Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Raporti i DASH: Rritja e pakontrolluar e kontratave PPP ka shkatërruar tregun, e ka bërë të pamundur konkurrencën

Politiko 10 Shtator 2020, 09:36

Raporti i DASH: Rritja e pakontrolluar e kontratave PPP ka shkatërruar

Për të 7 vite me radhë Shqipëria vazhdon të jetë një vend i papëlqyer për investimet e huaja. Raporti i DASH evidenton se vendi duhet të përmbushë kushte përpara konferencës së parë ndërqeveritare për çeljen e negociatave në BE. Më pas rreshton probleme të thella:

Korrupsioni është një pikë nevralgjike që lidhet me mungesën e dëshirës për investime të huaja.

Mungesa e transparencës sidomos në prokurimet publike.

Kontrata të vështira për tu zbatuar.

Korrupsioni më qeveri dhe mbi të gjitha tendera është I gjithëpranishëm.

Rritja e pakontrolluar e kontratave PPP ka shkatërruar tregun dhe ka bërë të pamundur konkurrencën.

Mungesa të analizave kosto-përfitim të këtyre kontratave ka shkatërruar garën.

Bizneset amerikane ballafaqohen me raste korruptive dhe kërkesa par pagesa të tilla.

Investitorë të ndryshëm amerikanë janë përballur me çështje tregtare me entitete private dhe publike përfshirë dhe arbitrazhin ndërkombëtar. Në 2019 dhe 2020 një kompani amerikane u largua si pasojë e vendimeve të dyshimta të gjyqësorit dhe vendimmarrjes në pikëpyetje të palëve të tjera në një çështje që lidhet me investimet.

Pronat vazhdojnë të jenë problem sidomos çështja e certifikatës së pronësisë. Ka plot raste të individëve që manipulojmë sistemin gjyqësor për të marrë pronat që s’janë te tyre.

Shqipëria perceptohet si një nga vendet me korrupsion të lartë, korrupsioni vazhdon të minojë sundimin e ligjit dhe të manipulojë apo frenojë zhvillimin ekonomik.

SHBA nuk figuron më vendet e para për imvestimet e huaja direkte. Kjo tregon nivelin e ulët të investimeve amerikane në vend.

Qeveria shqiptare ka kaluar disa ligje në lidhje me pronën që janë të pakoordinuara dhe jo realisht efektive. Sipas raportit të progresit të BE vendi ende nuk ka trajtuar sic duhet kompensimin e pronave.

“Shqipëria është një vend me të ardhura të mesme. Rreth 45 përqind e popullsisë jeton në zonat rurale. FMN vlerëson se PBB-ja reale e Shqipërisë u rrit me 2.2 përqind në 2019 dhe se PBB do të tkurret me 5 përqind në 2020 për shkak të tërmetit në Nëntor 2019 dhe krizës COVID-19.

Gjatë Konferencës Ndërkombëtare të Donatorëve pas tërmetit në Shkurt, donatorët ndërkombëtarë premtuan afër 330 milion USD në grante dhe afërsisht 940 milion USD në kredi të butë.

Shqipëria mori statusin e kandidatit për në BE në qershor 2014 dhe, në mars 2020, Këshilli Evropian miratoi rekomandimin e Komisionit Evropian për të hapur bisedimet e pranimit me Shqipërinë. Para Konferencës së parë Ndërqeveritare, e cila shënon fillimin e negociatave të pranimit, Shqipëria duhet të zbatojë një numër reformash në sektorin e drejtësisë, të miratojë ndryshime në kodin e saj zgjedhor, të çojë përpara përpjekjet për të mbështetur të drejtat e pakicave, të ulë pretendimet e azilit në vendet anëtare të BE, dhe të tregojë progres të prekshëm në luftën e tij kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit.

Ligji për Investimet e Huaja përshkruan mbrojtje specifike për investitorët e huaj dhe lejon 100 përqind të pronësisë së huaj të kompanive në të gjithë, përveç disa sektorëve. Shqipëria ka qenë në gjendje të tërheqë nivele në rritje të investimeve të huaja direkte (IHD) në dekadën e fundit.

Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, fluksi i IHD-ve ka qenë mesatarisht 1.1 miliardë dollarë në gjashtë vitet e fundit dhe IHD-të e aksioneve arritën në 9.5 miliardë dollarë në fund të vitit 2019. Investimet janë përqendruar në sektorin e energjisë, industritë nxjerrëse, bankat dhe sigurimet, telekomunikacion dhe pasuri të paluajtshme. Zvicra, Hollanda, Kanada, Turqia, Austria dhe Greqia janë burimet më të mëdha të IHD-ve.

Për të tërhequr IHD dhe për të promovuar investimet e brendshme, Shqipëria miratoi një Ligj mbi Investimet Strategjike në 2015. Ligji përshkruan stimujt e investimeve dhe ofron procedura të shpejta administrative për investitorët strategjikë të huaj dhe vendas deri më 31 Dhjetor 2020, në varësi të madhësisë së investimit dhe numri i vendeve të punës të krijuara. Në 2015, për të promovuar IHD, qeveria miratoi gjithashtu legjislacionin që krijon Zona të Zhvillimit Ekonomik Teknik (TEDA), si zonat e tregtisë së lirë. Zhvillimi i TEDA-s së ende nuk ka filluar pas disa përpjekjeve të dështuara të tenderit.

Pavarësisht nga një kornizë e shëndoshë ligjore dhe përparimit në reformën elektronike, investitorët e huaj e perceptojnë Shqipërinë si një vend të vështirë për të bërë biznes. Ata përmendin korrupsionin, veçanërisht në gjyqësor, mungesën e transparencës në prokurimin publik dhe zbatimin e dobët të kontratave si problemet e vazhdueshme në Shqipëri.

Raportet e korrupsionit në prokurimet qeveritare janë të zakonshme. Përdorimi në rritje i kontratave të partneritetit publik privat (PPP) ka ulur mundësitë e konkurrencës, përfshirë investitorët e huaj, në infrastrukturë dhe sektorë të tjerë. Analizat e dobëta të kostos dhe përfitimit dhe mungesa e ekspertizës teknike në hartimin dhe monitorimin e kontratave PPP janë shqetësime të vazhdueshme. Investitorët amerikanë sfidohen nga korrupsioni dhe vazhdimi i praktikave informale të biznesit. Disa investitorë amerikanë janë përballur me mosmarrëveshje të diskutueshme tregtare si me ente publike dhe private, duke përfshirë disa që shkuan në arbitrazh ndërkombëtar. Në 2019 dhe 2020, përpjekja për investime e një kompanie amerikane dyshohet se u pengua nga disa vendime gjyqësore dhe veprime të dyshimta të palëve të interesuara të përfshira në një mosmarrëveshje mbi investimin”, thuhet ndër të tjera në raportin për klimën e investimeve në Shqipëri 2020.