Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

OP-ED

Skandalet ‘Xhafaj’ dhe ‘Tahiri’ janë më të mëdha se sa fuqia e Ramës për t’i mbyllur

Politiko 19 Qershor 2018, 14:51

Fitim Zekthi

Shqipëria qeveriset nga një grup politik që vazhdimisht hap çështje të rëndësishme, bie në skandale, merr vendime të diskutueshme për ekonominë apo infrastrukturën, jep koncesione apo tendera për për gjëra madhore, duke mos lejuar për asgjë një disutim të plotë dhe të gjerë.

Sapo nis një debat për një çështje bazike për demokracinë, si emërimi antikushtetues i Prokurorit të Përgjithshëm, del një çështje tjetër si ajo e arrestimit të ish-ministrit të Brendshëm, Tahiri. Sapo nis debati mbi përgjegjësitë e qeverisë për trafikun e drogës, ish-ministri lirohet dhe nis një debat i ri. Sapo nis një debat mbi përgjegjësitë e e qeverisë për çështjen e ministrit Xhafaj, që dyshohet se ishte në dijeni të dënimit me burg për trafik droge në Itali, nis një debat për pranimin apo jo të emigrantëve, apo hapjen e një qendre për terrorizmin.

Kjo gjë vazhdon të paktën prej pesë mujash ose këta pesë muaj është bërë shumë më e dendur. Kjo ndodh për dy arsye. Së pari, qeveria është aq shumë e ngatërruar në problem, sa ajo përkufizohet vetëm nga problemet dhe me gjithë përpjekjen gjigande për të mos lejuar të flitet për problemet, ato do ta shfaqin veten.

Së dyti, vetë qeveria kujdeset që popullit dhe opinionit t’i hidhet vazhdimisht tagji si ushqim i përditshëm në mënyrë që, duke u endur nga skandali në skandal, apo nga debati në debat, çdo skandal dhe çdo debat të degjenerojë. Kjo është një taktikë e njohur manipulimi.

Që e gjithë kjo të ndodhë duhet që institucionet që mbajnë në këmbë mekanizmat e funksionimit të demokracisë të shemben ose të mos ekzistojnë. Tërë mendimi politik, që nga periudha kur bota njohu sërish demokracinë, pas revolucioneve të në Europë dhe SHBA në shekullin 18, konsiston në faktin që degët e qeverisjes duhet të jenë të ndara, të kontrollojnë njëra-tjetrën dhe të kenë pushtet të kufizuar.

Kështu, Qeveria duhet të jetë nën kontrollin e paralamentit i cili miraton buxhetin dhe ligjet, ngre komisione hetimore dhe mund ta rrëzojë qerverinë… Gjykatat dhe Prokuroria janë të pavarura dhe para tyre çdokush nuk ka asnjë përparësi ndaj askujt. Gjykata mund të rrëzojë, jo vetëm vendime qeverie por edhe ligje të Parlamentit. Vetë Gjykata, për shkak të mekanizmave të zgjedhjes, është nën një kontroll të brendshëm dhe, anëtarë të shkallës së epërme të saj mund të shkarkohen nga Parlamenti…Veç ndarjes dhe kufizimit të pushteteve, demokracia ka nevojë edhe për një shkallë të caktuar lirie të shtypit, në mënyrë që e vërteta për qeverisjen njerëzve të mos iu tregohet nga Qeveria.

Shqipëria, asnjëherë në këta 27 vite pluralizëm, nuk ka patur një ndarje të qartë të pushtetit të Qeverisë nga ai i Palamentit. Thuajse gjithnjë, Qeveria ka patur kjontroll në një shkallë të caktuar mbi Parlamentin. Megjithatë, është hera e parë që nga viti 1998, që Kryeministri ka kontroll të plotë, gati absolut mbi Parlamentin. Në vitin 1998, ndonëse PS kishte një shumicë dërrmuese kushtetuese deputetësh, kryeministri Nano nuk e kishte nën kontroll të plotë Parlamentin. Ai Parlament nuk miratonte çdo gjë që donte Kryeministri. Madje, ai Parlament, po atë vit, zgjodhi një Kryeministër tjetër, Majkon.

Në vitet 1999-2000, kryeministri Majko, por edhe Meta më pas, nuk kishin kontroll absolut mbi Parlamentin. Madje ai Parlament largoi Majkon. Pas vitit 2001, ndonëse PS kishte shumicë të cilësuar deputetësh, kryeministri Meta nuk kishte kontroll të plotë mbi atë Parlament për shkak se vetë Parlamenti u konsiderua i manipuluar nga zgjedhjet në Dushk, por edhe për shkak të konfliktit të brendshëm në PS. Ai Parlament largoi Metën. Më pas ai Parlament largoi Majkon sërish dhe solli Nanon. Nano nuk pat asnjëherë kontroll të plotë mbi Parlamentin.

Në këtë periudhë, gjykatat dhe Prokuroria ishin të lidhura me PS, por PS kurrë nuk pati kontroll mbi to. Parlamenti i PS-së largoi me zhurmë Prokurorin e Përgjithshëm, Rakipi, që nuk ishte vegël qorre e PS, dhe solli Sollakun që, nuk ishte gjithashtu një vegël qorre e PS, ndonëse që të dy ishin të lidhur fort me PS. Edhe gjykatat kishin profil të njëjtë me atë të prokurorëve të përgjithshëm. Pra ishin të lidhura me PS, por jo vegla të verbra. Shtypi ishte edhe ai i lidhur me partitë. Shtypi kryesor ishte mbështetës i qeverisë së PS, i grupeve të ndryshme në të. Fryma në shtyp ishte kundër opozitës, por e vërteta nuk zhbëhej dhe populli nuk e mësonte se si qeverisej nga Qeveria.

Pas vitit 2005, kryeminsitri Berisha nuk kishte asnjëherë kontroll të plotë mbi Parlamentin. Ai madje ishte i varur nga partitë e koalicionit, ku votat e Mediut, Xhuvelit dhe Ndokës ishin vendimtare. Brenda vetë PD u krijua ‘grupi i deputetëve të Topit’. Sigurisht, që Berisha e kontrollonte Parlamentin, por nuk e dominonte plotësisht. Gjykatat dhe Prokurori i Përgjithshëm nuk ishin fare në anën e qeverisë. Dihet lufta e Kryeministrit me anëtarin e KLD, Gjermeni të cilin nuk e hoqi dot, apo me Prokurorin e Përgjithshëm, Sollaku, të cilin e hoqi vetëm pas tre vitesh. Prokurorja e Përgjithshme, Ina Rama, nuk ishte fare nën kontrollin e Qeverisë, përkundrazi.

Më pas, kur në koalicion erdhi LSI, kryeministri Berisha, sigurisht, që nuk e kishte nën kontroll të plotë Parlamentin. Ndonëse Prokurori i Përgjithshëm u zgjodh nga presidenti Nishani dhe ishte miqësor me Qeverinë, gjykatat sidomos, morën vazhdimisht vendime kundër Qeverisë. Gjykata Kushtetuese e rrëzoi edhe ‘Marrëveshjen për detin’. Ajo mori edhe mjaft vendime të tjera kundër. Shtypi ishte përgjithësisht kundër Qeverisë. Ambasadori Arvizu tha në një rast se televizioni më i madh në vend ishte kundër qeverisë.

Sot, kryeministri Rama ka kontroll të plotë mbi Parlamentin. Ai e dominon atë në çdo aspekt. Aty nuk gjendet një deputet që të kritikojë seriozisht, ose votojë kundër diçkaje që e mbron Kryeministri (veç rasteve kur bëhet propagandë dhe gjasme dikush bën kritika). Është rasti i parë, pas viteve 1992-1997, kur Parlamenti ka këtë dominim nga ekzekutivi. Të dyja pushtetet janë plotësisht në një dorë. Prokurorja e Përgjithshme është sot plotësisht nën kontroll të Kryeministrit i cili e ka zgjedhur atë me votat e partisë së tij, në mënyrë jo kushtetuese, të propozuar nga vetë partia e tij. Kemi, për herë të pare, një Prokurore të Përgjithshme vegël të verbër të qeverisë. Gjykata Kushtetuese është shkrirë. Formalisht, një Gjykatë Kushtetuese ekziston kudo në botë dhe Shqipëria është vendi i vetëm që nuk e ka një të tillë sot. Mediat kryesore janë plotësisht nën kontrollin e qeverisë. Popullit dhe opinionit, e vërteta mbi Qeverinë i tregohet nga vetë Qeveria. Në këto kushte, Qeveria bie në skandale, prodhon çështje, hap çështje, mbyll skandale, çel debate dhe sulmon opozitën.

Kjo panoramë tregon pse ‘çështja Tahiri’ ra në heshtje dhe pse ai u lirua, pse ‘çështja Xhafaj’ ra në heshtje dhe pse ai nuk mbajti asnjë përgjegjësi. Çfarëdo talenti që të kishte në propagandë Kryeministri, nqs Prokuroria nuk do ta lejonte vëllanë e ministrit Xhafaj të ikte në Itali, dhe do ta ballafaqonte atë me Albert Veliun, do të kishim një histori tjetër. Çfarëdo talenti që të ketë Kryeministri në propagandë apo në stilin e veshjeve, nqs Prokuroria dhe Gjykata nuk do të lejonte ekstradimin e dëshmitarit Seitaj në Itali, por do ta përdorte për provë kundër Tahirit, do të kishim një histori tjetër. E njëjta gjë me dhjetëra çështje të tjera.

Në njëfarë mënyre nuk është talenti i qeverisë për propaganda, por shembja e plotë e institucioneve që bëjnë të mundur funksionimin e demokracisë çka ka sjellë këtë gjendje. Megjithatë, zëvendës kryetari i grupit të CDU tha pak ditë më parë se, Xhafaj nuk mund të rrijë ministër dhe se Tahiri duhet të hetohet në kushte të tjera. Ky është tashmë problem që nuk zgjidhet me propagandë. Rama mund të shkatërrojë institucionet dhe më pas t’i gënjejë sa të dojë njerëzit apo të jetë ai zëri i vetëm që iu flet atyre, por nuk e bën këtë me vendimmarrësit e rëndësishëm në BE. Çdo lak është ndërtuar në mënyrë të tillë që vjen duke u ngushtuar, sado ta zgjasësh kohën e ngushtimit. Rama e ka zgjatur kohën shumë, dhe nuk ka më kohë për të zgjatur kohën.