Çfarë duhet të dini për 'koktejin e kortizolit' që është bërë viral në TikTok

Nëse keni kaluar kohë në TikTok ose Instagram kohët e fundit, ka shumë të ngjarë që "kokteji i kortizolit" të jetë në trend, pasi truku më i fundit për mirëqenie është shfaqur në murin tuaj. Kjo pije shumëngjyrëshe, joalkoolike, zakonisht përmban një përzierje uji kokosi, lëngu agrumesh dhe kripëra të caktuara. E quajtur edhe "koktej mbiveshkor", ajo ka grumbulluar miliona shikime, me influencues që pretendojnë se mund të ulë hormonet e stresit, të rrisë energjinë dhe të balancojë funksionin mbiveshkor të trupit tuaj.

Pothuajse gjysma e amerikanëve (49%) raportojnë periudha të shpeshta stresi, dhe numri i njerëzve në Shtetet e Bashkuara që ndihen të stresuar është rritur gjatë dy dekadave të fundit, sipas një sondazhi të Gallup të vitit 2024. Në këto kohë të pasigurta, një tonik që lehtëson stresin ndihet tamam si një balsam qetësues, por a i përmbush vërtet pretendimet shëndetësore?

Çfarë është kortizoli dhe lidhja e tij me stresin? Cilat lëndë ushqyese janë në këto pije dhe si supozohet se ndikojnë në kortizol? A funksionojnë ato? Kush duhet të jetë i kujdesshëm kur provon këtë përzierje?

Ekspertja e mirëqenies Dr. Leana Wen, profesoreshë e asociuar në Universitetin George Washington tha ne CNN:

"Kortizoli është një hormon steroid i prodhuar nga gjëndrat mbiveshkore, të cilat janë organe të vendosura sipër veshkave. Hormoni luan një rol jetësor në shumë funksione trupore, duke përfshirë rregullimin e metabolizmit, sheqerit në gjak, presionit të gjakut, cikleve të gjumit dhe zgjimit dhe përgjigjeve imune. Kortizoli nganjëherë quhet "hormoni i stresit" sepse nivelet e tij rriten natyrshëm kur trupat tanë perceptojnë një kërcënim ose situatë stresuese. Ky reagim është pjesë e përgjigjes "lufto ose ik" të trupit, duke i ndihmuar njerëzit të qëndrojnë vigjilentë dhe të reagojnë shpejt kur është e nevojshme.

Këto rritje të përkohshme të kortizolit janë një adaptim i dobishëm evolucionar. Problemet mund të lindin kur nivelet e kortizolit qëndrojnë të larta për periudha të zgjatura kohore, gjë që mund të ndodhë kur dikush është nën stres kronik. Kortizoli i ngritur vazhdimisht është i lidhur me probleme të tilla si gjumi i dobët, ankthi, presioni i lartë i gjakut dhe madje edhe imuniteti i dobësuar.

Sa i perket koktejlit, recetat ndryshojnë, por ato kanë tendencë të kenë një kombinim të ujit të kokosit, lëngut (zakonisht portokalli ose ndonjë frut tjetër agrume) dhe disa kripërave (zakonisht kripë deti dhe/ose magnez). Uji i gazuar shpesh shtohet sipas shijes. Ndryshe nga sa mund të sugjerojë emri, ai zakonisht nuk përmban alkool.

Secili nga përbërësit kryesorë supozohet të luajë një rol në mbështetjen e funksionit të gjëndrave mbiveshkore dhe uljen e stresit. Uji i kokosit është i pasur me kalium, i cili ndihmon në ruajtjen e ekuilibrit të duhur të lëngjeve dhe elektroliteve. Lëngu i agrumeve ofron vitaminë C, e cila luan një rol në funksionin e gjëndrave mbiveshkore. Kripa dhe magnezi supozohet të rimbushin mineralet e varfëra nga stresi. Për më tepër, disa studiues besojnë se vetë magnezi mund të ndihmojë në uljen e ndjenjave të ankthit ose stresit. Për shkak të kësaj, disa versione të koktejit të kortizolit përfshijnë pluhur magnezi dhe/ose krem tartari, i cili ka një përqendrim të lartë magnezi së bashku me kalium dhe kripëra të tjera", tha mjekja.

CNN: A ka prova që kjo pije ul në të vërtetë kortizolin dhe zvogëlon stresin?

Wen: Nuk ka prova shkencore që kjo pije ka efektet që pretendon. Ndërsa është e vërtetë që lëndët ushqyese si kaliumi, vitamina C dhe magnezi janë të rëndësishme për funksionin e shëndetshëm të gjëndrave mbiveshkore, ato zakonisht merren në sasi të mjaftueshme përmes një diete të ekuilibruar. Bananet janë ushqimi klasik i pasur me kalium, por shumë të tjerë janë të mbushur edhe me këtë mineral, siç janë rrushi i thatë, kajsitë dhe toni. Vitamina C mund të gjendet në frutat agrume, luleshtrydhet dhe specat. Dhe magnezi është gjithashtu në shumë ushqime, duke përfshirë fasulet, gjalpin e kikirikut dhe perimet me gjethe jeshile.

Mangësitë e vërteta në këto lëndë ushqyese mund të shkaktojnë probleme shëndetësore, por mangësi të tilla janë të rralla tek individët ndryshe të shëndetshëm. Më e rëndësishmja, nuk ka prova që konsumimi i sasive shtesë përtej asaj që i nevojitet trupit do të ofrojë përfitime shtesë ose se do të ulë ndjeshëm nivelet e kortizolit.