga Afganistani, ku talibanet morën në duar menjëherë vendin. Filloi evaukimi i mijërave bashkëpuntorëve të SHBA-së në Kabul. Në këto kushte Shqipëria tha se  mund të presë disa qindra afganë në Shqipëri, derisa SHBA-ja të  verifikojë dokumentet e tyre për t’i pritur në Shtetet e Bashkuara.

“Shqipëria do të presë 4 mijë shtetas afganë, deklaroi kryeministri Rama gjatë një interviste në CNN. “2000 që janë listuar dhe 2000 të tjerë që ne po punojmë për t’i pritur, do jenë rreth 4000 mijë”, tha Rama.

Tashmë në vend janë disa qindra afganë të strehuar në Durrës dhe Shëngjin, në pritje që të marrin vizë për në SHBA apo në vende të tjera të Europës. Ndonëse nuk dihet se sa do zgjasë kjo procedure. Megjithatë ekziston dhe mundësia që këta refugjatë të jetojnë përgjithmonë në Shqipëri.

 2023-2024

Pranverën e vitit të ardhshëm Shqipëria do të ndërtojë kampe për pritjen e refugjatëve ilegalë që mbërrijnë me varka në brigjet e Italisë.

Nënshkrimin e marrëveshjes së përbashkët e ka bërë me dije kryeministri Edi Rama gjatë një vizite të panjoftuar në Itali, ku është pritur nga homologia Girogia Meloni. Është ende e paqartë se sa është kapaciteti i emigrantëve që do të strehohen në Shqipëri, në të paktën një kamp që do të ngrihet në Shëngjin, ku do të presin deri sa t’u pranohet ose jo aplikimi për azil në Itali. Meloni ka thënë se fluksi i emigrantëve ilegalë që shkojnë drejt Italisë mund të arrijë deri në 36 mijë në një muaj, pa përfshirë gratë dhe fëmijët.