Foto me Leon, yll. Por ndotja është 'Made in Albania', madje është faji juaj

Alfred Lela

Kryeministri e ka mirë kur thotë se nuk i shan në anglisht kundërshtarët politikë. Shqipja mjafton për sharjet, dhe në këtë gjuhë shkëmbehen aq shumë sharje e rrena, sa nuk duhet rripi i transportierit i asnjë gjuhe të huaj.

Shefit të qeverisë i duhet kujtuar se deklaratat që bën për audienca të huaja, si ato në Samitin e klimës në Glasgou, vijnë edhe në shqip, por edhe sikur të mos arrinin do të kuptoheshin në anglisht, të paktën nga një pjesë e audiencës së brendshme.

Ajo që tha z. Rama në atë takim të niveleve më të larta, vlen për atë audiencë të huaj, globaliste, kapitaliste dhe vendimmarrëse, por jehon edhe këtu te ne. Kur e dëgjon kryeministrin e vendit tënd të kërkojë ndihmë në grante për të ulur ndotjen, që shkaktokan vendet e zhvilluara dhe paguakan ato në zhvillim, nuk mund të mos të të vijë një buzagaz.

Me një renditje faktesh të thjeshtë e kupton se ne nuk jemi viktimë e chain pollution (ndotjes zinxhir), por të një lloji tjetër, që është e vetëshkaktuar. Vendi ynë nuk ka fabrika të zinxhirit të madh global, të prodhimit apo përpunimit të mineraleve dhe të lëndëve kimike. Në Shqipëri asnjë firmë e madhe e prodhimit të makinave nuk ka bujtur ende. Me siguri mund të thuhet se markat e mëdha, si në asnjë vend tjetër në Europë apo rajon, janë të mungura, të painteresuara apo të shkurajuara nga aksesi në tregun tonë.

Pra, ne nuk jemi pjesë e industrive globale. Ne jemi konsumatorë, jo prodhues. Që do të thotë nuk mund të ankohemi se jemi të ndikuar drejtpërdrejt prej output-it global. Sigurisht, nën efektin flutur rasti i një ndotjeje alarmante në Greqi, Itali apo edhe më larg, do të na ndikonte, por ky është një argument tjetër.

Që nuk prekemi nga një aspekt i ndotjes, nuk do të thotë se Shqipëria është një vend i pastër. Tirana të paktën, është një metropol ku ndotjen nuk ke nevojë ta masësh, sepse është fizikisht e pranishme, shihet, si të thuash, me sy të lirë. Shih rrugët, makinat, tendat e ballkoneve, këpucët, e me radhë, për ta parë se ç’futet në mushkëritë e shqiptarëve të kryeqytetit. Kjo ndotje vjen kryesisht nga industria e ndërtimit, nga qepjet dhe shqepjet e rrugëve, ndërtimet pa kriter e pa sezon, e me radhë.

Emëtimet e dioksidit të karbonit janë një ndotës i dytë dhe vijnë kryesisht prej makinave në qarkullim. Të cilat ndosin për dy faktorë: janë prodhime të vjetra (jo pak prej tyre janë në rrugë edhe pse nuk i plotësojnë kriteret e kontrollit teknik) dhe nga cilësia e keqe e naftës (më saktë abuzimi me hidrokarburet nga kompanitë tregtuese).

Duhet thënë se të gjithë këta elementë i ka në dorë drejpërdrejt qeveria e Ramës, dhe jo ato të vendeve të huaja, dhe as kapitali i madh global të cili ai i kërkonte ndihmë nga Glasgou. Si kontrolli i naftës, si kolaudimi i automjeteve, ashtu edhe kriteret e ndërtimit janë ekskluzivisht në tagër të qeverisë. Nën hyqmin e saj janë edhe Kurumi i Elbasanit apo fabrikat e çimentos në Fushë-Krujë të cilat, sipas raportimeve nga njohës të sektorit dhe banorë të zonave, i kanë të instaluara filtrat në oxhaqe, por i aktivizojnë vetëm në raste kontrolli. Arsyeja: kursimi i energjisë dhe rrjedhimisht i shpenzimeve.

Rregullimin dhe kontrollin me efikasitet të këtyre parametrave nuk i ka në dorë as Agjencia globale e ndotjes së mjedisit, as Parisi, Londra apo Uashingtoni, por agjencitë e qeverisë që vetë z. Rama drejton.

Kur sheh kryeministrin shqiptar mbi kalin e ambjentalistit, të vjen në mendje koha kur ai kishte ca ëndrra dhe premtime, shumica e të cilave janë ende enë boshe që kumbojnë që nga e shkuara e tij si shef i opozitës. Dikur, sa herë i jepej rasti, Rama i drejtohej Berishës me fjalët: "atë që ia keni bërë ju Krujës nuk ia kanë bërë as turqit”. Sa herë ta ngrini kokën nga kodrat që shtrihen poshtë këmbëve të qytetit, do të shquani të njëjtat kafshime groteske e të egra të gjelbërimit nga fabrikat e çimentos. E njëjta re e hirtë që rri pezull mbi ato kodra, si të ishte silueta e rrethimit të pestë të Krujës.

Nëse doni të flisni për ndotje, kujtoni edhe një episod të freskët po nga Kruja: helmimin e ujit të pijshëm të qytetit që çoi në spital qindra krutanë.

Për atë foton me Leo di Caprion jemi xhelozë të gjithë (imagjino sikur të kish qenë Scarlett Johannson), por që na fyen inteligjencën në gjuhë të huaj, jo dhe aq.

Sepse, ne e njohim Shqipërinë për pëllëmbë dhe e dimë se nga, si, qysh e tek i vjen ndotja asaj.