Flash News

OPINEWS

Idiotët e dobishëm të pushtetit të katërt

(Raste nga Shqipëria ku mediat ndërkombëtare lipset të mos dështonin në mision)

Idiotët e dobishëm të pushtetit të katërt

Genc Pollo*

Ëndrra e eliminimit të parasë së thatë

Në korrik, një gazetar i Politico-Europe më kontaktoi me sms për komente lidhur me deklaratën e fundit të KM Edi Rama se do të eliminimonte të gjitha pagesat me para të thata deri në vitin 2030. Iu përgjigja se kjo ishte dukshëm një manovër e përsëritur për të tërhequr vëmendjen tek vetja dhe për të larguar fokusin nga problemet serioze. Duke dashur të mbroj, në parim, lirinë e poseduesve legjitimë të banknotave, propozova mënyra për të rritur pagesat dixhitale për të ulur ekonominë gri, por jo për të synuar shfuqizimin 100% të parave të thata, pasi kjo do të ishte si “të vrasësh pulat me artileri”. Artikulli u publikua javën në vijim me titullin “Udhëheqësi i Shqipërisë çon përpara ëndrrën e një shoqërie pa cash”. Ai përfshinte citatin tim dhe disa analiza të matura nga profesionistë të financave, por ndërsa promovonte imazhin e një udhëheqësi vizionar të penguar nga kritikë të veckël, artikullit i mungonte brutalisht konteksti.

Në vitin 2016, nën mbrojtjen e drejtpërdrejtë të Kryeministrit Rama dhe menaxhimin e ministrit të tij të brendshëm, Shqipëria përjetoi mbjellje të kudondodhura të kanabisit të paligjshëm. Kjo shërbeu si trampolinë për baronët e drogës për të hyrë në tregun më fitimprurës të kokainës, duke i bërë ata furnizues kryesorë të Europës me narkotikë nga Amerika e Jugut, siç konfirmojnë shumë raporte ndërkombëtare. Të ardhurat nga droga kanë ushqyer një bum të paprecedent ndërtimi, siç referojnë shumë institucione zyrtare, përfshirë Bankën e Shqipërisë siç e dinë dhe e shohin çdo ditë shqiptarët e zakonshëm. Ndoshta kthesa më bizare në këtë kontekst ndodhi tre vjet më parë me një iniciativë qeveritare për një “amnisti fiskale-kriminale” globalisht të paprecedent: kushdo që shfaqej në sportelet e bankave me çanta të mëdha të mbushura me euro ose dollarë mund t’i depozitonte ato ligjërisht, të paguante më pak taksa krahasuar me një biznes të rregullt dhe të ishte imun nga çdo inspektim financiar apo hetim penal (sic!). Iniciativa, e mbështetur personalisht nga Rama, u denoncua nga opozita dhe shoqëria civile dhe u anulua nën presionin e Brukselit e të Washingtonit.
Në këtë sfond, deklarata Kryeministrit për të formalizuar të gjitha pagesat do të dukej groteske për këdo dhe do të hidhej poshtë lehtësisht si fishekzjarre propagandistike. Jo në këtë rast!

Baza detare e NATO-s që nuk ekziston

Në mesin e vitit 2022, Kryeministri Rama ofroi publikisht mundësinë që NATO të ndërtonte një bazë detare në veri të Durrësit, duke bërë tituj mediatikë me një shfaqje luajaliteti ndaj Aleancës pesë muaj pas agresionit të Rusisë kundër Ukrainës. Në fakt, qeveria Rama i kishte ofruar NATO-s, me shkrim, një bazë detare tjetër 130 km më në jug dy vjet më parë, e cila ishte nën vlerësim. Një bazë detare e dytë e NATOs në Shqipëri kur shtetet bregdetare të Adriatikut janë tashmë anëtare të Aleancës, mund të mos kishte kuptim. Megjithatë, askush nuk i bëri këto pyetje apo nuk bëri ndonjë hulumtim, dhe oferta e re, e cila deri sot mbetet pa asnjë zotim nga NATO, u raportua si lajm i rëndësishëm. Kjo nuk e pengoi agjencinë Reuters dhe media të tjera ndërkombëtare të njoftonin për të me tituj si “NATO në bisedime për të ndërtuar bazë detare në Shqipëri”.

Shteti virtual Bektashian

Po kështu, Rama njoftoi shtatorin e kaluar në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së krijimin e një Shteti sovran Bektashian në periferi të Tiranës, rreth selisë së këtij urdhëri Sufi me qëllim që të përhapte një “Islam tolerant”. Kjo e kapi rendin Bektashian në befasi, krijoi tensione me udhëheqjen sunite dhe, më e rëndësishmja, nuk ka asnjë shans të ndodhë, pasi Rama nuk ka votat në parlament për të ndryshuar Kushtetutën (e cila mbron shprehimisht integritetin territorial të shtetit unitar) me opozitën parlamentare kundër këtyre aventurave. Pyetje si përse ky do të ishte një Islam më (ose më pak) tolerant se denominacionet e tjera dhe nëse do të rrezatonte përtej kufijve të vendit nëse i jepej një shtet i vogël mbeten pa përgjigje deri sot. Por kjo nuk ishte arsye e mjaftueshme për mediat kryesore, përfshirë New York Times, për të shmangur raportimin pasionant (dhe jokritik) mbi këtë çështje. E njëjta gjë ndodhi me njoftimin e Ramës për ndalimin e TikTok-ut dhjetorin e kaluar, pas një sulmi me thikë që la një adoleshent të vdekur. Megjithëse aplikacioni i njohur nuk kishte asnjë lidhje me ngjarjen tragjike, deklarata e Kryeministrit përsëri bëri tituj globalë. Një ndalim formal, i paefektshëm, u anashkalua shpejt me VPN dhe më vonë, edhe vetë partia në pushtet e përdori për reklama fushate.

Ministrja holografike

Këto njoftime bombastike duket se kanë arritur kulmin në javët e fundit, me Ramën që deklaroi se ka emëruar në kabinetin e tij të ri një ministre virtuale, të krijuar nga inteligjenca artificiale, të quajtur Diella, si e Pakorruptueshmja e re: ajo do të menaxhonte prokurimet publike, të njohura për korrupsion. Ai jo vetëm që e njoftoi këtë, por e shkroi emrin e saj në dekretet e emërimit dhe gjithashtu bëri që Diella, në të vërtetë një aktore hologrami që flet me zë gjysmë-robotik, të flasë në seancën parlamentare. Nuk është vetëm jokushtetutshmëria e këtyre akteve apo të panjohurat e përdorimit korrekt të AI-së, me paragjykimet dhe surprizat e pakëndshme të modeleve të “machine learning”. Është një kontekst i kapjes së shtetit që natyrshëm gjeneron korrupsion të madh dhe forma të tjera të kriminalitetit zyrtar. Shqipëria ka parë, në dekadën e fundit, skandalin e ashtuquajtur “incineratori i Tiranës”, me rreth 200 milionë euro para taksapaguesish të shpenzuara për një projekt fantazmagorik të mbetjeve urbane, nga i cili nuk ka asnjë gjurmë fizike. Ndërsa hetimi i ngadaltë nuk ka prodhuar akuza dhe disa zyrtarë të vegjël u dënuan në raste të lidhura, Kryeministri Rama, i cili është qartazi përgjegjësi kryesor për aferën, e ka lavdëruar gjithmonë projektin dhe kurrë nuk ka marrë përgjegjësi. Të besosh se krijesa e tij, Diella, do të luftojë keqpërdorimet në qeverisje, ku vetë krijuesi i saj është përfshirë me vetëdije dhe dëshirë në to, duket si një sfidë ndaj arsyes. Megjithatë, kjo është ajo që raportimi ndërkombëtar pas njoftimit të Diellës duket se sugjeron. Ndoshta është prekja misterioze magjike e AI-së në zhvillim, apo injoranca dhe mungesa e interesit për një vend të vogël e të largët; ndoshta është një qasje qëllimmirë por naive, apo edhe sensacionalizëm i kombinuar me standarde gazetareske të brejtura. Duhet thënë se ka edhe disa raportime cilësore në Neue Zürcher Zeitung ose Agence France Presse, për shembull, që trajtojnë me kujdesin dhe me skepticizmin e duhur “ministren gati magjike”. Por shumica e kolegëve të tyre ranë në grackën e një mashtrimi dhe u bënë mjete të dobishme për propagandën e një regjimi kleptokratik. Për t’i ngushëlluar mund t’ju thuhet se ata nuk janë vetëm. Ata kanë homologë të mirë në zyrtarët ndërkombëtarë.


*President i Paneuropa Albania. Ish-ministër

Të fundit