Flash News

Armand Shakaj dyshohet se e vrau dhe e groposi Eglant Koçin, çfarë u bë “mollë sherri” mes shokëve

Ulen çmimet e karburanteve, ja sa do të shitet nafta dhe benzina

POLITICO nxjerr deklaratën e fortë të Ramës: Të huajt janë më të rëndësishëm se shqiptarët

Televizioni amerikan: Protestat po kthehen në sfidë të hapur ndaj Ramës

Zhdukja e Eglant Koçit, policia: Një strukturë e posaçme po merret me gjetjen e trupit

E-TJERA

Studiuesi ngre alarmin: Si u bastis monumenti funerar në Bulqizë para zbulimit nga arkeologët

Politiko 9 Shtator 2025, 16:42

Studiuesi ngre alarmin: Si u bastis monumenti funerar në Bulqizë para

Një varr i lashtë në  Bulqizë u bastis përpara se të zbulohej nga arkeologët.

Gërmues të paligjshëm, të pajisur me mjete të rënda, arritën të çajnë gurët monumentalë dhe të hyjnë brenda, duke marrë një pjesë të panjohur të historisë iliro-romake.

Ky alarm u ngrit nga studiuesi Artan Shkreli në një postim në Facebook, i cili nxjerr në pah një realitet të dhimbshëm ku shumë site arkeologjike në Shqipëri “pastrohen” ilegalisht përpara se të dokumentohen nga aerkeologet.

"në arkeologji, shtrohet pyetja nëse siti është i padhunuar apo i grabitur paraprakisht…
Kjo u shtrua edhe në zbulimin e Strikçanit, Bulqize: nëse varri, ishte i dhunuar, pra i grabitur? Dhe nga kush, e kur?
E ndërkaq nga praktika dimë se sapo arkeologët zbulojnë dicka, kërkuesit e thesareve janë potencial i menjëhershëm për gërmime kriminale (ka ndodhur më parë me varrin e Jorgucatit në Gjirokastër).
Kësisoj, në kushtet e kontrollit të dobët të teritorit, dilema e arkeologëve - nëse duhet të gërmojnë me nge’ (sezon pas sezoni) apo të shpejtojnë gërmimet tej standardeve e protokolleve - është e madhe.
Cka dimë aktualisht - në rastin e monumentit funerar të Strikçanit - është se “zbulimi”, përsa i rëndësishëm paraqitet, u bë vetëm pasi varri ish bastisur më parë nga gërmuesit klandestinë; të cilët, nga sa rezulton, kanë përdorur mjete të rënda për të zhvendosur masat plateale të gurit për t’u futur brenda. Askush nuk e di sot se çfarë inventari artefaktesh të antikitetit iliro-romak është grabitur në atë varr madhështor…
Afërmendsh fenomeni nuk është vetëm shqiptar, ndonëse dimensionet e grabitjeve të antikave në vendin tonë nuk janë statistikuar ndonjëherë, por fakti se thuajse asnjëherë nuk kemi gjetje spektakolare të shpie në idenë se sitet arkeologjike “pastrohen” ilegalisht përpara se mbi to të bjerë kazma e arkeologut.
Tjetërkund - nga halli sigurisht - kanë dalë në pah edhe figura si Georgi Kitov, një nga personalitetet më kontradiktore në arkeologjinë bullgare sot, i cili nga revista “National Geographic” u quajt gjysmë hero - gjysmë kriminel. Arsyeja për këtë ishte metoda e tij e gërmimit të shpejtë të tumave të lashta trake duke përdorur edhe makineri. E vërteta është se për dekada të tëra, ndërsa përpiqej të hynte në varret e mbretërve trakë, ende të pa-plaçkitura, Kitovi (në shërbim të shtetit) ka konkurruar me mafian e gjuetarëve të thesareve, të cilët kanë në dispozicion pajisjet më moderne. Dhe jo rrallë ai ia ka dalë mbanë duke bërë zbulime të bujshme. Gjithsesi, në vitin 2001, autoritetet bullgare ia patën revokuar për një vit lejen e gërmimit me dyshimin se ai kish gërmuar pa protokollet përkatëse…
(Kitovi - per mua hero - vdiq nga një atak në zemër ndërsa gërmonte një tempull në Bullgarinë qendrore, tempull që konsiderohet një nga zbulimet e tij më të mëdha).
Për tu kthyer te ne, nga sa duket, ajo që do të mbetet në Bulqizë, do të jetë një monument funerar madhështor, por bosh; spektakolar në imazh, por pa fjalë, e pa një histori të personalizuar për të treguar.
Ndofta një Kitov shqiptar, jo shumë ortodoks, por i mirëfinancuar, që do kish përdorur të njëjtat mjete të rënda (që del se kanë përdorur “tombaiolët” e Strikçanit), me efektet përkatëse anësore, do mund të kish hedhur bazat, përmes një inventari të paçmuar, për një muze unikal", shkruan Shkreli. 

Të fundit