BE-ja po humb betejën e PR dhe 'fuqinë e butë' në Ballkanin Perëndimor

Rezultatet e fundit të sondazhit të publikuar nga Grupi Këshillimor i Politikave të Ballkanit në Evropë (BiEPAG) japin një pamje negative të pozitës së Bashkimit Evropian në perceptimin publik të Ballkanit Perëndimor. Ndërsa shumica e qytetarëve të rajonit ende mbështesin anëtarësimin në BE, ata janë gjithnjë e më skeptikë se kjo do të ndodhë dhe BE-ja nuk është aktori i huaj më i vlerësuar pothuajse kudo në rajon.

Këto ishin disa nga pikat kryesore të publikimit të BiEAPG të prezantuara dje në një webinar të zhvilluar në bashkëpunim me Qendrën për Reformën Evropiane.

Profesori në Universitetin e Peloponezit dhe anëtari i BiEPAG Nikolaos Tzifakis tha se, sipas rezultateve të sondazhit, BE-ja perceptohej si partneri dhe donatori më i madh tregtar në rajon. Mirëpo, gjatë pandemisë kishte shumë pakënaqësi me Brukselin dhe Serbia arriti të lërë përshtypje më pozitive te qytetarët e Maqedonisë së Veriut, Bosnje-Hercegovinës dhe Malit të Zi duke u bërë më e shpejtë në dërgimin e vaksinave.

Tzifakis tha se Bashkimi Evropian ishte aktori i huaj më i vlerësuar në vetëm një vend të rajonit, Malin e Zi. Në Serbi, kjo është Rusia, ndërsa në Kosovë dhe Shqipëri, janë Shtetet e Bashkuara.

“Në të gjitha vendet përveç Shqipërisë, BE-ja shihet si një burim më i madh i lajmeve të rreme sesa Rusia dhe Kina, gjë që është një goditje e madhe për besueshmërinë e BE-së”, tha Tzifakis.

Milica Deleviq, Drejtoreshë e Qeverisjes dhe Çështjeve Politike në Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim, gjithashtu një anëtare e BiEPAG, theksoi se gjetjet kryesore të sondazhit ishin shkalla në të cilën BE e kishte humbur betejën e PR dhe fuqinë e butë në Ballkanin Perëndimor. .

Ajo shtoi se një ndryshim zgjedhor nuk ka gjasa të ndryshojë një orientim gjeopolitik në vendet e rajonit, sepse ai është zgjidhur.

“Por, njerëzit nuk janë më të pasionuar. Njerëzit do të vazhdojnë të thonë se e mbështesin anëtarësimin në BE, por jo me aq pasion sa në vitet 1990 dhe fillim të viteve 2000”, tha Deleviq.

Në Serbi veçanërisht, ndryshimi i orientimit gjeopolitik ka më shumë gjasa me partinë në pushtet që tw ndjek retorikën e saj tashmë ekzistuese pro-ruse dhe pro-kineze, sesa opozita që vjen në pushtet.

Një trend tjetër domethënës është se pozicioni ndaj Kinës tani është një linjë më e rëndësishme polarizimi midis mbështetësve të qeverisë dhe opozitës në Serbi sesa BE-ja, theksoi Deleviq.

Në Mal të Zi, nga ana tjetër, votuesit e DPS-së janë ende më pro-evropianët, ndërsa mbështetja e përgjithshme për NATO-n është rritur gjatë vitit të kaluar.

“Po e marr si shenjë se kjo është zgjidhur”, tha Deleviq.

Brezi i ri, shtoi ajo, nuk do të ndryshojë kursin gjeopolitik të vendeve të tyre, por do të jetë më pak i apasionuar pas BE-së.

Florian Bieber, profesor në Universitetin e Grazit, një koordinator i BiEPAG, tha se rajoni ishte afruar shumë më afër skenarit turk në drejtim të zgjerimit të BE-së.    

“Procesi i anëtarësimit në BE është një krizë e thellë. Pa të, mendoj se nuk do të shihnim një prani të qëndrueshme të aktorëve të tretë dhe praninë e tyre të ekzagjeruar në perceptimin publik”, tha Bieber.

Ai shtoi se shumica e njerëzve në rajon ende e mbështesin anëtarësimin në BE, por numri në rritje beson se kjo nuk do të ndodhë kurrë. Ai e krahasoi këtë situatë me blerjen e një bilete lotarie - ju mund ta blini atë, por nuk e planifikoni të ardhmen tuaj me të.

Ai theksoi se kur bëhet fjalë për ndikimet gjeopolitike në rajon, nuk bëhet fjalë për BE-në kundrejt pjesës tjetër, sepse vetë Unioni nuk është monolit.

Robert Cooper, ish-këshilltar i Përfaqësuesit të Lartë të BE-së, tha se do të ishte mirë të përqendroheshim në politika dhe jo në sondazhet e opinionit.

“Ju i ndryshoni sondazhet duke vepruar, duke bërë diçka. Dhe ka gjithmonë mundësi nëse i kërkon ato”, tha Cooper.

Pyetja është në të vërtetë që anëtarët e BE-së të vendosin – a duan të zgjerohen apo thjesht duan të shtiren, tha ai.

 “BE ka një zgjedhje. Nuk e di se në cilën rrugë do të shkojë. Por mendoj se kanë bërë shumë zgjedhje të këqija”, theksoi ai.

Në temën e opinionit publik, Milica Deleviq tha se është konteksti në të cilin bëhet politika.

“Arsyeja pse ka mungesë të mbështetjes për zgjerimin është sepse opinioni publik në BE është pasqyra e Ballkanit Perëndimor”, tha ajo.

Florian Bieber shtoi se këto shifra tregojnë atë që autoritetet duan të ndodhë. Qeveria e Serbisë dëshiron që qytetarët të jenë euroskeptikë sepse u heq presionin për zbatimin e reformave, vlerësoi ai.

Kur bëhet fjalë për çështjen se çfarë duhet bërë në vijim, Bieber tha se nuk mendon se duhet të ketë alternativa të zgjerimit të BE-së, sepse do të ishte pranimi i humbjes, dhe kjo është pikërisht ajo që kundërshtarët duan.

“Ka një diskutim për modelet e mundshme të zgjerimit, por vendimtar është vullneti politik”, përfundoi ai.

Përkthyer nga European Western Balkans