Shkencëtarët zbulojnë një ekzoplanet gjigant, 9 herë më i madh se Jupiteri

Shkencëtarët kanë vëzhguar një planet gjigant rreth nëntë herë më i madh se masa e Jupiterit në një fazë jashtëzakonisht të hershme të formimit. Mediat e huaja shkruajnë se ky zbulim sfidon kuptimin aktual të formimit planetar.

Studiuesit përdorën teleskopin Subaru të vendosur pranë majës së një vullkani joaktiv Havai dhe teleskopin hapësinor Hubble në orbitë për të studiuar planetin, një gjigant gazi që rrotullohet jashtëzakonisht larg nga ylli i tij i ri pritës.

Gjigantët e gazit janë planetë, si më të mëdhenjtë e sistemit tonë diellor, Jupiteri dhe Saturni, të përbërë kryesisht nga hidrogjen dhe helium, me gazra rrotullues që rrethojnë një bërthamë më të vogël të ngurtë.

"Ne mendojmë se është ende shumë herët në procesin e "lindjes" së tij," tha astrofizikani Thayne Currie i Teleskopit Subaru dhe Qendra Kërkimore NASA-Ames, autori kryesor i studimit të botuar të hënën në revistën Nature Astronomy.

"Dëshmitë tregojnw se kjo është faza më e hershme e formimit e vërejtur ndonjëherë për një gjigant gazi".

9.5 trilion km nga Toka

Ai është i ngulitur në një disk të gjerë gazi dhe pluhuri, që mban materialin që formon planetët dhe ndodhet 508 vite dritë, distanca që drita udhëton në një vit, 9.5 trilion km nga Toka.

Ky yll mori një moment famë të shkurtër kur imazhi i tij u shfaq në një skenë në filmin e vitit 2021 'Don't Look Up'.

Janë identifikuar rreth 5000 planetë përtej sistemit tonë diellor, apo ekzoplaneteve. Ky, i quajtur AB Aur b, është ndër më të mëdhenjtë. Planetët në procesin e formimit - të quajtur protoplanetë - janë vëzhguar vetëm rreth një ylli tjetër.

Pothuajse të gjithë ekzoplanetët e njohur kanë orbita rreth yjeve të tyre brenda distancës që ndan diellin tonë dhe planetin e tij më të largët Neptun. Por ky planet rrotullohet tre herë më shumë se Neptuni nga dielli dhe 93 herë largësia e Tokës nga dielli.

Lindja e tij duket se po ndjek një proces të ndryshëm nga modeli standard i formimit planetar.

"Zbulimi sfidon të kuptuarit tonë"

"Mendimi konvencional është se shumica, nëse jo të gjithë, planetët formohen nga grumbullimi i ngadaltë i trupave të ngurtë në një bërthamë shkëmbore dhe se gjigantët e gazit kalojnë këtë fazë përpara se bërthama e ngurtë të jetë mjaft masive për të filluar grumbullimin e gazit," tha astronomi dhe bashkëbiseduesi i studimit, Olivier Guyon.

Në këtë skenar, protoplanetët e ngulitur në diskun që rrethojnë një yll të ri gradualisht rriten nga pluhuri në objekte të ngurta me madhësi guri dhe, nëse kjo bërthamë arrin disa herë masën e Tokës, atëherë fillojnë të grumbullojnë gaz nga disku.

"Ky proces nuk mund të formojë planetë gjigantë në një distancë të madhe orbitale, kështu që ky zbulim sfidon të kuptuarit tonë të formimit të planetit," tha Guyon.

Burimi: Euronews