Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Ku (dhe si) do të jetë PS pas 10 vitesh? Fondacioni britanik WFD prezanton studimin

Politiko 20 Janar 2020, 18:54

Nga Vitjola Shkurti / Alfred Lela

Westminster Foundation për Demokraci (WFD), një organizatë e mbështetur nga qeveria britanike, ka paraqitur të premten një studim të fokusuar te Partia Socialiste e Shqipërisë, formacioni që qeveris vendin që prej vitit 2013. Studimi i kryer nga dy pedagogë të Universitetit të New York-ut, Ilir Kalemaj dhe Sokol Lleshi, ka pasur qëllim dhe temë pyetjen "Ku do të jetë PS pas 10 vitesh?".

Në tryezën e organizuar me këtë rast ishin të pranishëm përfaqësues të Partisë Socisliste, të WFD, studiues, gazetarë e të tjerë.

Sipas Sokol Haxhiut drejtues i zyrës së WFD në Shqipëri tri janë sfidat me të cilat përballet një parti: kauza dhe anëtarët, ideologjia dhe financat.

“Ideologjia shihet me skepticizëm. Disa njerëz mendojnë se ideologjia ka vdekur. Por, nuk duhet të jetë kjo mendësi dhe partia duhet të përpiqet për ta transfomruar. Me rëndësi është që një parti të ketë më shumë mbështetës sesa anëtarë”, tha Haxhiu.

Ndërsa për pjesën e financave, ai argumentoi se bazuar në studimin e fundit të Fondacionit që drejton, kostot për t'u futur në listat e kandidatëve janë 4-fishuar.

Partia, siç vërehet në studimin e WFD do të vazhdojë të ndjekë njëfarë staus quo-je, që do të thotë një rinovim pjesor i strukturave partiake çdo dy vjet. Kjo nuk mund të thuhet sa i takon ndryshimit të elitave ku PS në 10 vitet e ardhme "do të vazhdojë traditën e ndryshimit të deri në 50 përqind të kandidatëve për në Parlament". Kjo do ta ndryshojë gradualisht elitën e partisë, vëren studimi.

Një rrezik i cili nuk shihet eminent nga Kalemaj dhe Leshi është shndërrimi i PS në pati-kartel që do të thotë më shumë e interesuar te pushteti se te politikat.

Siç theksojnë dy pedagogët, hulumtimi është përpjekur të vlerësojë transformimin e mundshëm të PS përgjatë dekadës së ardhshme sa i takon dinamikave të brendshme dhe politikave programatike.

Të dhënat e mbledhura dhe analizimi i tyre tregojnë se trajektoret më pak të mundshme të transformimit të Partisë Socialiste përfshijnë statusin e ngrirë apo staus quo-në dhe kartelizimin e partisë.

Studiuesit propozojnë edhe disa rrugë që mund të ndiqen nga PS në të ardhmen:

1-Jo më shumë se dy funksione për secilin anëtar të partisë midis ekzekutivit / legjislativit, si në role shtetërore apo dhe partiake. Kjo do të lejonte njëkohësisht më shumë gjithëpërfshirje dhe përmirësim të performancës.

2- PS ka bërë ndryshime të shpeshta në strukturën e partisë duke bashkuar, hequr ose prezantuar sekretariate dhe pozicione pa prodhuar një strukturë të qëndrueshme. Si parti që synon të jetë përgjegjëse para qytetarëve, duhet ta strukturojë Sekretariatin e Partisë në bazë të politikave publike, duke patur një sekretar partie për çdo çështje të dukshme të politikave. Në në të njëjtën kohë për të ruajtur dhe nxitur lidhjet me komunitetet dhe anëtarët, PS duhet të caktojë një Sekretar përgjegjës, duke u mbështetur në përvojën e vet të Sekretarit për Emigracionin, ose për Shoqërinë Civile.

3-PS do të përfitonte në planin afatgjatë përmes fuqizimit të strukturave lokale, në vend të të pasurit e një strukture organizative që ka tendencë për të rritur centralizimin.

4- Një strategji kohezive se si duhen rritur kuotat në çdo njësi, nga organizatat qendrore dhe këshillat bashkiakë te organet e vendimarrjes qendrore. Një nga praktikat më të mira për t'u adaptuar, që rrit barazinë gjinore dhe përfaqësmin e grave në PS në të gjitha nivelet, është modeli i Partisë së Punëtorëve Socialistë të Spanjës. Ky model parashikon një përfaqësim gjinor prej 40 përqind në strukturat e partisë dhe nuk lejon më shumë se 60 përqind dominim nga asnjëra gjini. Një tjetër model është ai i Laburistëve anglezë sipas të cilit të paktën çdo kandidat i dytë nga një organizatë lokale duhet të jetë grua. Përfqësimi i grave në PS është për t'u përgëzuar, por jo i mjaftueshëm.

5-Shpërndarje më e madhe dhe më e mirë e informacioneve që kanë të bëjnë me veprimtaritë e partisë dhe përfshirja e antarëve nëpërmjet fletushkave, broshurave të publikuara rregullusht, takimeve toën hall dhe tryezave të rrumbullakëta

6- Themelimi i një selektorati më përfshirës që vendos për kandidatë e partisë për poste publike.

7- Duhet të përfitojë nga thinku-tank partiak Fondacioni 'Qemal Stafa'.

8- Prezantimi i mekanizmave që do të lejonin për përfaqësim më të mirë dhe përfshirje në vendimmarrje brenda strukturave partiake të grupeve politike si gratë, të rinjtë, minoritet dhe shoqatat partnere.

9- Më shumë autonomi për FRESSH-in.

A ka rëndësi hulumtimi i të ardhmes së PS, apo është 'studim për hir të studimit'?

Zhanret janë një gjë lehtësisht e ngatërrueshme në Shqipëri dhe, jo rrallë, analiza ngatërrohet me hamendësimin dhe studimi me eseistikën. Jetojmë në atë epokë që autori amerikan Tom Nichols e quan The death of expertise. E prekshme kjo sidoms në lëmin e politikës ku studiuesit e politikëbërjes qeveritare në rastin më të mirë zëvendësohen me spin doctors dhe kompani marketingu dhe në rastin më të keq me aktivistë partiakë të cilët të vetmen gjë që studiojnë është 'falli' i një pune në doganë.

Ditur këtë studimi i Ilir Kalemajt dhe Sokol Lleshit nën mecenatin e Westminster Foundation for Democracy është një prurje në kohën dhe vendin e duhur.

Merr rëndësi të veçantë sepse ndoshta do t'i shtyjë partitë, në këtë rast Socialisten, të heqë dorë nga 'falli elektoral' dhe ta projektojë të ardhmen mbi baza ideologjike, politikash, angazhimesh dhe strategjish.

Kërkimi dhe të dhënat empirike janë të domosdoshme për të përgatitur politikëbërje moderne dhe për të formatuar institucione demokratike, përfshirë këtu partitë, të cilat pavarësisht veshjes me famë të keqe janë thelbësore për demokracinë. Çka merr rëndësi në 'ofertën' e këtij studimi është koha e ardhme, apo parashikimi. Studimi i WFD merr peshë sepse 'i pret rrugën' zgjidhjeve të momentit, ofron platforma afatgjata, e zëvendëson 'kismetin' politik shqiptar me hulumtimin dhe pritshmëritë shkencore dhe metodologjike.

Studimi 'gjen' apo certifikon edhe një fakt të ditur: të pyeturit nga autorët e tij shprehin rëndëinë e hapjes së partisë, e decentralizimit, e qarkullimit të elitave, e pjesëmarrjes, e de-kartelizimit dhe de-klientelizimit.

Në kontekstin e një debati për lista të hapura apo të mbyllura, për refomë zgjedhore dhe institucionale, kjo gjetje është e rëndësishme sepse riafron perspektivën se partitë politike nuk janë unicentriste, por bashkim interesash të gjera. Ato nuk përfaqësojnë vetëm militancën por edhe shoqërinë.

Një kritikë që mund t'i bëhet studimit është se të lë përshtypjen e një sipërmarrjeje të papërfunduar. Herë-herë të krijon përshtypjen se mund të kishte thënë dhe 'gjetur' më shumë. Sidomos te 'Konkluzionet' të cilat shfaqen ngapak sipërfaqësore.

Kush janë autorët e studimit

Ilir Kalemaj mban titullin PhD në Shkenca Poltike nga Central European University në Budapest të Hungarisë. Në të njëjtin universitet ai ka fituar gradën Master në Mardhënie Ndërkombëtare dhe Studime Europiane. Në Shqipëri ka studiuar Jurisprudencë dhe mban gradën Master shkencor. Dilpmën Bachelor e ka marrë në Shkenca Politike dhe Marrdhënie Ndërkombëtare në Empire State College/State University of New York. Ai është pedagog në Universitetin e New York-ut në Tiranë.

Sokol Lleshi është pedagog në Universitetin e New York-ut në Tiranë. Ai është doktor i shkencave (PhD) në Shkenca Politike- Central European University, Hungari. Po aty ka fituar gradën Master në Shkenca Politike. Gradën Bachelor e ka marrë për Shkenca Politike dhe Marrdhënie Ndërkombëtare në American University në Bullgari. Ai është autori i disa artikujve shkencorë në revista të huaja dhe vendase.