Mediat në Turqi dhe Kroaci më të censuruarat, sulme verbale dhe nënçmim ndaj gazetarëve në Shqipëri

Një rishikim i BIRN për muajin korrik ka treguar se Turqia dhe Kroacia janë dy vendet që mbajnë rekord për censurën digjitale dhe kontrollin në rritje të qeverisë ndaj mediave. Studimi u përqëndrua në vendet e Evropës Juglindore, ndërsa në Ballkan gazetarët përballen kryesisht me probleme në internet.

Në Turqi gjatë muajit të kaluar, censura në internet, survejimet dhe arrestimet patën një ndikim negativ në gazetarinë e pavarur, ndërsa ligji i propozuar i Kroacisë për media ngriti shqetësime rreth rritjes së kontrollit të qeverisë dhe censurës së mundshme që mund të rrezikojë raportimin investigativ dhe të kërcënojë mbrojtjen e burimeve të gazetarëve.

Në Turqi dhe Maqedoninë e Veriut në korrik, urdhrat për heqjen e përmbajtjes dhe betejat ligjore gjithashtu përbënin kërcënim për lirinë e shtypit pasi sfera dixhitale vazhdoi të ishte një fushë beteje për kontrollin e informacionit në të dy vendet.

Kërcënime dixhitale u regjistruan gjithashtu në Shqipëri, Bosnjë, Mal të Zi dhe Rumani e Serbi, me rritje të sulmeve verbale në mediat sociale, fushata negative në internet dhe komente nënçmuese që synojnë gazetarët.

Kosova dhe Bosnja ndërkohë panë një rritje të dezinformatave dixhitale muajin e kaluar përmes fotografive të përpunuara dhe lajmeve të rreme.

Në Turqi, liria e shtypit është përkeqësuar ndjeshëm, me qeverinë e Presidentit Recep Tayyip Erdogan që po përballet me kritika të gjera për trajtimin e gazetarëve. Kërcënimet dixhitale ndaj gazetarëve janë përshkallëzuar, pasi censura dhe survejimi në internet janë bërë praktika të zakonshme.

Përdorimi i ligjeve të rrepta kundër terrorizmit nga qeveria ka rezultuar në arrestime dhe ndalime të gazetarëve, duke çuar në autocensurë dhe një zvogëlim të hapësirës për gazetarinë e pavarur.

Një rast tjetër që u shfaq në korrik u përqëndrua në akuzat për sjellje të pahijshme seksuale kundër Gıyas Güven, ish-drejtor provincial i një kompanie të quajtur Ağrı İŞKUR. U pretendua se Güven u përfshi në praktika mashtruese, duke u premtuar grave mundësi punësimi në këmbim të favoreve seksuale.

Ndërsa skandali tërhoqi vëmendjen, Güven u pezullua nga detyra dhe nisi një hetim.

Si përgjigje, autoritetet turke bllokuan aksesin në 422 pjesë të përmbajtjes në internet në lidhje me akuzat, duke përfshirë artikuj lajmesh, video, cicërima dhe postime të tjera në mediat sociale.

Në Mal të Zi, gazetarët e gazetës së përditshme Vijesti gjithashtu morën fyerje dhe kërcënime në internet duke përdorur gjuhë fyese. Disa u akuzuan në mënyrë të rreme se kishin lidhje me bandat e trafikut të drogës.

Ndërkohë, në Bosnje, gazetari Jasmin Mulahusic u vu nën hetim nga prokuroria për vepra të dyshuara penale në lidhje me nxitjen e urrejtjes kombëtare, racore dhe fetare, si dhe mosmarrëveshje dhe intolerancë, përmes postimeve të tij në Facebook për gazetarë të tjerë.

Në Kosovë, më 2 korrik 2023, një faqe në Facebook e quajtur “Thënie nga Albin Kurti” (“Deklarata nga Albin Kurti”) nisi një sulm ndaj gazetarit Berat Buzhala duke postuar një fotografi të doktoruar të tij.

Imazhi përshkruante në mënyrë të rreme Buzhalën duke u futur në një makinë me targa serbe dhe shoqërohej me një mbishkrim që pretendonte se Buzhala e shihte kryeministrin e Kosovës Albin Kurti si ekuivalent me presidentin jugosllav të kohës së luftës Slobodan Millosheviç.

Megjithatë, fotografia origjinale tregonte Buzhalën me një veturë që kishte targa të vlefshme të Kosovës dhe faqja në Facebook e ndryshoi qëllimisht imazhin për të përhapur dezinformata rreth besnikërisë së gazetarit.

Buzhala mohoi pretendimet dhe sqaroi se targat e veturës ishin ndryshuar në mënyrë digjitale dhe se vetura ishte e një banori të Skenderajt, ku kishte shkuar për të ofruar ndihmë ku kishte vërshime në atë zonë.