SHBA i kërkon Malit të Zi t'i bashkohet ‘Ballkanit të Hapur’, analistët: Kufijtë më pak të sigurt do të sjellin rreziqe

Aleatët perëndimorë po u bëjnë thirrje autoriteteve malazeze të ndryshojnë mendje dhe t'i bashkohen nismës ekonomike të Ballkanit të Hapur, të krijuar nga qeveritë e Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë , por kufijtë më pak të sigurt do të sjellin rreziqe, paralajmëroi analisti Zlatko Vujovic, kreu i Qendrës për Monitorim dhe Kërkim, CEMI.

“Aleatët e SHBA-së po tregojnë dëshirën për ta bërë Malin e Zi një anëtar të kësaj nisme, megjithëse është larg nga të qenit në interesin malazez. Kaq shumë vende të paqëndrueshme që hyjnë në projekt do të destabilizojnë dhe shkatërrojnë vetë projektin. Këto vende thjesht nuk janë në nivelin e zhvillimit për qëllime të tilla ambicioze,” tha Vujovic për BIRN.

Ai pohoi se skema, e cila përfshin heqjen e barrierave në lëvizjen e mallrave dhe njerëzve midis vendeve të Ballkanit, ka rreziqe që janë të vështira për t'u eliminuar për momentin për shkak të kufizimeve të vendeve të përfshira.

“Heqja e pikave kufitare jo vetëm që do të mundësonte lëvizjen e papenguar të mallrave dhe personave, por gjithashtu do të largonte pengesat për kontrabandën e papenguar të narkotikëve dhe cigareve”, tha ai.

“Grupet kriminale do të merrnin lëvizje të papenguar dhe vendet në rajon nuk kanë burimet e tyre ose të përbashkëta të sigurisë për të parandaluar ose kufizuar këto fenomene,” shtoi ai.

Në një samit në vitin 2019, kryeministri shqiptar Edi Rama, kryeministri i asaj kohe të Maqedonisë së Veriut Zoran Zaev dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç u zotuan të punojnë së bashku për iniciativën.

Ata ftuan edhe vende të tjera të Ballkanit, por Mali i Zi, Kosova dhe Bosnja e Hercegovina nuk janë bashkuar deri më tani.

Bosnja dhe Mali i Zi kanë thënë se nuk shohin përfitime të veçanta nga kjo, pasi lehtësimi i udhëtimit dhe tregtisë tashmë mbulohet nga marrëveshja më e gjerë tregtare e CEFTA-s ndërmjet vendeve në Evropën Juglindore, ndërsa kryeministri i Kosovës Albin Kurti ka thënë se do të preferonte një version të përmirësuar të marrëveshjen e CEFTA-s.

Në nëntor, kryeministri malazes Zdravko Krivokapiç tha se nuk ka nevojë të bashkohet me nismën e Ballkanit të Hapur pasi anëtarësimi në BE është qëllimi kryesor për vendin e tij.

Por në dhjetor, zëvendëskryeministri Dritan Abazovic deklaroi se Mali i Zi mbështet fuqishëm çdo lloj përmirësimi të bashkëpunimit rajonal.

“Nëse e shikojmë Open Balkan si alternativë ndaj BE-së, atëherë nuk jemi për të, por nuk jam i sigurt se kjo nismë është në kundërshtim me integrimin evropian. Përkundrazi, çdo lloj bashkëpunimi më i thellë do të çonte në reforma më të shpejta”, tha Abazovic.

Zëvendëssekretari amerikan i shtetit Gabriel Escobar tha në nëntor se nisma e Ballkanit të Hapur nuk do të funksionojë nëse nuk përfshin të gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor. Duke iu drejtuar një konference në internet në parlamentin serb, Escobar tha se sfidat kryesore të nismës janë kontrollet kufitare.

“SHBA-ja është e gatshme të ndihmojë iniciativat rajonale nëse ato nuk pengojnë integrimin evropian. Ne jemi të gatshëm t'ju ndihmojmë në këtë rrugë dhe të arrini standardet ndërkombëtare, "tha Escobar.

Në dhjetor, komisioneri i BE-së për Zgjerimin, Oliver Varhelyi, vlerësoi nismën e Ballkanit të Hapur si pasardhës të Procesit të Berlinit, një nismë e mëparshme e mbështetur nga BE për të nxitur bashkëpunimin rajonal midis vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe u kërkoi shteteve të tjera të bashkohen.