Raporti i DASH 'nxin' Shqipërinë: Pastrimi i parave lidhet me trafikun e dr*gës dhe qenieve njerëzore

Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar raportin për vitin 2024 lidhur me luftën ndaj narkotikëve dhe pastrimit të parave në Shqipëri. 

Në raport thuhet se Shqipëria mbetet e pambrojtur ndaj pastrimit të parave për shkak të korrupsionit, krimit të organizuar dhe boshllëqeve në kuadrin ligjor.

Trafikimi i narkotikëve dhe aktivitetet e krimit të organizuar janë burime kryesore të fondeve që pastrohen, thuhet më tej në raport. 

"Shqipëria mbetet e pambrojtur ndaj pastrimit të parave për shkak të korrupsionit, krimit të organizuar dhe boshllëqeve në
kuadrin e tij ligjor dhe rregullator për LPP/LFT dhe pengesat për komunikimet ndërinstitucionale. Ekonomia e Shqipërisë është shumë e varur nga paraja në dorë.

Dërgesat dhe investimet nga jashtë, shpesh në para, mund të mjegullojnë burimet e financimit. Trafikimi i narkotikëve dhe aktivitetet e krimit të organizuar janë burime kryesore të fondeve që pastrohen. Organizatat kriminale shqiptare janë drejtpërdrejt të lidhur me homologët në Evropë dhe Amerikën e Jugut", thuhet ndër të tjera në raportin e DASH. 

Dobësitë dhe Metodologjitë e Pastrimit të Parave
Shumica e pastrimit të parave në Shqipëri janë të lidhura me trafikun e drogës dhe qenieve njerëzore. Ekonomia e Shqipërisë kryesisht e bazuar në para në dorë dhe zbatimi i dobët doganor lehtësojnë një treg të zi për kontrabandat
mallrave. Kriminelët pastrojnë të ardhurat përmes blerjeve të pasurive të paluajtshme, projekteve të ndërtimit,
asetet virtuale dhe projekte të tjera të zhvillimit të biznesit.

Ligji i propozuar i Parlamentit në lidhje me lojërat në internet ngriti shqetësime se mbikëqyrja e dobët mund të lejojë krimin e organizuar të depërtojë në këtë aktivitet.

Autoritetet shqiptare janë efektive në sekuestrimin fillestar të aseteve, por përballen me sfida që plotësojnë kërkesat e provave për të finalizuar veprimin. Ligji shqiptar kërkon që zyrtarët publikë të deklarojnë pasuritë çdo vit dhe të deklarojnë trajtimin financiar preferencial dhe pronësinë përfituese të aseteve. Dispozitat i ndalojnë zyrtarët që të mbajnë para të konsiderueshme jashtë sistemit bankar. Ligji kërkon që kompanitë të regjistrojnë pronarët përfitues dhe llogaritë bankare. Ai kërkon që subjektet financiare të regjistrojnë në mënyrë elektronike llogaritë e klientëve dhe kasafortat dhe t’i raportojnë ato në kohë reale tek autoritetet tatimore.

Kjo u jep autoriteteve akses për të kryer analiza të të dhënave, për të hetuar krimet financiare dhe për të gjurmuar pasuritë e paligjshme.

Shumica e pastrimit të parave në Shqipëri lidhet me trafikun e drogës dhe qenieve njerëzore, mashtrimin e kontratave qeveritare, evazionin fiskal dhe kontrabandën. Ekonomia shqiptare e bazuar kryesisht në para, kontrollet e dobëta kufitare dhe zbatimi i dobët doganor lehtësojnë një treg të zi për mallrat kontrabandë. Kriminelët pastrojnë të ardhurat përmes blerjeve të pasurive të paluajtshme, projekteve të ndërtimit, aseteve virtuale dhe projekteve të tjera të zhvillimit të biznesit.

Mangësi ligjore, politike dhe rregullatore
Reformat e vazhdueshme përfshijnë verifikimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve për pasuri të pashpjegueshme. Nga 702 gjyqtarë dhe prokurorë të shqyrtuar që nga viti 2016, 41 për qind janë miratuar për të vazhduar detyrën, me 59 për qind të larguar nga detyra përmes shkarkimit, dorëheqjes ose daljes në pension.

Pavarësisht disa përparimeve në identifikimin e rreziqeve dhe forcimin e mbikëqyrjes, Shqipëria vazhdon të përballet me sfida në lidhje me sanksionet e përhapjes, monedhën virtuale, trustet dhe rregullimin e jobankave. Gjykatat shpesh refuzojnë të dënojnë për pastrim parash në mungesë të një dënimi për një vepër penale kryesore.

Shqipëria duhet të shtojë hetimet dhe paditë për pastrim parash për të luftuar korrupsionin, krimin e organizuar dhe trafikun e drogës; përmirësimi i bashkëpunimit ndërinstitucional; dhe të integrojë plotësisht SPAK-un në përpjekjet kundër pastrimit të parave. Pavarësisht hetimeve të shumta për pastrim parash, ndjekjet penale mbeten të ulëta. Shqipëria duhet të zbatojë ligjet ekzistuese, të ndjekë udhëzimet rregullatore, të kryejë mbikëqyrje efektive, të përmirësojë bashkëpunimin në zbatimin e ligjit dhe të zgjerojë kapacitetin e policisë dhe prokurorëve për t’u fokusuar në korrupsionin, pastrimin e parave dhe krimet ekonomike.