Skandali i kontejnerëve me 800 ton mbetje dhe 'rreziku' i heshtjes së qeverisë

Rreth 800 ton mbetje pritet të kthehen në Portin e Durrësit, pasi ishin nisur për t’u transportuar drejt Tajlandës. Sinjali u dha nga mediat e huaja të cilat raportuan se 100 kontejnerë të ngarkuara me mbetje të rrezikshme industriale ishin nisur nga Shqipëria në bordin e anijeve Campton dhe Candor të A.P. Moller-Maersk të A/S, sipas Rrjetit të Veprimit të Baselit.

Maersk konfirmoi se dy nga anijet e saj mallrash po transportojnë kontejnerë me origjinë nga Shqipëria të rezervuara nga një linjë tjetër detare. Asnjë nga kontejnerët nuk u deklarua se përmban mbetje të rrezikshme.

Nga ana e qeverisë shqiptare nuk ka ende një reagim për skandalin.

Alarmi i ambientalistëve, se mbetjet e rrezikshme mund të dëmtonin natyrën, bëri që anijet të ktheheshin mbrapsht në vendin e origjinës.

Ambientalistët kanë punuar për të penguar fluksin e mbetjeve nga vendet e zhvilluara në Tajlandë dhe vende të tjera të Azisë Juglindore – që nga plastika e ndotur deri te mbetjet industriale dhe elektronike që shpesh janë të mbushura me toksina. Sipas Konventës së Bazelit të Kombeve të Bashkuara, një pakt global i nënshkruar nga shumë ekonomi të zhvilluara, vendet duhet të japin pëlqimin për mbetjet.

Qeveria i drejton gishtin kompanive

E pyetur nga “Bloomberg”, Ministria e Turizmit dhe Mjedisit tha se nuk kishte dhënë autorizim për eksportin e mbetjeve të dyshuara të rrezikshme, sipas zëdhënësit Erjon Uka.

"Forcat ligjzbatuese shqiptare po kryejnë hetime me Zyrën Kundër Mashtrimit të Bashkimit Evropian për “rrethanat dhe të gjitha lidhjet logjistike që kanë kryer këtë transport të dyshuar nga Evropa në Azinë Juglindore”, tha ai.

Kështu ministria ia ka kaluar topin kompanisë ndërkombëtare respektive që operon pranë një kompleksi metalurgjik në Elbasan, nga ku dyshohet se janë marrë mbetjet.

Pushimet e prokurorëve lënë pezull hetimin

"Zyrtarët shqiptarë thonë se po hetojnë se si 800 ton mbetje industriale të dyshuara të rrezikshme u transportuan nga porti i saj pa autorizim, me destinacion Azinë Juglindore, pasi ngarkesa e dyshuar do të duhej të kthehej mbrapsht”, shkroi Bloomberg.

Nga ana e Prokurorisë së Durrësit nuk ka ndonjë njoftim për nisje të hetimeve. Deri tani, përpos skandalit ndërkombëtar, organi i akuzës nuk ka folur, ndërsa prokurorët janë ende në sezonin e pushimeve verore.

Ping-pong me përgjegjësitë

Ministria e Mjedisit ka deklaruar se kontenierët përmbajnë mbetje të dala nga procesi teknologjik i realizuar nga kompani ndërkombëtare që operojnë pranë kompleksit metalurgjik në Elbasan dhe janë ngarkuar në njësi kontejnerike pranë Terminalit të Mallrave Rifuxhio në Durrës, i cili operohet nga kompania koncesionare gjermane EMS.

Sipas ministrisë, mbetjet janë nisur nga “Kurum” pa asnjë autorizim.

“Vëllimet e mallrave të cilat dyshohen se përmbajnë mbetje të dala nga procesi teknologjik i realizuar nga kompani ndërkombëtare që operojnë pranë kompleksit metalurgjik në Elbasan, janë ngarkuar në njësi kontejnerike pranë Terminalit të Mallrave Rifuxhio në Durrës, i cili operohet nga kompania koncesionare gjermane EMS”, tha ministria e Mjedisit për Report Tv.

Po çfarë thotë “Kurum”?

Kompania Kurum International mohon që konejnerët me rreth 800 ton mbetje të rrezikshme të jenë nisur nga ta. Në një reagim, kompania shprehet se në asnjë rast nuk ka transportuar mbetje të rrezikshme dhe se as kjo ngarkesë nuk është nisur nga kompania Kurum.

Kompania thotë se “respekton të gjitha rregullat dhe ligjet kombëtare dhe ndërkombëtare, përfshirë dhe Konventën e Bazelit, për trajtimin e mbetjeve industriale të rrezikshme dhe të parrezikshme që gjenerohen gjatë procesit të prodhimit”.

Opozita kërkon transparencë

Përpos heshtjes së qeverisë, opozita ka ngritur zërin për skandalin e 800 ton mbetjeve. Kreu i grupit parlamentar të PD, Gazment Bardhi ka kërkuar transparencë të plotë të çështjes dhe zbardhjen e skandalit me nisjen e sesionit të ri parlamentar.

"Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike menjëherë me nisjen e sesionit të ri parlamentar do të përdor të gjitha mekanizmat e kontrollit parlamentar për zbardhjen e plotë të kësaj çështje, duke siguruar qytetarët shqiptarë se nuk do të lejojë në asnjë rast, që për shkak të një qeverisje kriminale dhe të papërgjegjshme të Edi Ramës, Shqipëria të jetë në një rrezik permanent për shkak të sasive të konsiderueshme të mbetjeve të rrezikshme brenda territorit shqiptar", shkruan Bardhi në Facebook.

Bardhi thekson se në kushtet kur Ministria e Mjedisit dhe kompania "Kurum" luajnë ping-pong me të vërtetën, nënkupton se "ose Ministria e Mjedisit ka gënjyer për të mbrojtur trafikantët e vërtetë të materialeve të rrezikshme, dhe në këtë rast ky është një krim shtetëror, që duhet të marrë ndëshkimin shembullor; ose kompania “Kurum International” ka gënjyer për të mbuluar shkeljen e ligjit prej saj dhe kjo duhet të shoqërohet menjëherë me masa të forta ndëshkimi nga institucionet përgjegjëse."

Skandal pas skandali

Përpos 800 ton mbetjeve që u dërguan drejt Tajlandës, Kapitali.al raportoi se në prill të këtij viti Shqipëria i ka dërguar Kinës 115 kontenierë me mbetje toksike.

Ngarkesa e cila ishte deklaruar se koncentrat dhe mineral zinku është bllokuar nga autoritetet kineze dhe aktualisht 115 kontenierët mbahen të bllokuar në Portin e Nanshas në Guangzhu të Kinë.

Edhe këto ngarkesa janë transportuar nga kompania Maersk, e njëjta e cila transportoi ngarkesën e mbetjeve toksike që ishte parashikuar të çohej në Tajlandë.

Teksa skandalet pasojnë njëra-tjetrën, nga ana e qeverisë nuk ka asnjë reagim. Institucionet dhe kompanitë i hedhin topin njëra-tjetrës për të hequr barrën e përgjegjësisë. Pritet për t'u parë nëse përgjegjësi do të përballet me fajin apo heshtja e qeverisë nënkupton se do të ndërmarrë veprime në kurriz të qytetarëve dhe mjedisit?

Përgatiti: Kristina Tepexhiku