10 librat më të mirë të vitit sipas 'The New York Times'

 

The Bee Sting (Thumbimi i bletës) nga Paul Murray

Murray bën rikthimin e tij triumfues me "The Bee Sting", një përrallë tragjikomike për një familje irlandeze që përballet me kriza. Barnesët - Dickie, Imelda, Cass dhe PJ - janë një klan i pasur irlandez, fati i të cilit fillon të bjerë ndjeshëm pas kolapsit financiar të vitit 2008.

Por përveç kësaj vështirësie të përbashkët, që të katër përballen me demonët e vet: rishfaqja e një sekreti të fshehur prej kohësh, shantazhi, vdekja e një dashurie të kaluar, një mik shqetësues interneti dhe të tjera. Romani bashkon historitë e Barnesëve gjithnjë e më të izoluar, por avlëmendi i përgjithshëm që thur Murray nuk flet për shkretani , por shpresë. Ky është një libër që tregon dashurinë dhe qëndrueshmërinë e jashtëzakonshme të një familjeje, edhe pse bota shkërmoqet rreth tyre.

Chain-Gang All-Stars, nga Nana Kwame Adjei-Brenyah

 
Një satirë distopike në të cilën të dënuarit me vdekje duelojnë në TV për një shans për liri, romani debutues i Adjei-Brenyah - pas koleksionit të tregimeve të vitit 2018, "Friday Black" - e tërheq lexuesin në audiencën e etur, duke na bërë bashkëfajtorë me fansat gjakatarë ulur buzë arenës. “Për aq sa ky libër më bëri të qesh me këto pjesë të botës që shoh se përqeshen, më bëri gjithashtu që të dëshiroja të kisha njohur më pak prej tyre”, shkruan Giri Nathan në recensën e librit. "Shtetet e Bashkuara të 'Chain-Gang All-Stars' janë si tonat, nëse mprehen pikat e absurdit". Mes një historie rrënqethëse dashurie mes dy konkurrentëve kryesorë, të cilët detyrohen të zgjedhin mes njëri-tjetrit dhe lirisë, skenat e luftës janë shkruar aq mirë sa tregojnë se sa e lehtë mund të jetë të pranosh një botë kaq të sëmurë.

Eastbound (Drejt Lindjes) nga Maylis de Kerangal

 
Romani i shkurtër lirik i De Kerangal, i botuar për herë të parë në Francë në vitin 2012 dhe i sapo përkthyer nga Jessica Moore, ndjek një rekrut të ri rus të quajtur Aliocha në një tren trans-siberian të mbushur me ushtarë të tjerë. Gjendja është e zymtë. Aliocha, i shqetësuar nga mjedisi rrethues pas një përleshjeje, vendos të dezertojë - dhe duke e bërë këtë, krijon një aleancë të parehatshme me një pasagjer civil, një franceze. Mjedisi i tyre i shkretë - de Kerangal e përshkruan peizazhin siberian si "një botë e kthyer nga brenda si një dorezë, e papërpunuar, e egër, e zbrazët" - vetëm sa i shton rreziqet. "Pasiguria e ekzistencës në këtë pafundësi dhe në bordin e trenit thekson rëndësinë e lidhjes njerëzore," shkruan recensuesi ynë, Ken Kalfus. “Në kohë lufte, kjo lidhje mund të sjellë çlirim dhe shpëtim.”

The Fraud (Mashtrimi) nga Zadie Smith

 
Bazuar në një gjyq penal të famshëm të shekullit të 19-të, në të cilin i pandehuri u akuzua për imitimin e një fisniku, romani i Smith ofron një koleksion të gjerë dhe të mprehtë të Londrës dhe fshatit anglez dhe lokalizon me sukses polemikat sociale të një epoke në një grusht personazhesh. Kryesuesi i tyre është një shërbëtore skoceze e ve, e cila ndjek me zell gjyqin dhe një ish-shërbëtor skllav xhamajkan që dëshmon në emër të paditësit. Smith është një kritike e talentuar dhe romanciere, dhe - me anë të punëdhënësit të shërbëtores, një shkrimtare dikur popullore dhe rivale miqësore e Dickens - ajo gjen një mundësi të mjaftueshme për të përhapur kulturën letrare të kohës ndërsa reflekton mbi historitë që tregohen dhe ato që anashkalohen. “Si gjithmonë, është kënaqësi të jesh në mendjen e Zadie Smith, e cila, me kalimin e kohës, po bëhet e afërt me vetë Londrën,” shkruan Karan Mahajan në recensën e tij. "Dickens mund të ketë vdekur, por Smith, fatmirësisht, është gjallë."

North Woods (Pyjet e Veriut) nga Daniel Mason

 
Romani ambicioz, kaleidoskopik i Masonit e çon lexuesin në pragun e një shtëpie në pyjet e Masaçusetsit perëndimor dhe e lë atje për 300 vjet dhe pothuajse 400 faqe. Njëra pas tjetrës, në seksione të ndërthurura me letra, poezi, tekste këngësh, shënime ditari, shënime të rasteve mjekësore, listime të pasurive të paluajtshme, ilustrime botanike të vjetra dhe efemera të ndryshme që zakonisht nuk lidhen në faqet e një romani, ne njohim banorët nga koha koloniale deri në ditët e sotme. Ka një fermer mollësh, një abolicionist dhe një prodhues të pasur. Dy brumbuj. Një piktor peizazhi. Nje fantazëm. Jetët e tyre (dhe vdekjet) kryqëzohen shkurtimisht, por kryesisht shtresohen mbi njëra-tjetrën në një dekupazh verbues. Gjatë gjithë kohës, bota natyrore shikon - një prani shumëvuajtëse, herë pas here shkatërruese. Mason është mikpritësi i përsosur, gjenial, që ju fton të qëndroni për aq kohë sa të doni dhe ta shihni atë vend si të dëshironi.

The Best Minds, (Mendjet brilante) nga Jonathan Rosen

 
Një rikonstruksion milimetrik, ngërthyes, i miqësisë së gjatë të autorit me Michael Laudor, i cili u bë kryefjalë fillimisht si i diplomuar në Fakultetin Juridik të Yale, duke destigmatizuar skizofreninë; më pas për vrasjen e të dashurës së tij shtatzënë me thikë kuzhine, për të cilën u dërgua në një spital psikiatrik të sigurisë maksimale. Duke iu referuar pamjeve, të dhënave të gjykatës dhe policisë, studimeve ligjore dhe mjekësore, intervistave, ditarëve dhe shkrimeve të ethshme të Laudorit (përfshirë një dorëshkrim po nga ai), Rosen shqyrton vijën poroze midis shkëlqimit dhe çmendurisë, pyetjeve të ndërlikuara të politikave të paraqitura nga deinstitucionalizimi dhe detyrimet etike të një komuniteti. "Mendjet brilante" është një aktakuzë e ndërtuar me kujdes, një kallëzim i ndërtuar thellë ndaj një shoqërie që i jep përparësi fitimit, zgjidhjeve të shpejta dhe përfundimeve të lumtura në vend të kujdesit të gjatë.

Bottoms Up and the Devil Laughs (Me fund! dhe djalli qesh) nga Kerry Howley

Rrëfimi i Howley-t për gjendjen e sigurisë kombëtare dhe njerëzit e përfshirë në të përfshin fabulistë, dëshmitarë të së vërtetës, luftëtarë, sinjalizues. Në qendër është Reality Winner ("le ta anashkalojmë për tani emrin e vërtetë), kontraktori i Agjencisë Kombëtare të Sigurisë, i cili u dënua sipas Aktit të Spiunazhit për rrjedhje të informacionit të klasifikuar në The Intercept dhe u dënua me 63 muaj burg. Eksplorimi i privatësisë dhe mbikëqyrjes dixhitale, përfundimisht e vendos Howley-n në tokat e pasigurta të teoricienëve të komploteve dhe QAnon-it. Është një hark që ndihet befasues dhe i pashmangshëm; sigurisht një udhëtim nëpër ‘deep state’ do ta çonte në territore misterioze. Rezultati është një libër tërheqës dhe grotesk, dhe, në të gjitha kuptimet e fjalës, i paklasifikueshëm.

Fire Weather, (Mot i Zjarrit) nga John Vaillant

 
Në vitin 2016, zjarret e furishme shkatërruan Fort McMurray në provincën kanadeze të Albertës. Në "Moti i zjarrit", Vaillant detajon se si filluan flakët, si u rritën, dëmet që shkaktuan - dhe stuhia e përsosur e faktorëve që çuan në katastrofë. Ne njihemi me zjarrfikësit, naftëtarët, meteorologët dhe vlerësuesit e kompanive të sigurimeve. Por protagonisti i vërtetë këtu është vetë zjarri: një forcë e padisiplinuar dhe e frikshme me oreks të pangopur. Ky libër është njëkohësisht një thriller i jetës reale dhe një rrëfim moment pas momenti i asaj që ndodhi - dhe pse, ndërsa klima ndryshon dhe njerëzit nuk ndryshojnë, do të vazhdojë të ndodhë përsëri dhe përsëri.

Master Slave Husband Wife, (Padroni, Skllavi, Burri, Gruaja) nga Ilyon Woo

Në 1848, Ellen dhe William Craft, një çift skllavërish në Xhorxhia, bënë një arratisje të guximshme në Veri të maskuar si një plantacionist i bardhë i sëmurë dhe skllavi i tij mashkull - Ellen si pasardhësi i pasur me një kapelë, syze jeshile të errëta dhe një  fashë në krahun e djathtë për të fshehur analfabetizmin. Krejt pa gjasa, pavarësisht rreziqeve dhe gjuajtësve të vendosur të skllevërve, Craft-et ia dolën mbanë , duke vazhduar edhe një tur të abolicionizmit në Angli dhe duke shkruar dëshminë, më vonë popullore, të arratisjes së tyre. Historia e tyre, të cilën një lider i abolicionizmit  amerikan e quajti "një nga më emocionuesit në analet e kombit", është mjaft mbresëlënëse. Por interpretimi i thellë i Woo-së, i cili ngjall arratisjen e Kraftëve në detaje romantike, është po aq një sukses - i kërkimit, tregimtarisë, simpatisë dhe dhe thellësisë.

Some People Need Killing (Disa njerëz duhen vrarë) nga Patricia Evangelista

 
Ky libër i fuqishëm mbulon kryesisht periudhën 2016 -2022, kur Rodrigo Duterte ishte president i Filipineve dhe ndoqi një fushatë vrastare të ekzekutimeve jashtëgjyqësore - shkurt EJK. Vrasje të tilla u bënë aq të shpeshta sa gazetarë si Evangelista, në atë kohë një reportere për faqen e pavarur të lajmeve Rappler, mbanin dosje në kompjuterët e tyre që nuk ishin të organizuara sipas datës, por sipas orës së vdekjes. Duke ofruar shpalosje intime të kujtimeve dhe kontekstin më të gjerë të historisë së Filipineve, Evangelista gjithashtu i kushton vëmendje gjuhës, dhe jo vetëm sepse është shkrimtare. Gjuha mund të përdoret për të komunikuar, për të mohuar, për të kërcënuar, për të sharë. Mund të përhapë gënjeshtra, por gjithashtu lejon që dikush të thotë të vërtetën.