Rrëzohet plani për deportimin e refugjatëve në Ruandë, a e pret i njëjti fat marrëveshjen Itali-Shqipëri?

Gjykata e Lartë britanike vendosi të rrëzojë planin e qeverisë Sunak për të depërtuar emigrantët e paligjshëm drejt Ruandës. Në vendimin e gjykatës thuhet se Ruanda nuk mund të konsiderohet një vend i sigurt për të dërguar azilkërkuesit.

Gjykata thekson se nëse plani do të vihej në funksion, atëherë do të ekzistonte rreziku që refugjatët e vërtetë të ktheheshin në vendet nga ishin larguar.

"Ka arsye të konsiderueshme për të besuar se azilkërkuesit do të përballeshin me një rrezik real të keqtrajtimit për shkak të rikthimit në vendin e tyre të origjinës nëse do të zhvendoseshin në Ruanda," thuhet në vendimin e gjykatës.

Ata zbuluan se sistemi i Ruandës për përpunimin e kërkesave për azil, të dhënat e saj të dobëta të të drejtave të njeriut dhe dështimi i saj i mëparshëm për të respektuar marrëveshjet e mos-kthimit nënkuptonin që qeveria e Mbretërisë së Bashkuar nuk mund të ishte e sigurt që azilkërkuesit do t'i shqyrtonin kërkesat e tyre në mënyrë të sigurt dhe të duhur.

Marrëveshja Shqipëri-Itali, kritika dhe mangësi

Një javë më parë, kryeministri Rama dhe homologia e tij italiane, Girogia Meloni, nënshkruan një marrëveshje që synon ndërtimin e dy qendrave për emigrantët e paligjshëm në Gjadër dhe Shëngjin. Sipas marrëveshjes, pritet që Italia të deportojë në Shqipëri mbi 30 mijë refugjatë që i drejtohen Italisë nga Lindja e Mesme për të shkuar drejt vendeve të tjera të Bashkimit Evropian.

Marrëveshja në fjalë është kritikuar nga radhët e opozitës në Shqipëri, Itali, por edhe nga organet drejtuese në Bashkimin Evropian.

Komisioni Evropian u shpreh se nuk ka qenë në dijeni të marrëveshjes dhe akteve ligjore që ajo përshkruan, ndaj kërkoi më shumë informacion nga Italia dhe Shqipëria, mbi depërtimin e refugjatëve.

“Jemi në kontakt me autoritetet italiane, kemi kërkuar të marrim detaje për marrëveshjen e emigracionit me Shqipërinë. Para se të komentojmë më tej, duhet të kuptojmë se çfarë saktësisht synojnë të bëjmë. Ne jemi njoftuar për marrëveshjen Itali-Shqipëri përpara shpalljes”, u shpreh një zëdhënëse e KE.

Këshilli Evropian për Refugjatët dhe Mërgimtarët po ashtu renditi një sërë problematikash ligjore që sillte marrëveshja mes dy vendeve. Në një deklaratë, ECRE dha disa komente paraprake ku thekson se teksti i marrëveshjes përmban shumë pak detaje për qëllimin e qendrave të propozuara dhe procedurat që do të zbatohen aty.

Andrea Costa, president i shoqatës së ndihmës emigrantëve me bazë në Romë, Baobab Experience, tha se njoftimi i kapi të gjithë në befasi dhe tregoi se politikat e qeverisë italiane të imigracionit po shkonin në drejtimin e gabuar.

Costa tha se Shqipëria do të kthehet në një Lampedusa të dytë ose Ruanda (referuar këtu planin britanik për depërtim që u rrëzua sot).

I njëjti fat si plani britanik?

Ashtu sikurse edhe plani britanik është konsideruar në kundërshtim me të Drejtat e Njeriut, edhe marrëveshja Itali-Shqipëri cilësohet si një akt që shkel parimet themelore të tyre.

Marrëveshja ndërmjet Italisë dhe Shqipërisë për refugjatët ngre disa shqetësime për të drejtat e njeriut dhe shton një prirje shqetësuese evropiane drejt eksternizimit të përgjegjësive për azilin. Kështu deklaroi Komisionerja për të Drejtat e Njeriut, Dunja Mijatoviç.

Sipas KiE, marrëveshja në fjalë krijon një regjim territorial të azilit që ka shumë paqartësi ligjore dhe që mund të dëmtojë garancitë thelbësore të të drejtave të njeriut dhe llogaridhënien për shkeljet.

“Memorandumi i Mirëkuptimit ngre një sërë pyetjesh të rëndësishme mbi ndikimin që do të kishte zbatimi i tij për të drejtat e njeriut të refugjatëve, azilkërkuesve dhe migrantëve. Këto kanë të bëjnë, ndër të tjera, me zbarkimin në kohë, ndikimin në operacionet e kërkim-shpëtimit, drejtësinë e procedurave të azilit, identifikimin e personave të cenueshëm, mundësinë e ndalimit automatik pa një rishikim adekuat gjyqësor, kushtet e ndalimit, aksesin në ndihmë juridike dhe mjete efektive juridike”, ka thënë Mijatoviç.