Trojet shqiptare; ngjarjet më të rëndësishme në Kosovë, RMV, Mal të Zi, Preshevë

Protesta, zgjedhje të parakohshme, por edhe ngjarje të rënda që tronditën opinionin publik brenda dhe përtej kufijve. Ky vit ka qenë mjaft i ngjeshur me zhvillime në rajon.

Politiko.al rendit disa nga zhvillimet më të rëndësishme që karakterizuan 2019-ën në Kosovë, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe në Preshevë.

Kosovë

Kosova dhe Izraeli vendosën marrëdhëniet diplomatike

Filmi “Zgjoi” nga Kosova – fitues i tri çmimeve në festivalin Sundance

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Joe Biden, i bëri thirrje Presidentit të Serbisë që të punojë drejt reformave evropiane dhe arritjen e një marrëveshje gjithëpërfshirëse me Kosovën të përqendruar në njohjen e ndërsjellë.

14 shkurt, mbahen zgjedhjet e parakohshme parlamentare

Kosova hap ambasadën në Jerusalem

Në mars, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, mori detyrën e shefit të qeverisë, për herë të dytë në një periudhë sfidash shëndetësore, ekonomike e politike.

Në prill, Vjosa Osmani merr detyrën si presidentja e re e Kosovës në një ceremoni të shkurtër, dy ditë pasi që parlamenti 120 vendesh i Kosovës e zgjodhi atë me 71 vota.

Autoritetet në Kosovë kapën rreth 400 kilogramë lëndë narkotike të tipit kokainë dhe arrestuan të paktën 7 persona, në një operacion në komunën e Lipjanit rreth 20 kilometra në jug të Prishtinës.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiç, u takuan për herë të parë në Bruksel në kuadër të bisedimeve për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet të dyjave vendeve, por nuk u arrit asnjë përparim.

Dhjetë persona humbën jetën, ndërsa mbi 40 të tjerë mbetën të plagosur, kur një autobus me të cilin po udhëtonin 67 veta nga Frankfurti i Gjermanisë për në Prishtinë, doli nga rruga në qytetin Slavonski Brod.

Qeveria e Kosovës ritheksoi qëndrimin e saj kundër nismës së përbashkët të Shqipërisë, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut për Ballkanin e Hapur.

Shtetet e Bashkuara kërkuan nga Kosova të pranojnë një numër afganësh, që kanë punuar me forcat amerikane, të cilët ndjehen të frikësuar nga hakmarrja e talebanëve, që morën nën kontroll vendin pas tërheqjes së trupave të huaja.

Ata qëndruan në dy kampe në qytetin e Ferizajt. Rreth 800 prej tyre në ish kampin e kompanisë amerikano-turke, Bechtel-Eenka, si dhe një pjesë e vogël në kampin e trupave amerikane, Bondsteel.

Kosova tërhiqet nga projekti për gazsjellësin. Qeveria deklaroi se nuk do të çojë përpara projektin për lidhjen me një gazsjellës ekzistues me Maqedoninë e Veriut, një projekt i propozuar nga Korporata amerikane, Sfidat e Mijëvjeçarit (MCC).

Si shkak u artikulua fakti se Kosova ka nevojë për më shumë informata për të qenë më e sigurt se ndërtimi i infrastrukturës së gazit është opsioni më i mirë për tranzicionin energjetik.

Për 11 ditë me radhë, tensionet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë rreth përdorimit të targave të makinave dhe një operacion i policisë së Kosovës për konfiskimin e mallrave të kontrabanduara, çuan në protesta në veriun e banuar me shumicë serbe.

Grupe qytetarësh serbë bllokuan rrugët në vendkalimet kufitare me Serbinë, në Jarinjë dhe Bërnjak në shenjë proteste ndaj vendimit të qeverisë së Kosovës për vendosjen e reciprocitetit me Serbinë për targat e makinave.

Beogradi reagoi me zemërim dhe njoftoi ngritjen e gatishmërisë ushtarake në afërsi të kufirit me Kosovën. Në 30 shtator, Kosova dhe Serbia ranë dakord për të ulur tensionet në veriun e Kosovës.

Në 14 nëntor, Kosova shkon në zgjedhje lokale. Lidhja Demokratike e Kosovës shpalli fitoren në komunën e Prishtinës, përmes kandidatit Përparim Rama.

Lista Serbe fitoi dhjetë komuna, e pasuar nga Partia Demokratike me 9, Lidhja Demokratike, shtatë, Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, 5 komuna, ndërsa lëvizja Vetëvendosje, 4 komuna.

Tre persona, mes tyre dy nxënës shkolle u vranë dhe një tjetër mbeti i plagosur nga të shtënat me armë zjarri mbi një autobus në afërsi të fshatit Gllogjan të komunës së Deçanit, rreth 100 kilometra në perëndim të Prishtinës. Incidenti nxiti reagime në shkallë të gjerë të institucioneve vendase e ndërkombëtare.

Shtetet e Bashkuara vendosën sanksione ndaj një grupi të krimit të organizuar me seli në veriun e Kosovës, i drejtuar nga serbi Zvonko Veselinoviç. Grupi akuzohet për marrëveshje me politikanët në veri të Kosovës, për të ndihmuar fitoren e tyre në zgjedhje dhe mbështetjen financiare për ta.

Presheva

Shqiptarët në Luginë kërkojnë të kenë të drejta të njëjta sikurse serbët në Kosovë.

Ligjvënësi amerikan Eliot Engel gjatë vizitës së tij në Preshevë shprehet kundër idesë për shkëmbim territoresh dhe se sipas tij përpjekjet duhet të përqendrohen në arritjen e një paqeje afatgjate ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Përfaqësues politik të shqiptarëve të Luginës së Preshevës thirrje për mbështetje nga komuniteti ndërkombëtar dhe përfshirjen e tyre në bisedimet Kosovë-Serbi të lehtësuara nga Bashkimi Evropian, ndërsa ankohen për qasje diskriminuese të autoriteteve serbe.

Ata janë ankuar se shteti serb po keqpërdor ligjin për vendbanim dhe vendqëndrim duke mos e zbatuar atë në tërësi dhe duke fshirë adresat e banorëve shqiptarë.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Avdullah Hoti  nënshkruan programin e punës për vitin 2021 të Qeverisë së Kosovës për Luginën e Preshevës, I cili parashikonte disa pika kryesore të punës gjatë vitit 2021, përfshirë edhe një organizim për mbështetje financiare për shqiptarët që jetojnë në shtetin serb.

Lugina e Preshevës do reciprocitet për të drejtat e komuniteteve joshumicë

Maqedonia e Veriut

Qeveria e Maqedonisë së Veriut shpall gjendjen e krizës energjetike.

Një autobus me 53 pasagjerë, shumica nga Maqedonia e Veriut, u përfshi nga flakët në orët e para të 23 nëntorit. Për pasojë, humbën jetën 46 persona, mes tyre 12 fëmijë.

31 tetor- Kreu i qeverisë maqedonase, Zoran Zaev ka dhënë dorëheqjen sot si kryeministër dhe si kryetar i partisë në garë Lidhja Socialiste Demokrate. Ky vendim erdhi pas humbjes së madhe në zgjedhjet lokale.

17 tetor Maqedonia e Veriut mbahen zgjedhjet lokale

Mbyllet regjistrimi i popullsisë në Maqedoninë e Veriut

Mbërrin grupi i parë i të evokuarve afganë

Mini-Shengeni Ballkanik ndryshon emrin, shndërrohet në “Ballkani i Hapur”

Problemet mes Bullgarisë dhe Maqedonisë së Veriut u bënë sërish pengesë për një vendimmarrje në favor të organizimit të Konferencës së parë ndërqeveritare mes Shqipërisë e Maqedonisë së Veriut nga njëra anë dhe Bashkimit europian nga ana tjetër, që do të shënonte dhe nisjen zyrtare të bisedimeve për anëtarësim për të dy vendet ballkanike.

Mali i Zi

Arrestohet kryetari i Komunës së Ulqinit dhe katër bashkëpunëtorët e tij, për shkak të punësimeve partiake.

Partitë pro-serbe, fituese në zgjedhjet vendore të Nikshiqit

Prokuroria Themelore e Shtetit në Podgoricë, paditi në Gjykatën Themelore kryetarin e komunës së Tuzit, Nik Gjeloshaj, të cilin e akuzon për kryerje të veprës penale, thirrje për rezistencë.

U nënshkrua marrëveshja për heqjen e taksës së sigurimit kufitar ndërmjet Malit të Zi dhe Kosovës.

Shqipëria dhe Mali i Zi hapën një pikëkalim të ri kufitar, vendin e quajtur Grabom.

Sekuestrohet 1 ton kokainë të fshehur në një kontenier me banane, në Mojanovici, një fshat pranë kryeqytetit. Kjo është sasia më e madhe që është sekuestruar ndonjëherë nga autoritetet në vend.

Zgjidhet mes tensioneve dhe protesta kreu i Kishës Ortodokse Serbe, Joanikije në Manastirin e Cetinës në praninë e patriarkut të Kishës Ortodokse Serbe, Porfirio.

Qindra vetë protestuan në Podgoricë para qeverisë së Malit të Zi, kundër dhunës policore dhe vendimit të autoriteteve për të regjistruar Manastirin e Cetinës si pronë të Kishës Ortodokse Serbe.

Në fillim të nëntorit, mbahet në Beograd takimi i radhës në kuadër të nismës rajonale “Ballkani i hapur”, Por Mali I Zi refuzon të marrë pjesë.

Opozita nis mocion mosbesimi ndaj Qeverisë së kryeministrit Zdravko Krivokapiç.