Flash News

Gjykojeni protestën nga kundërshtarët

Aksident në Greqi, ndërron jetë 16-vjeçari shqiptar

Protesta trazon PS-në/ Zegjineja e ‘meme-ve’ sulmon influenceren: Shëmtirë, diote. Balla kapet me Reuters

Vrasja në Paskuqan/ Autori është gjurmuar deri në Bovillë, ka braktisur mjetin

Publikoi tezën e Letërsisë 20 minuta pas nisjes së provimit, përjashtohet maturanti në Kukës

KRYESORE

Tre njerëz të ndryshëm, para shumë vitesh, më dhuruan të njëjtin libër... që nuk do e lexoja as nën kërcënim me armë

Politiko 17 Shtator 2017, 12:48
Tre njerëz të ndryshëm, para shumë vitesh, më dhuruan

ÇFARE PO LEXON NEDA BALLUKU

 Pyetjet janë po ato, por a është Neda e njëjta? Ajo zgjodhi t'i përgjigjej një herë të dytë së njëjtës intervistë pasi kuptoi, sipas saj, se të parës i kishte rënë shkurt dhe nuk i kishte kushtuar vëmendjen e duhur. Në fund të kësaj keni edhe lidhjen e intervistësë parë që, si Neda ashtu dhe ju, të shihni si 'zhvendoset' njeriu brenda së njëjtës 'lëkurë leximesh'.

 

-Libri më i vjetër që keni në bibliotekë…

Nuk e kam ende librin e ri, me të vjetër në bibliotekë. Por të vjetrin, ndër librat e rinj (të pesëdhjetë viteve të fundit) është “Dhe nata u nda në mes” – Diana Çuli. Sigurisht, libër i trashëguar nga fletët e rinisë së nënën sime në kohën kur im atë, lexonte 'Kontin e Monte Kristos', por versioni i tij harrakat nuk diti të ma trashëgojë atë botim. J

-Librat i zgjidhni nga autori apo zhanri?

Nuk isha thelluar ndonjëherë për të kuptuar kriteret që kam në përzgjedhjen e librave, por i kam kuptuar vetiu kur kam kapur veten me mendimin (gati serioz) t’i hyja mësimit të turqishtes, vetëm për të lexuar Pamuk-un në gjuhën origjinale.

-I keni lexuar të gjithë librat që keni në bibliotekë?

- Jo, disa prej tyre janë greqisht. J ( Batutë të vjedhur e kam.)

-Libri i parë që keni lexuar…

Nëna ime për shumë vite, ka qenë mësuesja e parë e shumë brezave fëmijësh në një fshat të largët, por shumë të bukur të vendlindjes sime. Një nga misionet e saj në jetë, që më shumë i admiroj, është puna dhe lufta e palodhshme me prindërit e nxënësve të saj, për t’i lejuar ata të kryenin shkollën e mesme. Sidomos për vajzat.

Në Shqipërinë, në Kavajën e viteve ’90 e 2000, kriza ekonomike e kulturore ishte ulur këmbëkryq, dhe ishte e vështirë për një prind që vetë nuk kishte asnjë klasë shkollë, të konceptonte vajzën e cila duhej martuar që 16 vjeç, të humbte edhe katër vite mbi libra.

Ime më ja doli. Për dy prej tyre, ja doli. Një nga krenaritë e saj më të mëdha. Një nga fitoret më të shijshme. Shpesh, sot kur flasim në telefon, më tregon se çfarë ajo (nxënësja e saj që arriti të ndjekë edhe të mesmen) poston në profilin e saj në Facebook. “Më la një koment Gena dje, zysh Lida më ka marrë malli.” Sa fort e kam dashur dhe sa fort e dua.

Gëzon ime më e mua më kujtohet se e vetmja armë që kishte për të fituar në atë luftën e vështirë kundër armikut më të pushtetshëm si injoranca, ishin librat. Të cilët, m’i jepte shpesh mua t’i përzgjidhja, për orët e saj të leximit jashtë klase.

Atë pasdite u shtriva në divanin më të parehatshëm të shtëpisë sonë, (në mënyrë që askush të mos më shqetësonte se donte të më zinte vendin) dhe lexova, fund e krye “Kozetën” e Hygoit. Shtatë vjeç. Zbulova botën më të bukur, më të lumtur. Më pas erdhën e pushtuan njerëzit dhe unë u rrita.

-Libri i parë që keni kursyer për ta blerë…

“Të drejtat e grave janë të drejtat e njeriut. Dhe të drejtat e njeriut janë të drejtat e grave, njëherë e përgjithmonë.” 

Këtë shprehje që konsideroj universale, e përfshin të gjithë kalvarin e gruas për të gjetur vendin e saj në botë e histori, e kam lexuar në “Living History”, Hillary Clinton, 2003.  Tre vite më vonë, 15 vjeç, kam kursyer me javë të tëra për ta blerë e lexuar, dhe që prej asaj kohe, nuk shkëputem dot nga interesi që kam për tokën Amerikane. Për konceptin e atjeshëm të medias dhe kryesisht të të bërit media, për përfshirjen e gruas në vendimarrje dhe sidomos në marrëdhënien dashuri -urrejtje që kam me politikën në tërësi.

P.S. Still, I’m with Her.  

-Me kë i ndanit librat kur ishit gjimnaziste apo studente?

Në fëmijëri nëna ime i ndante me mua. Kur u rrita, i ndaja unë me të. Mes këtyre dy segmenteve i ndaja me shoqe e shokë. Derisa disa prej tyre m’i humbën dhe pastaj nuk pata më dëshirë të ndaja as edhe një gurë për të çarë kokën (thotë shqiptari).

-A keni patur kartë anëtarësimi në Bibliotekën e qytetit?

Gjithmonë. Në çdo bibliotekë të mundshme, nga e lagjes, tek e shkollës, nga e shkollës së motrës, tek e qytetit. Paguaja dhe taksën e kontributin më dëshirën më të madhe.

-A shkonit në Bibliotekë dikur, dhe a vazhdoni ta frekuentoni edhe sot?

Patjetër që po, por natyrshëm më vinte të lexoja jo në qetësi. Pra, në ambiente me zhurmë, më ndihmonte të përqëndrohesha. Si librat 'e qejfit' ashtu edhe librat e detyruar të shkollës.

- I keni marrë ndonjëherë një mikeshe apo miku një libër dhe nuk ia keni kthyer më? Nëse po, cili është ai libër? 

Nuk do ma mbante ndërgjegja kurrën e kurrës. Si tip, më vjen zor të kërkoj kusurin në dyqan, por librin kur e huazoj e pretendoj të ma kthejnë siç e dhashë. Larg qoftë t’i mbaj peng për vete.

-Keni humbur libra që i keni pasur shumë të dashur?

Sigurisht. Më pas humba edhe ata që m’i humbën.

-Dhurimin e librave është një rit që e vlerësoni, apo librat preferoni t’i zgjidhnit vetë?

Qëkur më kanë dhuruar tre njerëz të ndryshëm, para shumë vitesh, të njëjtin libër që nuk do e lexoja as nën kërcënim me armë, preferoj t’i blej vetë. E para, gabojnë në përzgjedhje, pasi nuk njohin mirë shijet. E dyta, kur njohin shijet, rrezikojnë të blejnë diçka që kam lexuar.

-Cilat janë zakonet tuaja të leximit? Lexoni shtrirë në kurriz, përmbys, në tryezën e punës… ?

- Si të jetë. Mjafton që leximi mos të humbasë si zakon.

-A lexoni në banjë?

Dikur shumë. Me shpresë që mos t’i dilja para syve të shtëpisë e të më jepnin ndonje detyrë duke më shkëputur nga libri. Tani sapo më shkon në mendje të lexoj diçka në banjë, shfaqet një siluetë 100 cm e gjatë përtej xhamit të derës… “ Maaaaam, tu jeeeee!”

-Në çfarë gjuhe tjetër përveç shqipes lexoni?

Autorët italianë, i lexoj në gjuhë origjinale. Në italisht lexoj edhe francezët e lindorët. Ata që kanë shkruar në anglisht i lexoj në anglisht. Gjithmonë nëse origjinalët i gjej. Përkthimet shqipe nuk i kam hiç në përzemër.

 -Mbani shënime kur lexoni?

Nënvizime kryesisht. Më duket si komunikim me ata që do u trashëgoj ata libra. Është një mendim i shprehur pa komunikuar me fjalë, që udhëton në kohë.

-Në Letërsi ju tërheq më shumë proza apo poezia? Kur shenjoni një autor që ju pëlqen, lexoni gjithçka të tij/saj?

- Poezinë e vlerësoj dhe admiroj, por më duket shumë e largët nga vetja. Me prozë e prozatorë jam e dashuruar. Në fund Pamuk-ut ja lexova gjithçka në shqip. Nuk e mësova dot turqishten. J

-Cilët janë ata libra apo autorë që ju rekomandoni se duhen lexuar patjetër?

- I pari është absolutisht Kamyja. Është autori që ta zbërthen botën brenda vetes e ta fal në pëllëmbë të dorës. Për dashurinë dëgjoj Kunderën. Nuk di askush si ai, të ndërthurë shpirtëroren e mishtoren e jetës së vërtetë, në fjalët e faqeve të tij. Për ata që surrealizmin e kanë një farë arratisjeje nga realiteti, sugjeroj Buzzati-n. Imagjinata që shpalos dhe personazhet ekstravagantë që shpik ai për t’i hapur sytë në tërësi lexuesit është e rrallë ndër autorë. Ndërsa nëse duam të ndërgjegjësohemi se jemi me fat që jetojmë në këtë epokë, mjafton të lexojmë Pamuk-un, e të jetojmë në epokën e tij. Mund të listoj me mbi dhjetra autorë se kjo bota jonë ka lindur mjaft, por dua ta mbyll me Zhiti-n. Me Zhiti-n që ka formën dhe përmbajtjen e duhur për të rrëfyer se jeta është një funeral i pafundmë.

-A ka një libër që ju e konsideroni si Librin Total?

- Ka. Ekziston një libër, të cilin e mbaj si më të shtrenjtin, i cili flet për absolutisht gjithçka që mbart kjo botë. Për lindjen, jetën, zemrën, shpresën, dashurinë, fantazinë, politikën, tradhëtinë, pabesinë, yjësinë, ngjyrat, gjuhën, frikën, ambicjen, etjen, pafajësinë, historinë… por nuk e them dot se cili libër është, pasi nuk ma beson kurrë njeri.

-Po t’ju thonë se në Arkën e Noes së Librave duhet të shtini 3 libra për t’i shpëtuar nga Apokalipsi cilët do ishin?

- Vetëm një. Ai më sipër.

-Na thoni një maksimë për librat që e mbani mend ose e përsërisni shpesh.

- Nuk jam tipi i maksimave. Nuk para i përdor.  

-Na thoni një varg të preferuar poezie…

“And all I loved, I loved alone.”

Kaq.

-Cili është personazhi i preferuar i romaneve që keni lexuar?

- Qeni i Pamuk-ut tek “Unë jam e kuqja”. Më ka frymëzuar për të shkruar diçka timen. I vetmi që e ka bërë.

-Autografi më i çmuar apo më i çuditshëm që keni në bibliotekën tuaj?

- E kam tek 100 gjërat që duhet të bëj para se të vdes.

-Çfarë po lexoni?

- Për çështje profesionale po lexoj libra tematikë. Por më pas më pret Sartre. Që të bëjmë Kamynë pak xheloz.

 

Lidhja për te intervista e parë:

http://www.politiko.al/2017/08/kur-dashurohem-nje-autor-mundohem-ti-lexoj-gjithcka-edhe-intervistat-neper-gazeta/

 

Të fundit