Komunat shqiptare dhurojnë literaturë në gjuhën shqipe për shqiptarët etnikë në Serbi

Rreth 200 libra në gjuhën shqipe janë mbledhur nga banorët vendas në qytetin e Pogradecit në Shqipëri, për t'ua dërguar shqiptarëve etnikë që jetojnë në Serbi, të cilët kanë shprehur vështirësi në aksesin e literaturës së tillë në bibliotekat dhe shkollat lokale, raporton EURACTIV.

Gjatë vizitës së tij të fundit në Pogradec, Nagip Arifi, kryebashkiak i Bujanoviqit, një rajon me shumicë etnike shqiptare, shpjegoi se zgjedhësit e tij "vuanin" nga mungesa e aksesit në letërsinë shqipe. Si kundërpërgjigje, nënkryetarja e Bashkisë së Pogradecit, Entela Gusho bëri të ditur se janë mbledhur dhe do të shpërndahen mbi 200 libra.

“Kjo ide ka nisur në fund të marsit, kur në Pogradec ishin të gjithë kryetarët e komunave të Maqedonisë, Kosovës, por edhe të komunave shqiptare serbe. Kryetari i komunës së Bujanovcit është shprehur me dhimbje se biblioteka e këtij qyteti ka mungesë të librave dhe autorëve shqip dhe banorët e kësaj komune janë në kërkim të këtyre librave”, tha Gusho.

Shumë nga librat e dhuruar erdhën nga të rinj dhe studentë.

“Kam dëgjuar për thirrjen që ka bërë komuna e Pogradecit për dhurimin e librave për bibliotekën e Bujanocit në luginën e Preshevës, marrëdhënia ime me librin është e shenjtë dhe jam frymëzuar të marr pjesë në këtë iniciativë… Mendoj se libri është arma më e fortë për të lidhur njerëzit, veçanërisht bashkatdhetarët tanë”, tha studentja Fjona Danglli për Euronews.

Donatorja tjetër, Loridela Beqari tha: “Vendosa të dhuroj një libër dhe shumë të tjerë që i kam në shtëpi sepse u bëra pjesë e kësaj iniciative për pasurimin e bibliotekës së Bujanocit. Pasioni që kam për librat dhe duke ditur që të tjerët nuk kanë të njëjtën mundësi që ne kemi për të lexuar shqip, do të dhuroj një pjesë të librave të mi.”

Në vitin 2020, qeveria shqiptare dhuroi libra në gjuhën shqipe për studentët në të njëjtin rajon për t'i ndihmuar në studimet e tyre. Rreth 4,052 studentë përfituan nga programi, i cili kushtoi rreth 140,000 €.

Shqiptarët etnikë që jetojnë në Luginën e Preshevës të Serbisë jo vetëm që luftojnë për të pasur qasje në libra në gjuhën shqipe në bibliotekat dhe shkollat lokale, por ata po përjetojnë heqjen e paligjshme nga regjistri civil.

Në vitin 2022, EURACTIV raportoi se rreth 6,000 shqiptarë etnikë ishin fshirë nga regjistrat dhe listat e votuesve, që do të thotë se ata nuk mund të votonin, të blinin prona, të aksesonin sistemin shëndetësor ose të regjistronin studentë në shkolla.

Sipas një kërkimi prej vitesh nga një akademike dhe ish-banore e zonës, Flora Ferati Sachsenmaier, shqiptarët etnikë janë fshirë sistematikisht nga regjistrat zyrtarë të shtetit.

Të dhënat e mbledhura dhe të përpunuara nga Sachsenmaier, bazuar në listat historike të votuesve, sugjerojnë se 4,200 në komunën e Medvegjës janë hequr, dhe 2,000 të tjera në Bujanoc raportojnë se janë çregjistruar.

Të dhëna të mëtejshme të mbledhura nga Sachsenmaier sugjerojnë se disa fshatra të Medvegjës kanë parë një rënie të popullsisë shqiptare midis 41-71%, edhe pse ata nuk u larguan kurrë nga zona. Për shembull, fshati Sfrice ka parë që numri i votuesve shqiptarë etnikë është ulur me 71.25% ndërmjet 2012 dhe 2019. Në Sijarinë është 70.64%.

Praktika e supozuar u quajt "spastrim etnik me mjete administrative" nga Komiteti i Helsinkit në Beograd.

Në atë kohë, Komisioni Evropian i tha EURACTIV se ishte në dijeni të raporteve për fshirjen masive të shqiptarëve etnikë nga bazat e të dhënave zyrtare.

“Ne po monitorojmë situatën në dritën e angazhimeve të marra në kuadër të negociatave të pranimit, veçanërisht ato që lidhen me të drejtat e personave që u përkasin pakicave kombëtare,” tha një zëdhënës i Komisionit.