Obeziteti rrit ndjeshëm rrezikun nga infeksionet

Personat obezë kanë rreth 70 për qind më shumë gjasa të shtrohen në spital ose të humbin jetën nga sëmundjet infektive, tregon një studim i madh shkencor. Sipas raportit, obeziteti lidhet tashmë me rreth një në gjashtë vdekje nga infeksionet në Mbretërinë e Bashkuar.

Autorët paralajmërojnë se, me rritjen e obezitetit te fëmijët dhe adoleshentët, pa ndryshime të forta në politikat shëndetësore, barra e sëmundjeve kronike – si diabeti, sëmundjet e zemrës dhe kanceri – do të vazhdojë të rritet.

 “Gjetjet tona tregojnë se njerëzit që jetojnë me obezitet kanë rrezik dukshëm më të lartë për t’u sëmurur rëndë ose për të vdekur nga një gamë e gjerë infeksionesh,” shprehet autorja e studimit, Dr. Solja Nyberg. “Meqë normat e obezitetit pritet të rriten globalisht, do të rritet edhe numri i shtrimeve në spital dhe i vdekjeve nga infeksionet e lidhura me të.”

Sipas saj, për të ulur rrezikun e infeksioneve të rënda dhe problemeve të tjera shëndetësore që lidhen me obezitetin, nevojiten urgjentisht politika që ndihmojnë njerëzit të mbajnë një peshë të shëndetshme: akses në ushqim të shëndetshëm dhe të përballueshëm, si dhe më shumë mundësi për aktivitet fizik. Ekspertët e shëndetit publik theksojnë gjithashtu rëndësinë që personat obezë të marrin të gjitha vaksinat e rekomanduara, për të ulur rrezikun e sëmundjeve potencialisht fatale.

Gjatë pandemisë së Covid-19, vendet me përqindjen më të lartë të personave mbipeshë, si Mbretëria e Bashkuar dhe SHBA, patën edhe normat më të larta të vdekshmërisë. Edhe pse lidhja mes obezitetit dhe vdekjeve nga Covid ishte e qartë, deri tani nuk dihej me siguri nëse ky rrezik vlente për sëmundjet infektive në përgjithësi.

Studimi, i botuar në revistën mjekësore The Lancet, analizoi të dhëna nga mbi 67 mijë të rritur në dy studime në Finlandë dhe mbi 470 mijë të rritur në Mbretërinë e Bashkuar. Në fillim u mat indeksi i masës trupore (BMI), ku një vlerë 30 ose më shumë u klasifikua si obezitet. Pjesëmarrësit, me moshë mesatare rreth 42 vjeç, u ndoqën për mesatarisht 14 vite.

Rezultatet treguan se personat obezë kishin 70 për qind më shumë rrezik për t’u shtruar në spital ose për të vdekur nga çdo sëmundje infektive, krahasuar me ata me peshë normale. Rreziku rritej gradualisht me shtimin e peshës trupore: personat me obezitet të rëndë (BMI ≥ 40) kishin trefishin e rrezikut.

Bazuar në këto të dhëna, studiuesit vlerësojnë se deri në 11 për qind e vdekjeve nga infeksionet në mbarë botën mund të parandaloheshin potencialisht nëse obeziteti do të eliminohej. Analiza e detajuar e 10 infeksioneve të shpeshta – përfshirë gripin, Covid-19, pneumoninë, infeksionet urinare dhe ato të rrugëve të frymëmarrjes – tregoi se për pothuajse të gjitha, personat obezë kishin rrezik më të lartë për komplikacione të rënda. Përjashtim bënin HIV-i dhe tuberkulozi, ku nuk u gjet rritje e qartë e rrezikut.

Profesori Mika Kivimäki nga University College London, drejtues i studimit, shpjegon se obeziteti ka gjasa të dobësojë funksionin e sistemit imunitar, duke e bërë organizmin më pak të aftë të luftojë bakteret, viruset, parazitët dhe kërpudhat. Ai shton se të dhënat nga barnat për humbje peshe të tipit GLP-1, si Wegovy dhe Ozempic, mbështesin këtë ide, pasi ulja e peshës duket se shoqërohet edhe me rënie të rrezikut për infeksione të rënda, sëmundje të zemrës dhe disa lloje kanceri. Megjithatë, nevojiten kërkime të mëtejshme për të konfirmuar mekanizmat biologjikë.

Kur këto vlerësime u aplikuan në të dhënat globale, rezultoi se në vitin 2023 obeziteti lidhej me rreth një në 10 vdekje nga infeksionet në mbarë botën. Në SHBA, ky raport arrinte në një në katër, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar rreth një në gjashtë. Vietnami, me përqindjen më të ulët të personave mbipeshë, kishte edhe normën më të ulët të vdekjeve nga infeksionet, me vetëm 600 raste të lidhura me obezitetin nga mbi 50 mijë vdekje gjithsej.

Studiuesit theksojnë se, megjithëse këto vlerësime globale duhen interpretuar me kujdes – sidomos për shkak të mungesës së të dhënave të sakta në disa vende me të ardhura të ulëta – mesazhi është i qartë: obeziteti duhet të ketë një vend shumë më të madh në strategjitë e shëndetit publik për parandalimin e infeksioneve të rënda. Zbatimi efektiv i ndërhyrjeve të bazuara në prova për humbje peshe dhe integrimi më i fortë i obezitetit në programet e vaksinimit për grupet me rrezik të lartë mund të ulë ndjeshëm barrën e sëmundjeve dhe vdekshmërinë.

Këto gjetje vijnë në një kohë kur kërkime të tjera tregojnë se pesha e tepërt është faktor kyç në dhjetëra sëmundje serioze, përfshirë diabetin, sëmundjet e veshkave dhe osteoartritin. Në Mbretërinë e Bashkuar, dy në tre persona klasifikohen si mbipeshë ose obezë, ndërsa obeziteti lidhet me të paktën 13 lloje kanceri dhe një rritje të ndjeshme të diabetit të tipit 2 te moshat e reja.