Shumica e grave që vuajnë nga Alzheimer-i, kanë këtë të përbashkët, thonë studiuesit

Gratë duhet të sigurojnë që të marrin sasinë e mjaftueshme të acideve yndyrore omega në dietën e tyre, pasi u gjetën nivele jashtëzakonisht të ulëta të këtyre komponimeve te pacientet gra, të prekura nga sëmundja e Alzheimer-it. Analizat e gjakut treguan se gratë me këtë sëmundje kanë nivele 20% më të ulëta të acideve yndyrore omega, një fenomen që nuk u vu re te burrat.

Nivele të ulëta të tilla nuk u panë te burrat me Alzheimer, duke sugjeruar se mund të ketë dallime gjinore në mënyrën se si sëmundja zhvillohet dhe ndikon në fiziologjinë e personit.

“Dallimi gjinor ishte gjetja më e habitshme dhe e papritur,” tha Dr. Cristina Legido-Quigley, autore e studimit në “King’s College London”, e publikuar në revistën “Alzheimer’s & Dementia”.

 “Ka një tregues se mungesa e këtyre komponimeve mund të jetë shkaku i Alzheimer-it, por na duhet një provë klinike për ta konfirmuar këtë.”

Sëmundja e Alzheimer-it është dy herë më e zakonshme te gratë sesa te burrat. Faktorë si jetëgjatësia më e lartë mesatare e grave, dallimet hormonale, përgjigjet imune dhe mundësitë arsimore mund të luajnë të gjithë një rol në zhvillimin e sëmundjes.

Në studimin më të fundit, studiuesit analizuan nivelet e lipideve, që janë komponime yndyrore, në gjakun e 306 personave me Alzheimer, 165 personave me dëmtim të lehtë konjitiv dhe 370 personave që ishin të shëndetshëm mendërisht. Lipidet mund të jenë të ngopura ose të pangopura, ku të parat konsiderohen të dëmshme, ndërsa të dytat përgjithësisht të shëndetshme.

Gratë me sëmundjen e Alzheimer-it kishin nivele më të larta të lipideve të ngopura dhe nivele më të ulëta të lipideve të pangopura sesa gratë e shëndetshme mendërisht, një model që nuk u vërejt te burrat. Legido-Quigley tha se nëse ndryshimet në mëlçi ose metabolizëm janë përgjegjëse, ndoshta më pak acide yndyrore omega arrijnë në tru te gratë. “Dhe këto lipide ushqejnë trurin,” shtoi ajo.

Dieta të pasura me acide yndyrore omega-3, si dieta Mesdhetare, lidhen prej kohësh me përfitime për zemrën, trurin dhe organet e tjera. Një studim nga viti 2022 zbuloi se personat në moshë të mesme me nivele më të larta të acideve yndyrore omega-3 në gjak kishin funksion konjitiv më të mirë se të tjerët.

Disa prova kanë gjetur se dhënia e suplementeve omega-3 tek të moshuarit nuk përmirësoi funksionin konjitiv ose kapacitetin mendor tek ata që tashmë ishin diagnostikuar me demencë.

Legido-Quigley do të nisë një provë klinike për të testuar nëse suplementet mund të vonojnë sëmundjen e Alzheimer-it, veçanërisht te gratë me nivele të ulëta të acideve yndyrore të pangopura, duke shtuar se kjo rënie mund të fillojë të shfaqet kur gratë janë në të 50-at. Ndërkohë, ajo tha se gratë duhet të sigurohen që të marrin acide yndyrore omega në dietën e tyre.

Ekzistojnë tre acide yndyrore omega-3 thelbësore, të njohura si ALA, DHA dhe EPA. ALA gjendet në ushqime bimore si farat e chia, farat e lirit dhe arrat. DHA dhe EPA vijnë kryesisht nga peshku. NHS rekomandon të hahet dy porcione peshku nga 140 g në javë, ku njëri të jetë peshk me yndyrë, për të marrë mjaftueshëm DHA dhe EPA.

Dr Julia Dudley nga “Alzheimer’s Research UK”, e cila bashkëfinancoi studimin, tha se duhet bërë më shumë punë për të zbuluar mekanizmat pas dallimit gjinor dhe për të parë nëse ndryshimet në stilin e jetës, përfshirë dietën, mund të luajnë një rol në parandalimin e sëmundjes.

“Të kuptuarit se si sëmundja funksionon ndryshe te gratë mund të ndihmojë mjekët të përshtatin trajtimet dhe këshillat shëndetësore në të ardhmen,” sqaroi ajo.