
Flash News
‘Lajthitja apostolike’ e ipeshkvit Arjan Dodaj pak pas Rezolutës anti-komuniste të Kishës. Një kartolinë për 29 nëntorin, pakujdesi apo përulje para pushtetit?
Zjarr në shtëpinë e të moshuarve në Fier
I riu godet me grusht një 63-vjeçar, më pas zihet me policët
Drejtuesja e Gjykatës Speciale pritet me protesta në Prishtinë
Makina u gjet e përmbysur pa shofer, zbardhet aksidenti në Sarandë-Kardhiq, shoferi punonjës i FRONTEX
Rëndësia e kombësisë (rasti shqiptar) dhe rreziku i utopizmit sipas Sir Roger Scruton

nga Albert Bikaj
Gjuha, territori, kultura, tradita dhe historia janë elemente që i bashkojnë individët duke i shndërruar në bashkësi që ndan interesa, të drejta dhe detyrime të përbashkëta. Kjo ndërlidhje shoqërore, e zhvilluar në koncept politik përgjatë historisë së qytetërimit njerëzor, që nga gjeneza e saj ka qenë dhe sot e kësaj dite vazhdon të mbetet e lidhur ngushtësisht me dëshirën për liri dhe vetëqeverisje të një populli. Kjo dëshirë, e transformuar përgjatë historisë në ide politike, ka qenë dhe mbetet burim i virtytit të lashtë të atdhedashurisë – virtyt i zhvilluar veçanërisht në qytetërimin greko-romak, nga antika, mesjeta e deri më sot.
Me këtë mendim pajtoheshin shumica, por mbas katastrofës së gjysmës së shekullit XX, duke vazhduar deri në kohët e sotme, pikëpamjet mbi kombin dhe atdhedashurinë kanë ndryshuar rrënjësisht.
Një pjesë e konsiderueshme e intelektualëve dhe e politikanëve me ndikim ndajnë mendime diametralisht të kundërta lidhur me konceptin e kombit. Pjesa që do frymën e re, duke e parë shtetin-komb si të mangët, si anomali dhe vazhdimisht duke promovuar ide dhe politika gjoja në emër të paqes e kozmopolitizmit, konceptin e kombit dhe veçanërisht shtetin-komb duan që ta zëvendësojnë me një sistem të ri utopik–shumëkombësh–global.
Si pasojë, sot koncepti i kombit në botën perëndimore është shumë në rrezik, e bashkë me Perëndimin, në forma të ndryshme, përballen edhe kombet e tjera të Evropës, e ndër to edhe ai yni.
Kjo është edhe arsyeja e përzgjedhjes, përkthimit dhe botimit të këtij libri në gjuhën shqipe, në të cilin Sir Roger Scruton, nga perspektiva angleze, ndonëse duke mbajtur qëndrim kritik ndaj nacionalizmit, mbron në mënyrë elokuente konceptin dhe rolin e rëndësishëm të atdhedashurisë dhe kombësisë, si dhe paralajmëron pasojat fatale në rast të shkatërrimit të këtij koncepti. Sipas tij, kozmopolitizmi utopik është po aq i rrezikshëm sa nacionalizmi shovinist.
Për filozofin konservator anglez, kombi është arritje e suksesshme e qytetërimit perëndimor të cilin e mbron si gur themel të shtetit dhe shoqërisë bashkëkohore, duke argumentuar se shteti-komb historikisht është sprovuar të jetë organizimi shoqëror më i qëndrueshëm për sa i takon rendit, lirisë, drejtësisë dhe demokracisë moderne. E vërtetuar edhe në rastin e shqiptarëve, me kombin tonë të bazuar në konceptin rilindas të shqiptarizmit – i cili mbetet gur-themel i pazëvendësueshëm i bashkimit, lirisë së kombit dhe shtetit shqiptar. Koncepti i rilindësve shqiptarë e ka impresionuar Scruton-in, i cili nuk e ka lënë pa e trajtuar duke u shprehur:
Ky është një vend ku të krishterë dhe myslimanë kanë jetuar për pjesën më të madhe të kohës në mirëkuptim, duke ndarë dashurinë e tyre për vendin dhe vullnetin për ta mbrojtur atë. Në varrezat e fshatit ata prehen pranë e pranë, me dallimet e tyre fetare të kandisura në simbole të vogla mbi gurët e varreve të tyre. Ky ishte një nga vendet e para në botë, ku identiteti kombëtar zëvendësoi fenë si burim të rendit shoqëror, një fakt i cili me siguri duhet të jetë burim udhëzimi se si t’i mbijetojmë një bote të re tensionesh fetare. Shqipëria ka vështirësitë e saj; por te të rinjtë pikasa shpresën dhe angazhimin që do ta futë këtë vend plotësisht në rrjedhën e jetës evropiane, një simbol i ‘unitetit në diversitet’, që ka qenë tipari i kulturës sonë të përbashkët që nga iluminizmi.[1]
Pikërisht koncepti i shqiptarizmit ka filluar të sulmohet dhe përbuzet, duke bërë thirrje për ndryshim apo zëvendësim te tij me koncepte të tjera eksperimentale të cilat mund të kenë pasoja të rënda jo vetëm për kulturën, identitetin apo dy shtetet shqiptare, por edhe për rendin shoqëror dhe liritë themelore. Ndër to, liria e besimit dhe harmonia fetare që janë karakteristikë dhe thesar i paçmueshëm i kombit tonë. Këto liri i kanë rrënjët te koncepti ynë tradicional i shqiptarizmit – që mbetet garantuesi më i mirë i ushtrimit të të drejtave të tyre.
Harmonia fetare dhe shqiptarizmi qëndrojnë si kundërpeshë ndaj tendencave radikale të çdo lloji. Prandaj, përgjatë leximit të këtij libri lexuesi mund të mësojë nga filozofi anglez se atdhedashuria dhe kombi, veçanërisht në rastin tonë shqiptarizmi, nuk duhet të merren si të mirëqena, aq më pak si ide të vjetruara.
Alternativa utopike që na ofrohet, si çdoherë tjetër në të kaluarën e njerëzimit, mbetet eksperiment tejet i rrezikshëm. E pikërisht, historia na mëson se gjërat e çmuara krijohen me vështirësi, por mund të humben shumë lehtë; pasojat e eksperimenteve të përmasave të tilla kushtojnë shumë shtrenjtë për qytetërimin, lirinë dhe mbi të gjitha jetët e njerëzve.
-Albert Bikaj
*shkëputur nga fjala e përkthyesit Nevoja për Kombe, Roger Scruton.
[1] Shih: Roger Scruton, Filozofia moderne: nga Aristoteli te filozofia analitike, përkth. Spartak Ngjela (Tiranë: UET Press, 2017).
Të fundit


Holanda në alarm nga klanet shqiptare të drogës
29 Nëntor 2023, 19:57
Blinkeni mbërrin në Shkup, nuk do të takohet me Lavrovin
29 Nëntor 2023, 19:54
Drake shfaqet me shqiponjën dykrenare në xhaketë
29 Nëntor 2023, 19:33
Vajza e ish-deputetit vdiq, Xhensila Myrtezaj bën dedikimin prekës
29 Nëntor 2023, 19:26
Rusia lëshon urdhërarrest për fituesen e Eurovizionit nga Ukraina
29 Nëntor 2023, 19:05


Berisha: Në Shqipëri nuk mund të ketë më paqe gjer në përmbysjen e mobokracisë
29 Nëntor 2023, 18:47

Digjet një kabinë elektrike në Fier
29 Nëntor 2023, 18:20
"PD në aksion", Berisha: Beteja në Kuvend ka të bëjë me sovranitetin e popullit shqiptar
29 Nëntor 2023, 18:16
Lehtësohet lëvizja e shqiptarëve drejt Amerikës
29 Nëntor 2023, 18:04
Ekzekutohet modelja e njohur dhe vajza e mitur, dyshimet e policisë
29 Nëntor 2023, 17:55

DW: Shtohet rreziku për sulmet nga islamistët e radikalizuar në Gjermani
29 Nëntor 2023, 17:40

Lela: Në Shqipëri ka muze për persekutorët, por jo për të persekutuari
29 Nëntor 2023, 17:16
Aksident gjatë xhirimeve të "Fast & Furious9", 1 mln dollarë gjobë për producentët
29 Nëntor 2023, 17:01
Prokuroria pushoi çështjen, nëna e Lear Kurtit: Dha jetë në duart e policisë
29 Nëntor 2023, 16:40
Paralajmërimi/ Javës tjetër do të rritet çmimi i naftës
29 Nëntor 2023, 16:14
Zjarr në shtëpinë e të moshuarve në Fier
29 Nëntor 2023, 16:11
I riu godet me grusht një 63-vjeçar, më pas zihet me policët
29 Nëntor 2023, 15:54
Përgjysmohen lindjet në Veri, shkak emigracioni
29 Nëntor 2023, 15:48
Drejtuesja e Gjykatës Speciale pritet me protesta në Prishtinë
29 Nëntor 2023, 15:40
Çifti mbretëror drejt ndarjes? Princ Leka shton dyshimet me veprimin e fundit
29 Nëntor 2023, 15:35
1990-2020, Shqipëria kishte rënien më të madhe në Rajon të të rinjve deri në 24 vjeç
29 Nëntor 2023, 15:23
Moska akuzon Perëndimin për “kërcënim të ekzistencës" së OSBE-së
29 Nëntor 2023, 15:07

Bruna Biancardi zyrtarizon ndarjen nga Neymar
29 Nëntor 2023, 14:43
Blinken: Nuk duam të shohim rikthimin e konflikteve në Ballkan
29 Nëntor 2023, 14:26

Shkodër, 29 nëntor 1944
29 Nëntor 2023, 13:57
Muzetë e mbyllur në Durrës, ende nuk janë hapur pas dëmeve të tërmetit
29 Nëntor 2023, 13:54


Festa e 29 nëntorit për herë të parë në Shkodër, Benet Beci nuk i beson as babës së vet
29 Nëntor 2023, 13:15

28 nëntori 1944, Shqipëria – nga një pushtim i vjetër në një pushtim të ri
29 Nëntor 2023, 13:03
Suedia kërkon që Turqia të ratifikojë brenda javës pranimin në NATO
29 Nëntor 2023, 12:42
KFOR: Prania jonë në Veri të Kosovës është katërfishuar
29 Nëntor 2023, 12:26
Akuzohet për abuzim me tendera, Lefter Alla kërkon lirinë në Gjykatën e Lartë
29 Nëntor 2023, 12:12
Kamioni përplaset me automjetin në Kroaci, plagosen katër shqiptarë
29 Nëntor 2023, 12:04

Shkodra e ka festë 29 nëntorin për herë të parë, falë Benet Becit
29 Nëntor 2023, 11:34

Gjykata e Lartë refuzon ankimimin e Alma Kaçit, mbetet në arrest shtëpie
29 Nëntor 2023, 11:06
Analiza e REL: Pasaportat e Kosovës për serbët - çështje integrimi apo zgjedhjeje
29 Nëntor 2023, 10:56
Reshje shiu dhe rënie inertesh, ARRSH tregon situatën në disa akse rrugore
29 Nëntor 2023, 10:49
Të mësuarit gjatë jetës, shqiptarët më dobët në rajon
29 Nëntor 2023, 10:25

Makina me targa rumune përmbyset në aksin Sarandë-Kardhiq, ’zhduket’ drejtuesi
29 Nëntor 2023, 10:01
Erdhi me vrap nga Prishtina në Tiranë, atleti: E bëra për shpirtin e babit, ma la amanet
29 Nëntor 2023, 09:59
Përfshihen nga flakët tre banesa në Maliq
29 Nëntor 2023, 09:46

Flamuri shqiptar u ngrit në Bronx Borough Hall për 111 vjetorin e Pavarësisë
29 Nëntor 2023, 09:17
Rrëzohet në ishullin japonez avioni ushtarak amerikan me 8 anëtarë në bord
29 Nëntor 2023, 09:14

Reshje bore dhe erë e fortë, rrëshqitje inertesh në disa akse rrugore të Kukësit
29 Nëntor 2023, 08:56
U hodh në lumë për t’i ikur policisë, humb jetën 20-vjeçari shqiptar në Austri
29 Nëntor 2023, 08:23
Njihuni me këmbimin valutor 29 nëntor 2023
29 Nëntor 2023, 08:09
Përmirësohet moti, parashikimi për sot
29 Nëntor 2023, 07:45
Ish-deputeti i Gjirokastrës humb vajzën në aksident: U nda nga jeta në kulmin e rinisë
29 Nëntor 2023, 07:36
10-mujori, buxheti akumulon suficitin më të madh në histori 457 mln euro
29 Nëntor 2023, 07:23
Posta e mëngjesit/ Me 2 rreshta: Çfarë pati rëndësi dje në Shqipëri
29 Nëntor 2023, 07:04


Manjani: Kemi 111 vjet shtet dhe ne nuk e njohim shtetin fare
28 Nëntor 2023, 22:10

VOA: Ish Klubi Partizani, aktet që çuan në ndërtimin e kompleksit të pallateve
28 Nëntor 2023, 21:43
Dosja e punëtorit që vdiq duke ndërtuar shtëpitë e tërmetit, prej 20 muajsh në “sirtar”
28 Nëntor 2023, 21:26
Kush janë më të zotët?/ Njihuni me 3 llojet e punonjësve
28 Nëntor 2023, 21:23

Shakira sërish në telashe me ligjin
28 Nëntor 2023, 20:55



Pakot me drogë gati për Greqi, në arrestohen dy shqiptarë
28 Nëntor 2023, 19:41
Reshje të dendura në LIbrazhd, IGJEUM: Do të vazhdojë përkeqësimi, shmangni lëvizjet
28 Nëntor 2023, 19:39

Erdogan: Izraeli duhet të gjykohet për “krime lufte” në Gazë
28 Nëntor 2023, 19:06
Në ditën e Pavarësisë, qytetarët e Lezhës protestojnë kundër paktit Rama-Meloni
28 Nëntor 2023, 18:57
111 vjetori i Pavarësisë/ Bebe Rexha uron Shqipërinë
28 Nëntor 2023, 18:52
"Urime Pavarësinë", Rita Ora uron Shqipërinë
28 Nëntor 2023, 18:42
"Dhunues i sovranitetit”, Berisha: Rama duhet ti ketë ditët e numëruara
28 Nëntor 2023, 18:23

Grabitet një argjendari në Kamëz
28 Nëntor 2023, 18:00

Borrell: Do të vazhdojnë të sigurojnë stabilitet në veri të Kosovës
28 Nëntor 2023, 17:49
Video/ Reshje të dendura bore, dhjetëra mjete të bllokuara në Qafë Thore
28 Nëntor 2023, 17:32
Salianji në PE: Kërkesa më e rëndësishme që ne kemi është forcimi i institucioneve
28 Nëntor 2023, 17:23
Bushati: Shqipëria mitizohet në favor të politikave të regjimit
28 Nëntor 2023, 17:10
REL: Aleatët e NATO-s i bëjnë trysni Turqisë ta aprovojë anëtarësimin e Suedisë
28 Nëntor 2023, 16:44
Ishin nisur për festime nga Gostivari, aksidentohet autobusi me nxënës
28 Nëntor 2023, 16:33


Helmohet gruaja e shefit të inteligjencës ushtarake ukrainase
28 Nëntor 2023, 15:50
Shembje masive gurësh në aksin Fushë Arrëz-Mirditë, ARRSH apel drejtuesve
28 Nëntor 2023, 15:44
Blinken uron Shqipërinë: Gëzuar për 111-vjetorin e Pavarësisë
28 Nëntor 2023, 15:27