"Tirana ndihet e rrezikuar"/ Një 'non paper' i ri po qarkullon në rajon, parashikon zgjidhjen e konfliktit mes MV dhe Bullgarisë

Mosmarrëveshjet midis Maqedonisë së Veriut dhe Bullgarisë dhe pengesa që i kanë sjellë integrimit europian të MV dhe jo vetëm, kanë bërë që në rajon të qarkullojë një "non paper" i ri.

Për draftin e fshehtë ka dijeni Shkupi dhe Sofia zyrtare, por jo vendet e fuqishme të BE-së, të cilat janë angazhuar për ta zgjidhur këtë ngërç midis dy vendeve.

"Klan Maqedonia" ka publikuar dokumetin, ku përmendet edhe Shqipëria. Në të thuhet se, Tirana ndihet e rrezikuar për shkak të lidhjes me Shkupin në rrugën e integrimit europian. Integrimi i Shqipërisë dhe MV po shqyrtohet i pandarë.

Kujtojmë që disa javë më parë, në një Forum Strategjik që u zhvillua në Slloveni, kryeministri Edi Rama "iu lut" Bullgarisë që të heqë veton ndaj Maqedonisë së Veriut, me qëllim që ta lejojë bashkë me Shqipërinë që të vijojë procesin e bisedimeve të anëtarësimit në BE.

“I kërkoj presidentit të Bullgarisë, ju lutemi ju bullgarët mos jeni kaq tipik të bashkimit evropianë, jini ballkanas dhe hapni rrugën, çfarë po përpiqeni të shpëtoni.

Hapni rrugën e bisedimeve na lini të flasim me ta dhe pastaj ju mund të bëheni ballkanik dhe të bllokoni këtu e bllokoni aty, por hapni rrugën”, u shpreh kryeministri asokohe.

Vetoja bullgare, e cila pengon  çeljen e negociatave të Maqedonisë së Veriut dhe rrjedhimisht të Shqipërisë ka ardhur si pasojë e mosmarrëveshjeve që kanë të dyja vendet lidhur me identitetit kombëtar e historik maqedonas.

Në draft parashikohet që Bullgarisë t'i jepet garanci për për përforcimin e konceptit të tanishëm të kombit-shtet, pra do iu njihet prejardhja bullgare të gjithë qytetarëve të saj.

Nga ana tjetër në Maqedoninë e  Veriut do të përfocohet konteksti i shoqërisë shumetnike, ku bullgarët do të futen në Kushtetë si bashkësitë e tjera etnike. Gjithashtu drafti paraqet dhe një rregullim për çështjen e gjuhës dhe historisë në shkolla.

Propozimet:

-Republikës së Bullgarisë  do t’i jepen garanci për përforcimin e konceptit të tanishëm të kombit-shtet, me ç’rast do t’i njihet konteksti historik për prejardhjen bullgare të qytetarëve të saj pa përjashtim. Me këtë Bullgaria do të çlirohet nga trauma se përmes të drejtave të pakicave  do t’i rrezikohet stabiliteti dhe siguria afatagjatë.

-Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, nga ana tjetër, do të përfocohet konteksti i shoqërisë shumetnike nëpërmjet përfshirjes edhe të narrativës bullgare.

-Bullgarët do të futen në Kushtetutë, njësoj si dhe bashkësitë e tjera etnike(saktësisht – si pjesë e popullit bullgar),

-Shoqatat e bullgarëve me këtë do të fitojnë mbrojtje dhe kujdes të veçantë nga shteti për të kultivuar, të promovojnë mësimin e aspektit të tyre të ngjarjeve historike dhe kjo do t’ju garantohet me Kushtetutë,

-Pjesa shumicë e popullit sllav që e identifikon veten si maqedonasë dhe të cilët konsiderojnë  kontekstin historik për veçantinë e popullit maqedonas, do ta ruajë mundësinë e aspektit  dhe të të narrativës së vet të kësaj historie të përbashkët,

-Kjo nënkupton se do të ekzistojë një e vërtetë faktike që përbën veprim empirik shkencor, por  që do t’i mundësohet aspekt dual për definimin e kontekstit dhe rëndësisë kombëtare  për identitetet e të dy popujve,

-Ky sistem dual  do të zbatohet edhe në sistemin arsimor, aty ku do të rekomandohet konteksti i ngjarjeve historike, do të përfshihet shpjegimi dual, me vërrejtje të posaçme për narrativën bullgare, aty ku ajo dallon nga narrativa shtetërore e Maqedonisë së Veriut, ose kushtimisht – narrativa maqedonase.

-Çështja e gjuhës dhe përdorimi i emrit të shkurtër për Maqedoninë e Veriut duhet të zgjidhet sipas asaj që është propozuar nga propozimet e kryesuesve të radhët të BE-së – Gjermanisë, Portugalisë dhe Sllovenisë që jozyrtarisht u morën parasysh si të pranueshme për të dyja palët.