Pakica që 'bërtet', pse rrjetet sociale krijojnë iluzionin e shumicës

Në rrjetet sociale, ai që duket si mendimi i shumicës shpesh nuk është aspak shumicë. Është thjesht zëri më i lartë, më i shpeshtë dhe më agresiv.

Një grup i vogël përdoruesish, shumë aktivë dhe shpesh më ekstremë në qëndrime, arrijnë të krijojnë përshtypjen se përfaqësojnë të gjithë.

Kështu lind një nga shtrembërimet më të rrezikshme të epokës digjitale: iluzioni i shumicës. Dhe kur njerëzit nisin të heshtin, vetëm sepse mendojnë se janë në pakicë, ky iluzion bëhet edhe më i fortë.

Çfarë është iluzioni i shumicës?

Rrjetet sociale amplifikojnë zërin e atyre që flasin më shumë, por kjo nuk do të thotë se ata përfaqësojnë shumicën. Kjo sjell një fenomen të quajtur iluzion kolektiv – një situatë ku shumica e njerëzve shkojnë pas një ideje që në fakt nuk e mbështesin, vetëm sepse mendojnë se shumica tjetër e grupit e mbështet. Si pasojë, grupi vepron në mënyra që pak njerëz në të vërtetë i pëlqejnë.

Ky iluzion ndikon në mënyrën se si e konceptojmë jetën, marrëdhëniet, dhe institucionet. Rrjetet sociale veprojnë si një dhomë pasqyrash që shtrembëron realitetin.

Problemi nuk është vetëm se disa flasin më shumë. Problemi është se algoritmet i shpërblejnë pikërisht ata. Përmbajtja më emocionale, më polarizuese dhe më provokuese ka më shumë gjasa të komentohet, të shpërndahet dhe të marrë reagime. Kjo krijon një cikël ku ekstremi bëhet më i dukshëm se normalja, ndërsa zërat më të ekuilibruar zhduken në sfond.

Pse rrjetet sociale e shtrembërojnë realitetin

80% e përmbajtjes në rrjetet sociale krijohet nga vetëm 10% e përdoruesve – një grup që shpesh ka qëndrime ekstreme, në lidhje me shumicën e çështjeve sociale. Ky grup krijon iluzionin e një shumice që mendon, duke heshtur shumë të tjerë. Kjo është arsyeja pse shumica prej nesh ose e detyrojmë veten të heshtim, ose pranojmë me kokëulje, duke e bërë këtë iluzion një profeci të vetë-përmbushur.

Kjo ka pasoja të drejtpërdrejta në jetën reale. Njerëzit fillojnë të besojnë se mendimi i tyre është “jashtë kohe”, “i papranueshëm” ose “në pakicë”, edhe kur në fakt nuk është. Për të shmangur sulmin, talljen apo izolimin, shumë zgjedhin të heshtin. Kështu krijohet një spirale heshtjeje: sa më shumë hesht shumica, aq më e fortë duket pakica që dominon ekranin.

Si një pakicë shumë aktive dominon debatin online

Nuk është çudi që liderët që kërkojnë të ruajnë pushtetin janë të parët që përdorin këto mjete për të manipuluar mendimin publik. Një shembull është Nicolas Maduro, lideri i Venezuelës. Për një kohë të gjatë, në rrjetet sociale dukej sikur ai kishte mbështetje të gjerë. Çdo deklaratë e tij pozitive ripostohej dhe shpërndahej gjerësisht. Por, shumë nga këto “ndjekës” dolën të jenë të ashtuquajturat bots – llogari false që ekzistonin vetëm për të përforcuar mesazhet e tij dhe për të sulmuar opozitën.

Në këtë mënyrë, rrjetet sociale nuk pasqyrojnë thjesht realitetin: ato shpesh e deformojnë atë. Ajo që shohim online nuk është domosdoshmërisht ajo që mendojnë njerëzit në të vërtetë, por ajo që platforma vendos të amplifikojë. Prandaj, për të kuptuar më mirë shoqërinë, nuk mjafton të shohësh trendet apo komentet më të zhurmshme; duhet të dëgjosh edhe ata që nuk bërtasin.

Si të mos biesh pre e iluzioneve kolektive

Rrjetet sociale janë një arenë ku kushdo mund të bërtasë më fort ose të heshtë të tjerët duke u maskuar si shumicë. Nëse heshtim dhe nuk sfidojmë atë që mendojmë se beson grupi, ndihmojmë që ai grup të shkojë në drejtimin e gabuar.

Për të shmangur ndikimin e iluzioneve kolektive, duhet të gjejmë kohë për të dalë jashtë hapësirës virtuale dhe për të ndërtuar lidhje reale. Bisedat me familjen, fqinjët dhe komunitetin janë çelësi për të ruajtur një perspektivë të shëndetshme.

Nuk duhet lejuar që shtrembërimi i rrjeteve sociale të ndikojë në mënyrën se si i trajtojmë njerëzit në jetën reale. Ndërkohë që rrjetet sociale nuk do të zhduken, fuqia e tyre për të krijuar iluzione mund të kufizohet kur secili nesh vendos të flasë dhe të qëndrojë i vërtetë ndaj mendimeve dhe vlerave të veta.

Shumica e vërtetë nuk është gjithmonë ajo që duket në ekran. Shpesh, ajo është e heshtur, e lodhur, e painteresuar për konfliktin e përhershëm online. Por heshtja e saj i jep më shumë fuqi pakicës që bërtet. Dhe pikërisht këtu qëndron rreziku më i madh i rrjeteve sociale: jo vetëm se na tregojnë një realitet të shtrembëruar, por se na bindin ta pranojmë atë si të vërtetë. / bota.al